Anthropic, một trong những công ty AI mạnh nhất thế giới, đang đối mặt với thời hạn chót từ Lầu Năm Góc vào lúc 5:01 sáng thứ Bảy (giờ Việt Nam) để nhượng bộ các yêu cầu của quân đội Mỹ hoặc đối mặt với việc bị dán nhãn "rủi ro chuỗi cung ứng" - một loại chỉ định thường dành cho các công ty được cho là phần mở rộng của các đối thủ nước ngoài.
Tuy nhiên, CEO Dario Amodei hôm thứ Năm đã kiên quyết công bố công ty không có ý định khuất phục.
Lầu Năm Góc, cơ quan đang sử dụng hệ thống AI Claude của Anthropic trên các mạng lưới mật, muốn có thể sử dụng nó cho "tất cả các mục đích hợp pháp". Nhưng Anthropic có hai lằn ranh đỏ không thể vượt qua: Claude sẽ không được sử dụng trong các vũ khí tự chủ, và nó sẽ không được sử dụng trong việc giám sát đại trà công dân Mỹ.
Đây là những hạn chế đã được ghi rõ trong "chính sách sử dụng chấp nhận được" trong hợp đồng trị giá lên tới 200 triệu USD mà Anthropic ký với Lầu Năm Góc từ mùa hè năm ngoái.
"Các mối đe dọa không làm thay đổi lập trường của chúng tôi: chúng tôi không thể vì lương tâm mà chấp nhận yêu cầu của họ," Amodei viết trong một tuyên bố dài.
Ông mô tả hoạt động giám sát đại trà người dân Mỹ và vũ khí tự vận hành hoàn toàn là những cách sử dụng "nằm ngoài ranh giới của những gì công nghệ ngày nay có thể làm một cách an toàn và đáng tin cậy."
Mối căng thẳng đã lên đến đỉnh điểm vào thứ Ba tại một cuộc họp có cược cao tại Lầu Năm Góc giữa Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và CEO Anthropic Dario Amodei.
Mặc dù một nguồn tin quen thuộc với tình hình cho biết cuộc họp diễn ra một cách lịch sự, các quan chức Lầu Năm Góc không chỉ đe dọa hủy bỏ hợp đồng 200 triệu USD với Anthropic mà còn đưa ra một chỉ định có thể đe dọa nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh của công ty.
Phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell viết trên X: "Đây là một yêu cầu đơn giản, phù hợp với lẽ thường sẽ ngăn Anthropic khỏi việc gây nguy hiểm cho các hoạt động quân sự quan trọng và có khả năng đặt các chiến sĩ của chúng ta vào nguy hiểm. Chúng tôi sẽ không để BẤT KỲ công ty nào ra lệnh về cách chúng tôi đưa ra quyết định hoạt động. Họ có thời hạn đến 5:01 chiều ET thứ Sáu để quyết định. Nếu không, chúng tôi sẽ chấm dứt quan hệ đối tác với Anthropic và coi họ là rủi ro chuỗi cung ứng cho Bộ Quốc phòng."
Lầu Năm Góc tuyên bố không có ý định sử dụng AI cho cả hai mục đích này và rằng họ cần sự tự do để sử dụng công nghệ mà họ đang cấp phép. Một quan chức Lầu Năm Góc cấp cao nói với NPR: "Tính hợp pháp là trách nhiệm của Lầu Năm Góc với tư cách là người dùng cuối."
Theo quan điểm của Lầu Năm Góc, họ không muốn ở giữa một tình huống an ninh quốc gia mà phải xin phép một công ty để các rào cản bảo vệ được dỡ bỏ.
Anthropic cho biết hôm thứ Năm rằng Lầu Năm Góc đã gửi cho công ty ngôn ngữ hợp đồng mới qua đêm, theo quan điểm của công ty, "hầu như không có tiến triển nào trong việc ngăn chặn việc Claude được sử dụng cho giám sát đại trà người Mỹ hoặc trong các vũ khí hoàn toàn tự chủ.
Ngôn ngữ mới được đóng khung như thỏa hiệp đã được kết hợp với thuật ngữ pháp lý cho phép những biện pháp bảo vệ đó bị bỏ qua theo ý muốn."
Rủi ro đối với Anthropic không chỉ là mất hợp đồng 200 triệu USD. Geoffrey Gertz, một nghiên cứu viên cấp cao tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới, cho biết việc coi Anthropic là rủi ro chuỗi cung ứng sẽ là bất thường.
Chỉ định này "theo truyền thống được sử dụng cho công nghệ của đối thủ nước ngoài," như công ty viễn thông Trung Quốc Huawei. Không những thế, điều này còn khiến họ mất đi các hợp đồng với những doanh nghiệp lớn, bao gồm cả các doanh nghiệp đối tác với Lầu Năm Góc – phần lớn các hợp đồng này đã trở thành nền tảng cho thành công ngày nay của Anthropic.
Anthropic cho biết công ty sẵn sàng tiếp tục đàm phán và "cam kết duy trì hoạt động liên tục cho Bộ và các chiến sĩ của Mỹ." Tuy nhiên, với thời hạn chỉ còn vài giờ nữa, cuộc đối đầu này đang đặt ra câu hỏi về ranh giới đạo đức trong việc sử dụng AI quân sự và quyền của các công ty công nghệ trong việc đặt ra các hạn chế an toàn cho sản phẩm của mình.
Nguyễn Hải
