Luật Dân số có hiệu lực từ ngày 1/7 với nhiều chính sách quy định duy trì mức sinh thay thế, thích ứng già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số, tiếp cận theo vòng đời, bảo đảm các biện pháp dài hạn căn cơ khả thi trên cơ sở đánh giá thực tiễn và chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.
Luật quy định nhiều biện pháp để duy trì mức sinh thay thế. Cụ thể gồm, trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 7 tháng, lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con. Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc thiểu số rất ít người.
Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ ở tỉnh, thành phố có mức sinh dưới mức sinh thay thế. Hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi.
Ưu tiên mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với người có từ 2 con đẻ trở lên. Biện pháp khác do Chính phủ quyết định.
Luật cũng quy định, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ, Chính phủ quy định mức hỗ trợ và trình tự, thủ tục thực hiện việc hỗ trợ tài chính, điều kiện, thủ tục thực hiện quy định về nghỉ thai sản.
Luật cũng nêu rõ căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước, trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, chính quyền địa phương cấp tỉnh quy định mức hỗ trợ cao hơn mức hỗ trợ do Chính phủ quy định.
Cùng với đó quy định đối tượng, biện pháp khác để duy trì mức sinh thay thế ngoài quy định trên.
Sinh đủ 2 con được ưu tiên mua nhà ở xã hội từ 1/7/2026. (Ảnh: Lao động)
Cũng theo quy định của luật, định kỳ hằng năm, cơ quan thống kê trung ương công bố tình trạng mức sinh để Chính phủ, chính quyền địa phương cấp tỉnh xây dựng, thực hiện các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phù hợp để duy trì mức sinh thay thế.
Còn theo nghị định 168/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số nêu rõ từ ngày 1-1-2027, phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được hỗ trợ tối thiểu 2 triệu đồng.
Nghị định cũng quy định rõ mức hỗ trợ tài chính, phương thức thực hiện, lộ trình ưu tiên khám sàng lọc một số bệnh bẩm sinh trước sinh và sơ sinh.
Mức hỗ trợ khám sàng lọc các bệnh bẩm sinh trước sinh được thanh toán theo thực tế nhưng tối đa không vượt quá 900.000 đồng/trường hợp, và các bệnh bẩm sinh sơ sinh được thanh toán theo thực tế nhưng tối đa không vượt quá 600.000 đồng/trường hợp.
Trường hợp cơ quan có thẩm quyền phê duyệt giá gói dịch vụ thì thực hiện mức hỗ trợ tài chính theo giá gói dịch vụ được phê duyệt.
Mức hỗ trợ trên được chi trả trực tiếp cho cơ sở y tế thu thập mẫu và cơ sở y tế thực hiện các kỹ thuật sàng lọc.
Cùng với đó người sinh 2 con đã trở thành đối tượng thứ 13 hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội.
Về thứ tự ưu tiên, gia đình sinh 2 con sẽ được ưu tiên sau người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người được bố trí tái định cư theo hình thức mua, thuê mua nhà ở xã hội.
Việc bổ sung các chính sách này được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ tâm lý e ngại sinh con của nhiều gia đình, nhất là tại các đô thị lớn và khu vực có mức sinh thấp, qua đó từng bước duy trì mức sinh thay thế theo mục tiêu đề ra.
