Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk là ai?

Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk vào đề văn tốt nghiệp 2026

Sáng 11/6, khoảng 1,2 triệu thí sinh hoàn thành môn Ngữ văn thi tốt nghiệp THPT 2026. Đề thi gồm hai phần Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm), trong đó câu nghị luận xã hội (2 điểm) thu hút bàn luận:

Nước Mỹ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk,... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới.

Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những "Steve Jobs Việt Nam"?.

Theo báo Dân trí, Steve Jobs là doanh nhân công nghệ nổi tiếng người Mỹ, đồng sáng lập Apple vào năm 1976.

Dưới sự lãnh đạo của ông, Apple đã cho ra đời hàng loạt sản phẩm tạo nên những cuộc cách mạng trong ngành công nghệ như máy tính Macintosh, máy nghe nhạc iPod, điện thoại iPhone hay máy tính bảng iPad.

Nhiều chuyên gia công nghệ đánh giá Steve Jobs không phải là người phát minh ra những công nghệ hoàn toàn mới, nhưng là người có khả năng biến các ý tưởng thành sản phẩm đơn giản, đẹp và dễ sử dụng, từ đó thay đổi thói quen của hàng tỷ người trên thế giới.

Tên tuổi Steve Jobs thường được nhắc đến như biểu tượng của tinh thần sáng tạo, khởi nghiệp và đổi mới công nghệ.

Mark Zuckerberg là người sáng lập mạng xã hội Facebook khi còn là sinh viên tại Đại học Harvard.

Từ một dự án kết nối sinh viên trong trường, Facebook đã phát triển thành mạng xã hội lớn nhất thế giới với hàng tỷ người dùng. Hiện Zuckerberg là Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Meta Platforms, tập đoàn sở hữu Facebook, Instagram, WhatsApp và nhiều nền tảng công nghệ khác.

Trong hơn hai thập kỷ qua, Facebook đã làm thay đổi cách con người giao tiếp, chia sẻ thông tin và kết nối với nhau trên phạm vi toàn cầu.

Bởi vậy, Mark Zuckerberg thường được xem là đại diện cho thế hệ doanh nhân công nghệ trẻ có khả năng tạo ra những sản phẩm ảnh hưởng sâu rộng tới đời sống xã hội.

Elon Musk là một trong những nhân vật công nghệ có ảnh hưởng lớn nhất hiện nay.

Ông là người sáng lập hoặc đồng sáng lập nhiều công ty công nghệ nổi tiếng như SpaceX, Tesla, xAI và từng tham gia sáng lập OpenAI. Elon Musk được biết đến với các dự án về xe điện, tên lửa tái sử dụng, internet vệ tinh và trí tuệ nhân tạo.

Nếu Steve Jobs gắn với cuộc cách mạng điện thoại thông minh và Mark Zuckerberg thay đổi cách con người kết nối trên Internet, Elon Musk lại nổi bật với việc mở rộng giới hạn công nghệ trong các lĩnh vực giao thông, năng lượng và chinh phục không gian.

Nhiều ý kiến trái chiều

Thông tin trên báo VnExpress, "Đề Văn hỏi về Steve Jobs" nhanh chóng vào nhóm nội dung nổi bật trên mạng xã hội Threads. Còn cụm từ "Steve Jobs" đứng đầu danh mục thịnh hành của Google Việt Nam, với hơn 200.000 lượt tìm kiếm trong bảy tiếng.

Dưới các bài đăng, nhiều người băn khoăn "Tại sao lại lấy hình mẫu một người nước ngoài để Việt Nam tìm kiếm", thay vì một nhân tài của đất nước. Ngoài ra, ba nhân vật được đề dẫn không phải nhà phát minh, mà là người sáng lập, điều hành tập đoàn công nghệ.

Trên diễn đàn học sinh, không ít bày tỏ "không biết Steve Jobs là ai". Võ Minh Phương, học sinh trường THPT Nguyễn Gia Thiều, Hà Nội, nói chỉ "nhớ mang máng" Steve Jobs sáng lập một thương hiệu công nghệ nổi tiếng. Trong phòng thi, ban đầu em viết ông là "cha đẻ Google", song vì không chắc chắn nên đã đổi thành "nhà sáng lập tiêu biểu".

Ông Trần Thái, Hiệu trưởng, giáo viên ngữ văn Trường tiểu học và trung học Athena Đà Lạt (P.Xuân Hương - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng), nhận định phần viết đoạn văn nghị luận xã hội với câu hỏi: "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?" là một cách đặt vấn đề khá thú vị. Song, ông băn khoăn việc đề thi sử dụng những nhân vật như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk làm ngữ cảnh có đang mặc định rằng mọi TS đều có cùng mức độ tiếp cận thông tin và hiểu biết về những nhân vật này hay không, theo báo Thanh niên.

