Hàng chục siêu thị tại 7 quốc gia châu Âu vừa trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống tủ lạnh và tủ đông. Nhiệt độ tại một số thiết bị tăng vọt lên 50 độ C, khiến thực phẩm hư hỏng và buộc nhiều cửa hàng phải tiêu hủy hàng hóa. Đáng chú ý, vụ việc xảy ra chỉ vài tuần sau khi hàng trăm siêu thị tại Pháp gặp sự cố tương tự.
Đợt tấn công mới được ghi nhận tại Bỉ, Luxembourg, Thụy Điển, Ireland, Hà Lan, Estonia và Phần Lan. Riêng tại Bỉ và Luxembourg, khoảng 40 siêu thị Delhaize bị ảnh hưởng. Nhiều cửa hàng thuộc các chuỗi bán lẻ khác cũng gặp sự cố, từ ICA và Coop tại Thụy Điển, SuperValu ở Ireland cho đến các cửa hàng K-stores tại Phần Lan.
Hậu quả dễ nhận thấy nhất là hệ thống làm lạnh mất khả năng duy trì nhiệt độ bảo quản thực phẩm. Tại một số cửa hàng, nhiệt độ trong tủ đông được cho là đã tăng lên tới 50 độ C. Một chi nhánh ICA tại Sjöbo, miền Nam Thụy Điển, thậm chí thông báo trên mạng xã hội rằng hệ thống tủ lạnh và tủ đông của họ bị hacker xâm nhập trong đêm, sau đó nhiệt độ bị điều chỉnh lên mức này.
Nhiều cửa hàng phải đóng cửa tạm thời để xử lý sự cố, kiểm tra hàng hóa và khôi phục hệ thống. Một số siêu thị tại Thụy Điển đã phải lấy thực phẩm ra khỏi tủ đông và tiêu hủy những sản phẩm bị hỏng.
Thiệt hại tại Bỉ đặc biệt đáng chú ý. Quản lý một chi nhánh Delhaize ở Hoeilaart ước tính cửa hàng mất khoảng 100.000 euro thực phẩm, tương đương gần 3 tỷ đồng. Con số này chưa bao gồm những tổn thất phát sinh do cửa hàng phải ngừng hoạt động.
Điều khiến giới chức và các doanh nghiệp lo ngại là phương thức tấn công dường như không mới. Stephan Moelans, CEO Sabcobel, công ty sản xuất một số thiết bị làm lạnh bị ảnh hưởng và vận hành hệ thống cho Delhaize, cho biết các bộ phận bay hơi của tủ lạnh đã bị chuyển sang chế độ rã đông. Khi chế độ này được kích hoạt, thiết bị ngừng làm lạnh và nhiệt độ bên trong tăng lên.
Đây được cho là cách thức tương tự vụ tấn công xảy ra tại Pháp hồi đầu tháng 10, khi hàng trăm siêu thị bị tin tặc kiểm soát các thiết bị làm lạnh. Truyền thông địa phương khi đó đưa tin hàng triệu euro thực phẩm đã phải tiêu hủy.
Sau vụ việc tại Pháp, Sabcobel đã tìm cách bảo vệ thiết bị của khách hàng trước lỗ hổng này. Tuy nhiên, Moelans cho biết vấn đề không thể giải quyết chỉ bằng cách cập nhật phần mềm, mà cần có những điều chỉnh trực tiếp trên phần cứng. Công ty đã phải làm việc xuyên đêm để ngắt kết nối các thiết bị bị ảnh hưởng khỏi mạng lưới.
Rủi ro nằm ở chỗ hệ thống làm lạnh tại nhiều siêu thị hiện được kết nối Internet để nhân viên kỹ thuật có thể giám sát, bảo trì và xử lý sự cố từ xa. Cách vận hành này giúp doanh nghiệp thuận tiện hơn, nhưng đồng thời mở ra một điểm xâm nhập mới nếu các thiết bị không được bảo vệ đầy đủ.
Không chỉ Delhaize, nhiều doanh nghiệp khác cũng xác nhận bị ảnh hưởng. Carrefour cho biết 15 trong tổng số 700 cửa hàng tại Bỉ gặp sự cố, nhưng các biện pháp ứng phó đã được triển khai để duy trì hoạt động. Tập đoàn Colruyt xác nhận 5 cửa hàng có hệ thống làm lạnh bị tấn công, trong khi 7 cửa hàng Coop tại Thụy Điển cũng ghi nhận sự cố. Tại Ireland, 13 siêu thị SuperValu bị ảnh hưởng, còn nhà sản xuất thiết bị làm lạnh Danfoss cho biết hệ thống của ít nhất 17 doanh nghiệp tại Hà Lan đã bị nhắm mục tiêu.
Hiện chưa rõ ai đứng sau các cuộc tấn công mới nhất. Các cơ quan an ninh mạng tại Bỉ và Thụy Điển đang theo dõi sự việc, trong khi Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Anh cho biết đang phối hợp với các đối tác quốc tế và doanh nghiệp để tìm hiểu vụ việc. Chưa có sự cố nào được ghi nhận tại Anh.
Việc các cuộc tấn công liên tiếp nhắm vào hệ thống làm lạnh tại nhiều quốc gia cho thấy những thiết bị tưởng như ít liên quan đến an ninh mạng cũng có thể trở thành mục tiêu. Với các siêu thị, chỉ cần hệ thống kiểm soát nhiệt độ bị can thiệp, hàng hóa trị giá lớn có thể hư hỏng trong vài giờ, kéo theo thiệt hại không chỉ từ thực phẩm bị mất mà còn từ hoạt động kinh doanh bị gián đoạn.
Nguyễn Hải
