Một robot hình người tại Trung Quốc vừa tạo ra một hiện tượng khá lạ trên mạng xã hội. Sau khi Tiangong Omni chạy 400 m với tư thế chúi người về phía trước, hai tay đưa lên gần mặt, con người bắt đầu… bắt chước cách chạy của chính cỗ máy này.
Tại World Humanoid Robot Games 2026 tổ chức ở Bắc Kinh, Tiangong Omni của Beijing Humanoid Robot Innovation Center giành chiến thắng ở nội dung chạy 400 m dành cho robot cỡ nhỏ với thành tích 45,66 giây. Điều khiến màn thi đấu trở nên đặc biệt là tư thế chạy kỳ lạ của robot. Nó chúi mạnh người về phía trước, đồng thời đưa hai tay lên gần mặt thay vì liên tục đánh tay như một vận động viên chạy nước rút.
Truyền thông Trung Quốc gọi đây là kiểu “chạy che mặt”, một tư thế thoạt nhìn giống như người đang vừa chạy vừa cố tránh ánh mắt của người khác.
Điều đáng nói là Tiangong Omni không được lập trình để chạy theo kiểu này nhằm tạo ra một màn trình diễn hài hước. Tư thế trên xuất hiện trong quá trình robot được huấn luyện bằng mô phỏng và học tăng cường. Hệ thống được phép liên tục thử nghiệm các phương án chuyển động để tìm cách hoàn thành nhiệm vụ trong những giới hạn về phần cứng, năng lượng và khả năng giữ thăng bằng.
Thay vì được yêu cầu phải chạy giống con người, robot được tối ưu để hoàn thành nhiệm vụ trong những giới hạn nhất định. Sau nhiều vòng thử nghiệm, hệ thống đã tìm ra một cách vận động khác với thiết kế ban đầu của con người.
Lý do nằm ở chính cấu tạo cơ khí của robot. Khi chạy ở tốc độ cao, việc liên tục đánh tay tạo thêm tải lên các khớp vai. Tiangong Omni cuối cùng phát hiện rằng việc giữ hai tay gần phía trước cơ thể giúp giảm gánh nặng cho phần vai, đồng thời tận dụng chuyển động của thân và eo để duy trì cân bằng. Cách chạy trông kỳ quặc với con người lại có thể phù hợp hơn với giới hạn về mô men, trọng lượng và cấu trúc cơ khí của một robot.
Sau màn trình diễn, điều bất ngờ xảy ra không nằm trên đường chạy mà ở phía bên kia màn hình. Những đoạn video ghi lại tư thế “chạy che mặt” lan truyền trên mạng xã hội Trung Quốc, khiến không ít người thử tái hiện chuyển động của robot. Một tư thế vốn được tạo ra bởi thuật toán tối ưu chuyển động của máy móc lại trở thành một động tác gây tò mò đối với con người.
Hiện tượng này cho thấy một nghịch lý thú vị của cuộc đua robot hình người. Ban đầu, con người tạo ra robot bằng cách lấy chính cơ thể mình làm khuôn mẫu. Robot có hai chân vì con người có hai chân, có hai tay vì con người có hai tay, rồi các kỹ sư tìm cách khiến chúng đi, chạy và giữ thăng bằng giống con người.
Tiangong Omni lại tạo ra chiều ngược lại. Sau khi được con người huấn luyện, robot tìm ra một chuyển động khiến chính con người tò mò đến mức muốn bắt chước.
Dù vậy, việc con người làm theo tư thế của Tiangong Omni không đồng nghĩa đây là một “bí quyết chạy bộ” đã được khoa học chứng minh. Cơ thể con người và robot có cấu tạo hoàn toàn khác nhau. Cách robot giảm tải cho động cơ vai hoặc tận dụng chuyển động của phần eo không thể mặc nhiên áp dụng cho người.
Điều đáng chú ý hơn nằm ở sự thay đổi vai trò. Robot từng học cách bắt chước con người. Giờ đây, ít nhất trên mạng xã hội, con người lại đang bắt chước một chuyển động do AI tự tìm ra.
Một cỗ máy được tạo ra để mô phỏng con người cuối cùng lại trở thành nguồn cảm hứng cho chính con người thử một cách vận động mà họ chưa từng nghĩ tới.
Quỳnh Nga
