S-400 bị vô hiệu hóa
Giới quan sát đưa tin các lực lượng Ukraine vừa phá hủy hai xe phóng thuộc hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-400 của Nga trong một chiến dịch tấn công phối hợp nhằm vào hạ tầng phòng thủ vùng trời của nước này.
Cụ thể, Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine đã đánh trúng một bệ phóng S-400 tại tỉnh Bryansk (Nga) và một bệ phóng ngụy trang khác trên bán đảo Crimea, đồng thời được cho là đã làm hư hại một phần hệ thống radar cảnh báo sớm Nebo-U.
Việc vô hiệu hóa cùng lúc hai xe phóng S-400 được đánh giá là một thành công chiến thuật quan trọng của Kiev, bởi đây là một trong những khí tài phòng không tối tân và có giá trị nhất mà Moscow đang sở hữu.
Hiện tại, S-400 đóng vai trò là "xương sống" cho toàn bộ mạng lưới phòng không của Nga. Tầm quan trọng của tổ hợp này lớn đến mức trong hai thập kỷ qua, Điện Kremlin đã phân bổ nguồn ngân sách để mua sắm S-400 nhiều gấp đôi so với tổng chi phí mua sắm tất cả các chủng loại chiến đấu cơ cộng lại.
Hệ thống này cũng đã trải qua thử lửa thực chiến dày dạn trong cả cuộc xung đột Nga - Ukraine lẫn các cuộc đụng độ biên giới giữa Ấn Độ và Pakistan, nhận được nhiều đánh giá cao về hiệu năng trên cả hai chiến trường.
Dù việc mất đi các xe phóng là một tổn thất đối với Nga, song hai bệ phóng bị phá hủy này thực chất chỉ chiếm 1/8 tổng kho vũ khí của một trung đoàn S-400, chưa kể mỗi trung đoàn đều có lượng tên lửa dự trữ dồi dào ngoài số đạn sẵn sàng chiến đấu trong các ống phóng.
Thực tế cho thấy, Lực lượng Vũ trang Ukraine luôn chủ động tách rời và nhắm mục tiêu cụ thể vào các thành phần cốt lõi của hệ thống S-400.
Các cuộc tập kích thành công trước đây có thể kể đến trận oanh tạc bằng tên lửa đạn đạo ATACMS vào ngày 23/11/2024, phá hủy hai bệ phóng tại vùng Kursk của Nga; và hai tháng sau đó, một cuộc tấn công khác tiếp tục quét sạch radar trinh sát 92N6 gần thành phố Belgorod (cũng thuộc vùng Kursk).
Gần đây hơn, vào tháng 6/2025, một trận tập kích lớn đã nhắm vào trận địa S-400 tại Crimea. Video do Ukraine công bố cho thấy đòn đánh đã phá hủy hai radar điều khiển hỏa lực đa năng 92N2E, hai radar giám sát tầm xa 91N6E và một khẩu đội tên lửa đất đối không.
Dẫu vậy, nỗ lực làm xói mòn lưới lửa phòng không Nga của Ukraine đang bị kìm hãm bởi nhiều yếu tố, đặc biệt là sự hiệu quả của các hệ thống tác chiến điện tử Nga trong việc chế áp và vô hiệu hóa các vũ khí dẫn đường chính xác cao của phương Tây, bao gồm cả tên lửa đạn đạo ATACMS.
Bản chất thật sự của S-400
Các đòn tập kích của Ukraine đã làm lộ rõ bản chất thật sự của phòng không trong chiến tranh hiện đại. Đó là ngay cả những tổ hợp phòng không kiên cố nhất như S-400 cũng ngày càng trở nên dễ bị tổn thương khi phải đối đầu với các vũ khí tấn công chính xác tầm xa.
Sự xuất hiện liên tục của máy bay không người lái (UAV), tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo buộc các đơn vị phòng không phải duy trì trạng thái chiến đấu liên tục trong thời gian dài, từ đó làm tăng nguy cơ bị lộ vị trí tọa độ và bị tập kích ngược.
Dù vậy, việc trực tiếp săn lùng các hệ thống S-400 giúp Ukraine làm suy giảm năng lực bảo vệ các khu vực trọng yếu của Nga. Đây cũng là mục tiêu có ý nghĩa sống còn đối với các đối tác phương Tây của Ukraine, bởi S-400 chính là rào cản đáng gờm nhất được Nga sử dụng để khắc chế sức mạnh không quân của NATO.
Tuy nhiên, giới phân tích nhận định các tổn thất về bệ phóng nói trên sẽ không gây ra tác động quá lớn đến cục diện chiến sự hiện tại. Nga đang vận hành S-400 với số lượng cực kỳ lớn và duy trì tốc độ sản xuất ở quy mô công nghiệp vượt trội, khiến cơ hội để một mình Ukraine làm cạn kiệt đáng kể số lượng bệ phóng đang trực chiến là rất thấp.
Dù S-400 từng là một thách thức lớn về mặt chế tạo trong giai đoạn đầu, Điện Kremlin đã thông qua một chương trình tái thiết và vực dậy ngành công nghiệp tên lửa quốc gia vào ngày 25/8/2000 để hỗ trợ dự án này.
Chương trình đã cho xây dựng mới ba tổ hợp cơ sở hạ tầng quy mô lớn, bao gồm một phân xưởng mới thuộc Nhà máy Obukhov ở St. Petersburg, hiện đại hóa toàn diện Nhà máy Avitek ở Kirov, và xây mới Nhà máy NMP ở Nizhniy Novgorod.
Kể từ khi hoàn thành đồng bộ vào giữa những năm 2010, các cơ sở này đã tạo nên một dây chuyền sản xuất khổng lồ, cho phép Nga xuất xưởng nhiều trung đoàn S-400 mỗi năm. Năng lực đầu ra vượt trội này giúp Moscow vừa có thể bù đắp ngay lập tức các tổn thất trên chiến trường, vừa mở rộng kho vũ khí chiến lược trong nước, đồng thời duy trì đều đặn các hợp đồng xuất khẩu ra nước ngoài.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