Vì thế, có ý kiến cho rằng câu hỏi "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam" là chưa rõ. Mỗi thí sinh có thể hiểu về ông theo cách khác nhau.

Nhiều phụ huynh lo con mất điểm khi hiểu biết hạn chế về Steve Jobs. Theo chị Trần Hương ở Ninh Bình, dù không thể phủ nhận sức ảnh hưởng của cựu chủ tịch Apple, song ông đã qua đời 15 năm trước.

"Đề mới mẻ, vấn đề nghị luận hay nhưng có nhiều bất cập", thầy Hồ Tấn Nguyên Minh, Tổ trưởng Ngữ văn trường THPT chuyên Lương Văn Chánh, Đăk Lăk, nhận định với VnExpress.

Theo thầy, đề chỉ giới thiệu ba nhân vật liên quan công nghệ, mà không giải thích họ là ai. Không phải tất cả học sinh đều biết Steve Jobs, trong khi để đưa được giải pháp tạo ra những "Steve Jobs Việt Nam" thì các em cần biết về họ và những đóng góp nổi bật.

Thầy cũng đồng tình rằng gắn ba nhân vật này với phát minh công nghệ là chưa chính xác. Họ không được biết đến với vai trò phát minh, mà là lãnh đạo những tập đoàn công nghệ có ảnh hưởng trên thế giới.

Nhiều giáo viên cho rằng phần đề dẫn và các nhân vật chỉ là chất liệu, không phải trọng tâm vấn đề cần nghị luận.

Theo thầy Nguyễn Trọng Trường, nhóm trưởng chuyên môn Ngữ văn, trường THPT Phenika, "Steve Jobs Việt Nam" là cách nói hình tượng, chỉ những người có tài năng, sáng tạo, dám đổi mới, có khả năng tạo ra sản phẩm công nghệ, mang lại giá trị cho xã hội. Câu hỏi trọng tâm trong đề là làm thế nào để Việt Nam bồi dưỡng, tạo điều kiện cho những người như vậy phát triển.

"Đây là cái các em cần bàn luận, chứ không phải kể về cuộc đời hay thân thế của Steve Jobs. Vì vậy, không phải học sinh biết nhiều về nhân vật thì sẽ được điểm cao hơn", thầy nói.

Một giáo viên Ngữ văn THPT ở Hải Phòng cho rằng đề bài đã nêu thông tin ba nhân vật có những "phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới", do đó ngay cả không biết về Steve Jobs, thí sinh vẫn làm được bài.

"Học trò không cần khai thác về hoàn cảnh cá nhân hay vị thế người sáng lập của ông", cô nói. "Thay vào đó, đa số sẽ hiểu đó là người tạo ra những giá trị to lớn làm thay đổi thế giới, là hình ảnh về ý chí, nghị lực, đam mê, dám nghĩ dám làm".

Thầy Võ Minh Nghĩa, Trường THPT Nguyễn Du (P.Diên Hồng, TP.HCM), cho rằng đề thi môn văn năm 2026 rõ ràng là một bước tiến của Bộ GD-ĐT khi hoàn toàn tập trung vào thực lực, tri thức và cả quá trình rèn luyện của TS chứ không đơn thuần là may rủi. Theo thầy Nghĩa, đề thi năm nay là thử thách lớn cho toàn bộ TS, yêu cầu rất cao ở tính ứng dụng và kỹ năng đọc hiểu từ văn bản nghị luận đến văn bản nghệ thuật.

Còn thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, nhận xét trong phần viết bài nghị luận văn học, TS không dễ xác định các ý nhỏ để triển khai 2 luận điểm trung tâm (giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của bài thơ).

Với mức phân hóa cao, điểm giỏi (trên 8 điểm) sẽ không nhiều như năm ngoái. TS có thể đạt mức điểm trung bình từ 6 - 6,5 điểm, theo báo Thanh niên.

Thầy Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên khoa Ngữ văn, trường Đại học Sư phạm TP HCM, nói thêm rằng học sinh hoàn toàn có thể nhìn nhận các nhân vật được đề cập ở năng lực sáng tạo, tư duy nhạy bén và bản lĩnh khởi nghiệp - những điều sẽ trở thành động lực để người trẻ "dám nghĩ lớn để làm việc lớn". Đánh giá chung, thầy thấy đề mang tính thời sự, trong bối cảnh đất nước hướng tới đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Về hướng làm bài, các giáo viên cho biết dạng này chủ yếu đánh giá khả năng lập luận của thí sinh. Các em có thể chia nhóm giải pháp theo các chủ thể như gia đình, nhà trường, xã hội và bản thân, rồi phân tích lần lượt. Đề yêu cầu viết 200 chữ nhưng dài khoảng 250-300 chữ vẫn chấp nhận được.

