Theo trang tin Warfile (Nga), tên lửa đạn đạo tầm trung Oreshnik vẫn là một trong những loại vũ khí mới của Nga được bàn luận nhiều nhất. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo không nên đánh giá quá cao năng lực của loại tên lửa này.
Theo nhà phân tích quân sự Vadim Shlepchenko, tổ hợp Oreshnik không phải giải pháp toàn năng cho mọi nhiệm vụ tác chiến. Trong nhiều tình huống, Nga có thể sử dụng các phương tiện khác để xuyên thủng hệ thống phòng không. Những loại vũ khí này thậm chí có thể thực tế và hiệu quả hơn về mặt kinh tế.
Tuyên bố của chuyên gia đã gây tiếng vang lớn. Trước đó, nhiều người từng gọi Oreshnik là một trong những mẫu vũ khí tên lửa hiện đại triển vọng nhất. Tuy nhiên, giới chuyên gia lưu ý hiệu quả của bất kỳ hệ thống nào cũng phụ thuộc vào điều kiện sử dụng cụ thể. Nhiệm vụ được đặt ra và chi phí vận hành tổ hợp cũng có ý nghĩa rất lớn.
Tầm bắn của tên lửa đạn đạo siêu vượt âm Oreshnik (Nga) phủ khắp Tây Âu. Đồ họa: Open Data.
Vì sao Oreshnik không được coi là “vũ khí thần kỳ”?
Theo ông Vadim Shlepchenko, việc sử dụng Oreshnik trước hết nhằm mục đích thử nghiệm. Các chuyên gia muốn đánh giá hoạt động của những đầu đạn thuộc phần chiến đấu dạng chùm, đồng thời kiểm tra độ chính xác khi chúng phân bổ trên mục tiêu.
Bởi vậy, một lần sử dụng đơn lẻ không thể được coi là dấu hiệu cho thấy tổ hợp này sẽ được triển khai thường xuyên. Những cuộc thử nghiệm như vậy giúp thu thập dữ liệu quan trọng để tiếp tục hoàn thiện hệ thống, qua đó cho phép các nhà phát triển đánh giá khách quan năng lực của tổ hợp.
Nhà phân tích quân sự cho biết nhiều lời đồn đoán đã xuất hiện xung quanh Oreshnik. Tuy nhiên, theo ông, tổ hợp này không thể được coi là loại vũ khí có khả năng làm thay đổi căn bản diễn biến chiến sự. Đây cũng không phải một hệ thống mà sự xuất hiện của nó có thể làm thay đổi toàn bộ quy tắc của chiến tranh hiện đại.
Những kỳ vọng như vậy thường xuất phát từ tình trạng thiếu thông tin. Giới chuyên gia khuyến nghị nên đánh giá vũ khí dựa trên kết quả sử dụng thực tế. Cách tiếp cận này sẽ giúp tránh những kỳ vọng quá mức.
Những tên lửa nào được đánh giá thực tế hơn?
Để xuyên thủng hệ thống phòng không, các tổ hợp Iskander-M và tên lửa siêu vượt âm Zircon có thể là lựa chọn hợp lý hơn. Theo ông Shlepchenko, những hệ thống này đã chứng minh hiệu quả trong thực tế, đồng thời sở hữu các đặc tính cần thiết để tấn công những mục tiêu phức tạp.
Chuyên gia nhấn mạnh các tổ hợp trên có thể thực hiện nhiều loại nhiệm vụ khác nhau mà không cần sử dụng những phương tiện tấn công đắt đỏ và khan hiếm hơn. Nhờ đó, Nga có thể đạt được sự cân bằng giữa hiệu quả của đòn tấn công và chi phí tiến hành.
Việc sử dụng những tổ hợp đã qua kiểm chứng còn cho phép lực lượng quân sự phản ứng nhanh hơn trước những thay đổi trên chiến trường, qua đó mở rộng khả năng hoàn thành nhiệm vụ. Đây là lý do Iskander-M và Zircon thường được coi là những lựa chọn thực tế hơn.
Đồ họa mô tả tên lửa Oreshnik của Nga. Ảnh: Sputnik
Chi phí cao cũng là một yếu tố quan trọng
Trước đó, nghị sĩ Duma Quốc gia Nga Andrei Kolesnik cho biết chi phí cao của tên lửa là một trong những nguyên nhân khiến Oreshnik hiếm khi được sử dụng. Theo ông, mỗi lần triển khai một hệ thống như vậy đều đòi hỏi quá trình đánh giá kỹ lưỡng. Quyết định sử dụng phải được đưa ra dựa trên kết quả dự kiến.
Các chuyên gia quân sự nhấn mạnh quân đội hiện đại luôn tìm cách sử dụng nguồn lực với hiệu quả cao nhất. Vì thế, ngay cả những loại vũ khí tiên tiến nhất cũng chỉ được triển khai khi thực sự cần thiết. Đây được coi là nguyên tắc bình thường đối với các lực lượng vũ trang hiện đại.
Tỷ lệ giữa chi phí và hiệu quả cũng đóng vai trò rất lớn. Nếu một nhiệm vụ tương tự có thể được giải quyết bằng phương án khác, lựa chọn thường nghiêng về giải pháp hợp lý hơn. Do đó, tính hiệu quả kinh tế vẫn là một trong những yếu tố then chốt.
Những thông tin đã biết về đặc tính của Oreshnik
Thiếu tướng về hưu Vladimir Ovchinsky trước đó cho biết Oreshnik được phóng từ một bệ phóng đa đạn. Sau khi phóng, các khối chiến đấu đi vào quỹ đạo đã được tính toán trước, rồi bước vào giai đoạn cuối của hành trình bay.
Ở chặng cuối của quỹ đạo, các khối chiến đấu có thể đạt tốc độ lên tới 3 km/giây. Nhờ đó, chúng có thể vượt qua quãng đường khoảng 180 km chỉ trong một phút, khiến đối phương còn rất ít thời gian phản ứng.
Tốc độ cao được coi là một trong những đặc điểm nổi bật nhất của tổ hợp này. Yếu tố đó cũng khiến việc đánh chặn Oreshnik bằng các hệ thống phòng thủ tên lửa trở nên khó khăn hơn đáng kể. Vì vậy, Oreshnik vẫn là một thành phần quan trọng trong kho vũ khí tên lửa của Nga.
Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định tương lai của vũ khí không chỉ được quyết định bởi tốc độ và tầm bay. Chi phí sử dụng, năng lực sản xuất và tính linh hoạt khi triển khai cũng là những yếu tố không kém phần quan trọng. Chính sự kết hợp giữa các yếu tố này mới quyết định hiệu quả thực tế của những tổ hợp tên lửa hiện đại.
Trước đó, trang “Những trang quân sự” đưa tin Ukraine đã được cảnh báo về một sai lầm mang tính định mệnh. Việc Nga gia tăng năng lực của tổ hợp công nghiệp quốc phòng đang làm thay đổi vị thế của Moscow và thu hẹp không gian đàm phán.
Trong một diễn biến khác, các chuyên gia cũng chỉ ra những ưu thế chính của MiG-31 so với Su-57 hiện đại hơn, trong đó có một nhiệm vụ mà Su-57 không thể thực hiện.
Nhật Minh (Theo Warfile)
