Khoa Cấp cứu (Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương) vừa điều trị thành công cho bệnh nhân H.T.T. (66 tuổi, Hưng Yên) bị sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng nguy kịch. Điều đáng chú ý, "thủ phạm" lại là một viên sỏi niệu quản có kích thước siêu nhỏ, chỉ khoảng 3mm nhưng gây tắc nghẽn đường tiết niệu.
Qua khai thác bệnh sử được biết, bà T. đã phát hiện sỏi niệu quản từ năm trước nhưng chủ quan chưa điều trị. Khoảng 2 ngày trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện sốt cao 39°C kèm rét run, tiểu buốt, tiểu rắt. Mặc dù đã tự uống thuốc hạ sốt tại nhà nhưng tình trạng không thuyên giảm, các cơn sốt vẫn tái diễn liên tục. Bệnh nhân sau đó được đưa vào điều trị tại cơ sở y tế gần nhà.
Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày điều trị, tình trạng diễn biến rất nhanh. Bệnh nhân xuất hiện khó thở, suy hô hấp nặng, SpO2 giảm còn khoảng 80%, huyết áp tụt và được đặt nội khí quản trước khi chuyển cấp cứu đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Bà T. nhập khoa Cấp cứu trong tình trạng nguy kịch, phải bóp bóng qua ống nội khí quản và lập tức được kết nối máy thở. Huyết áp liên tục tụt sâu. Qua thăm khám lâm sàng và hội chẩn nhanh, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn, nghi ngờ nhiễm khuẩn huyết từ đường tiết niệu trên nền sỏi niệu quản gây tắc nghẽn.
ThS.BSNT Phan Văn Mạnh phân tích: "Niệu quản là cấu trúc ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang. Khi viên sỏi kẹt trong lòng niệu quản, dù kích thước rất nhỏ, nó vẫn có thể hoạt động như một chiếc 'nút chai', làm cản trở dòng chảy của nước tiểu, gây giãn đài bể thận. Nước tiểu bị ứ đọng lâu ngày trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn bùng phát. Nếu không được giải áp kịp thời, ổ nhiễm trùng tại thận sẽ lan tràn vào máu, dẫn đến nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm khuẩn".
Ngay sau nhập viện, bệnh nhân xuất hiện vô niệu (không có nước tiểu), toan chuyển hóa nặng, huyết áp tụt và phải sử dụng thuốc vận mạch liều tăng dần. Do suy thận cấp tiến triển, bệnh nhân được chỉ định lọc máu cấp cứu ngay trong đêm.
Các kết quả xét nghiệm cho thấy tình trạng nhiễm trùng đặc biệt nghiêm trọng. Chỉ số Procalcitonin tăng trên 100 ng/mL (bình thường dưới 0,05 ng/mL), chỉ số viêm CRP vượt quá 200 mg/L (bình thường dưới 5 mg/L). Bệnh nhân đồng thời xuất hiện suy thận, suy gan, suy tim và rối loạn đông máu, biểu hiện điển hình của suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn.
Theo BS Mạnh, từ các triệu chứng ban đầu như sốt, tiểu buốt, tiểu rắt, chỉ trong vòng 2–3 ngày, bệnh nhân đã tiến triển đến tình trạng nguy kịch, phải thở máy, lọc máu cấp cứu và hồi sức tích cực. Sau khoảng 2 tuần điều trị bằng kháng sinh, lọc máu, thuốc vận mạch và các biện pháp hỗ trợ đa cơ quan, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch. Người bệnh được rút ống nội khí quản, tự thở khí phòng, các dấu hiệu sinh tồn ổn định và không còn triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt.
Song song với điều trị hồi sức, các bác sĩ đã hội chẩn với chuyên khoa Ngoại tiết niệu và Nam học và đặt sonde JJ để giải áp đường tiết niệu, chuẩn bị cho kế hoạch tán sỏi sau khi sức khỏe ổn định hoàn toàn.
Từ ca bệnh trên, ThS.BSNT Phan Văn Mạnh nhấn mạnh một thực tế lâm sàng: Mức độ nguy hiểm của sỏi tiết niệu không hoàn toàn tỷ lệ thuận với kích thước của nó. "Điều quan trọng không nằm ở chỗ viên sỏi to hay nhỏ, mà nằm ở vị trí nó mắc kẹt và khả năng gây tắc nghẽn dòng chảy. Một viên sỏi lớn nằm im trong bể thận có thể chung sống hòa bình nhiều năm, nhưng một viên sỏi chỉ 3mm rơi xuống lòng niệu quản hẹp hoàn toàn có thể gây ứ nước, nhiễm trùng cấp tính và kích hoạt chuỗi biến chứng suy đa tạng đe dọa tính mạng chỉ trong vài ngày", bác sĩ Mạnh phân tích.
BS Mạnh khuyến cáo, những người đã được phát hiện sỏi tiết niệu cần tái khám định kỳ và điều trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Với y học hiện đại, các trường hợp sỏi nhỏ hoàn toàn có thể điều trị nội khoa bằng thuốc hoặc can thiệp tán sỏi ít xâm lấn rất nhẹ nhàng, nhanh chóng. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, rét run, tiểu buốt, tiểu rắt, đau vùng hông lưng hoặc tiểu ít, người bệnh cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được chẩn đoán và xử trí kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm như nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng.
(Ảnh: BV)
Ngọc Minh