Thầy cô dự đoán phổ điểm khoảng 6,5-7, thí sinh không dễ lấy điểm cao ở đề Văn năm nay.

Trên báo Tuổi trẻ ghi nhận ý kiến của giảng viên một trường đại học tại TP.HCM đánh giá nếu đọc kỹ đề, có một điểm rất đáng suy nghĩ, đề văn đã vô tình đặt Steve Jobs, Mark Zuckerberg và Elon Musk vào cùng nhóm những người có "những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới". Điều này phản ánh một cách hiểu khá phổ biến nhưng chưa thật sự chính xác về khái niệm phát minh, sáng chế và đổi mới sáng tạo.

Trong ngôn ngữ pháp lý về sở hữu trí tuệ, "phát minh" là việc khám phá ra một quy luật hay hiện tượng vốn tồn tại trong tự nhiên. "Sáng chế" là giải pháp kỹ thuật mới được tạo ra để giải quyết một vấn đề cụ thể. 

Những nhân vật như Jobs hay Zuckerberg lại thường được xem là các doanh nhân đổi mới sáng tạo (innovators) hơn là các nhà phát minh theo nghĩa truyền thống. Còn sự thành công của các doanh nghiệp này chủ yếu hình thành từ các sáng chế, không phải phát minh.

Điều Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk làm xuất sắc nhất không hẳn là phát minh, mà là đổi mới mô hình kinh doanh, thiết kế sản phẩm, tổ chức công nghệ và thương mại hóa ý tưởng ở quy mô toàn cầu.

Nếu lấy đúng tinh thần đó, câu hỏi đáng lẽ nên là: "Làm thế nào để Việt Nam có những nhà đổi mới sáng tạo tầm cỡ thế giới?" thay vì "Làm thế nào để có những 'Steve Jobs Việt Nam'?".

Nhận định đề văn với góc nhìn trung dung hơn, GS.TS Lê Anh Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam - cho rằng văn bản đọc hiểu cũng như bài thơ "Những chiếc lá" đều là lựa chọn hay, học sinh hiểu đến đâu, cảm nhận đến đâu, viết đến đó. Với môn văn, đôi khi như vậy lại tốt, vì nó cho phép học sinh bộc lộ năng lực thật của mình, chứ không chỉ lặp lại những gì đã học thuộc.

Có ý kiến nói việc đưa vào đề những nhân vật như Steve Jobs, Elon Musk, Mark Zuckerberg có thể khiến một số học sinh bị thiệt, vì các em không biết rõ các nhân vật ấy thì làm sao suy nghĩ sâu và trả lời tốt được câu hỏi "làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam".

Ông Vinh cho rằng trước hết cần ghi nhận đây là một câu hỏi hay, đặt ra một vấn đề lớn: làm thế nào để Việt Nam có thể nuôi dưỡng những con người sáng tạo, có khả năng tạo ra giá trị có ảnh hưởng tầm thế giới. Đây là một hướng gợi mở tốt, đáng để học sinh suy nghĩ về giáo dục, môi trường xã hội, chính sách và văn hóa khuyến khích sáng tạo.

Tuy vậy, ý kiến đề nên thận trọng hơn khi đưa vào các nhân vật cụ thể như Steve Jobs cũng không phải không có cơ sở. Với một kỳ thi đại trà quy mô quốc gia, một chi tiết tưởng như chỉ để gợi mở vẫn có thể vô tình tạo lợi thế cho nhóm học sinh quen thuộc với các nhân vật ấy, và gây lúng túng cho những em không biết hoặc biết rất ít.

"Tôi cho rằng ý tưởng của câu hỏi là tốt, thậm chí rất đáng suy nghĩ. Nhưng cách diễn đạt có thể trung tính và phổ quát hơn. Thay vì hỏi làm thế nào để có "Steve Jobs Việt Nam", có thể hỏi làm thế nào để Việt Nam nuôi dưỡng những con người sáng tạo, có năng lực tạo ra sản phẩm, ý tưởng hoặc giá trị có ảnh hưởng rộng lớn. Như vậy, học sinh không cần biết ai mặc áo cổ lọ đen, ai phóng tên lửa, ai bỏ học Harvard, vẫn có thể suy nghĩ nghiêm túc về vấn đề", theo báo Tuổi trẻ.