Sinh viên sư phạm học cách tránh rủi ro khi vào nghề

Không để nóng giận vượt giới hạn nghề giáo

Một giáo viên quay tiết mục văn nghệ của học sinh rồi đưa lên mạng vì tự hào về lớp mình. Nhưng trước khi chia sẻ, thầy cô đã hỏi ý kiến phụ huynh và học sinh chưa? Thiện ý của người đăng có thể chưa đi cùng sự quan tâm đầy đủ đến quyền riêng tư của các em.

Tình huống này được ông Nguyễn Văn Quy, Phó Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Đà Nẵng, nêu tại buổi sinh hoạt chuyên đề do Hội phối hợp Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng tổ chức ngày 4/11, hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 2026.

Ông Quy đặt thêm câu hỏi cho những người sắp bước vào nghề: nếu một lần nổi nóng trên bục giảng bị học sinh quay lại, đưa lên mạng kèm thông tin ảnh hưởng đến uy tín, giáo viên sẽ ứng xử thế nào?

Đó là tình huống có thể gặp trong công việc hằng ngày. Khi hình ảnh, lời nói lan truyền nhanh trên mạng xã hội, người thầy cần biết cách xử lý để bảo vệ học sinh và chính mình.

Ông nhấn mạnh, tình yêu thương, lòng bao dung và sự tận tụy rất cần cho nghề giáo. Cùng với những phẩm chất ấy, giáo viên phải hiểu quyền, nghĩa vụ và giới hạn trong cách hành xử.

Có trường hợp thầy cô muốn học sinh tiến bộ nhưng lại dùng lời lẽ thiếu kiềm chế hoặc cách phạt khiến các em bị tổn thương. Mong muốn giáo dục học sinh không thể thay cho yêu cầu ứng xử chuẩn mực.

"Tuyệt đối không để cảm xúc cá nhân vượt qua lằn ranh của thẩm quyền", ông Quy nhấn mạnh.

Ông đề nghị sinh viên sư phạm tìm hiểu những biện pháp kỷ luật được phép áp dụng, tránh tự đặt ra hình thức mang tính nhục mạ. Quyền của thầy cô trong lớp học có giới hạn, cần được thực hiện với sự tôn trọng học sinh.

Với việc chia sẻ hình ảnh, ông lưu ý giáo viên quan tâm đến ý kiến của phụ huynh, học sinh trước khi đăng tải. Một clip được đưa lên vì tự hào về hoạt động của lớp vẫn cần được cân nhắc về quyền riêng tư của người xuất hiện trong đó.

Công việc của giáo viên còn có những trao đổi nhạy cảm với phụ huynh. Ông Quy khuyên thầy cô nên có người chứng kiến, sự tham gia của ban giám hiệu hoặc lưu lại nội dung qua văn bản, tin nhắn chính thức. Đây là cơ sở để đối chiếu khi có bất đồng.

Nếu bị đe dọa hoặc bôi nhọ trên mạng, giáo viên cần bình tĩnh, báo với ban giám hiệu và tìm sự hỗ trợ từ đồng nghiệp. Vụ việc nghiêm trọng cần được tư vấn pháp lý hoặc đề nghị cơ quan chức năng hỗ trợ, tránh một mình xử lý rồi sa vào tranh cãi.

Giữ uy tín nghề giáo ngay từ giảng đường

TS Võ Công Khôi, giảng viên Khoa Lịch sử - Địa lý, đưa ra những tình huống gần với việc học: chép một đoạn văn trên mạng vào tiểu luận nhưng không ghi nguồn, lấy ảnh trên Google đưa vào bài thuyết trình, hay chỉnh sửa đôi chút bài đã nộp để dùng cho học phần khác.

Những câu hỏi được đặt ra để sinh viên nhìn lại cách sử dụng tài liệu của mình. Có thói quen đã lặp lại trong quá trình học nhưng người thực hiện chưa hiểu rõ điều gì phù hợp, điều gì cần thay đổi.

TS Khôi giải thích, liêm chính học thuật thể hiện ở sự trung thực về nguồn gốc ý tưởng, dữ liệu, kết quả và phần đóng góp của bản thân. Nói đơn giản, bài làm phải phản ánh đúng công sức, năng lực của người học; sử dụng sản phẩm của người khác cần ghi nhận rõ ràng.

Đạo văn có nhiều cách biểu hiện. Ngoài sao chép nguyên văn, đó còn có thể là thay vài từ nhưng giữ cấu trúc bài gốc, hoặc dịch tài liệu nước ngoài rồi nhận là sản phẩm của mình.

Ông cũng lưu ý những hành vi làm sai lệch kết quả nghiên cứu như tạo dữ liệu, tạo nguồn trích dẫn không có thật hoặc sửa kết quả theo ý muốn. Sự trung thực cần được giữ trong cả quá trình thực hiện bài làm.

Sáu giá trị được TS Khôi nhắc đến gồm trung thực, tin cậy, công bằng, tôn trọng, trách nhiệm và dũng cảm. Trong làm việc nhóm, mỗi thành viên cần có trách nhiệm với phần đóng góp của mình. Khi sử dụng ý tưởng, tài liệu của người khác, người học cần ghi nguồn đầy đủ, chính xác.

Bên cạnh đó, PGS.TS Nguyễn Thị Trâm Anh, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng nhà trường, nhấn mạnh uy tín nghề nghiệp được bồi đắp ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường: trung thực trong từng bài tập, có trách nhiệm với thông tin chia sẻ và tôn trọng công sức sáng tạo của người khác. 

Với sinh viên sẽ trở thành nhà giáo, cách sống và hành động hôm nay còn là sự chuẩn bị cho trách nhiệm nêu gương trước học sinh mai sau.

Bà đề nghị mỗi sinh viên bắt đầu bằng một việc cụ thể sau buổi sinh hoạt: kiểm tra lại nguồn trích dẫn trong bài làm, tìm hiểu quyền sử dụng học liệu hoặc cân nhắc kỹ trước khi đăng tải, chia sẻ thông tin.