Đêm 5/8, lực lượng phòng không Ukraine trải qua một đợt tập kích khốc liệt khi Nga phóng từ 24 đến 28 tên lửa đạn đạo cùng hơn 100 máy bay không người lái (UAV). Trong trận chiến này, phía Ukraine đã không thể bắn hạ được bất kỳ quả tên lửa đạn đạo nào.
Trải qua tổn thất nặng nề, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky lên tiếng phẫn nộ, cho rằng các đối tác phương Tây đang cố tình găm giữ tên lửa phòng không và kêu gọi họ thể hiện quyết tâm chính trị. Tuy nhiên, bản chất của sự việc lại xuất phát từ những tính toán chiến lược hoàn toàn khác từ phía Mỹ.
Kho dự trữ cạn kiệt và những lời từ chối thẳng thừng
Sau cuộc họp với các lãnh đạo quân sự vào ngày 5/8, ông Zelensky chia sẻ rằng nguồn cung cấp tên lửa chống đạn đạo từ các đồng minh đã bị cắt giảm tới 3 lần so với năm ngoái. Dù các tổ hợp Patriot vẫn là lá chắn hiệu quả nhất chống lại tên lửa đạn đạo, kho đạn của Mỹ lại đang rơi vào tình trạng báo động.
Theo đánh giá từ Trung tâm Phân tích Chiến lược và Quốc tế (CSIS), chiến dịch Epic Fury chống lại Tehran vừa qua đã ngốn mất hơn một nửa số tên lửa Patriot PAC-3 MSE của Washington, đưa tổng số lượng từ 2.300 quả xuống chỉ còn khoảng 800 quả. Tương tự, kho tên lửa đánh chặn thuộc hệ thống phòng thủ THAAD cũng sụt giảm gần 50%.
Con số này hoàn toàn trái ngược với tuyên bố đầy tự tin từ Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc quốc gia này sở hữu lượng đạn dược khổng lồ và các công ty quốc phòng đang mở rộng nhà máy với quy mô lớn nhất lịch sử.
Thực tế phũ phàng hiện ra khi ông Zelensky đề nghị được hỗ trợ ít nhất 100 quả tên lửa Patriot trước năm mới nhưng đã bị ông Trump từ chối thẳng thừng. Tổng thống Mỹ lý giải rằng Washington cũng cần giữ lại tên lửa cho khu vực Vịnh Ba Tư, đồng thời nhấn mạnh chính quyền tiền nhiệm đã chuyển giao lượng đạn dược trị giá tới 300 tỷ USD cho Kiev.
Sóng gió truyền thông và phản ứng gay gắt từ Nhà Trắng
Trong bối cảnh nguồn viện trợ siêu đắt đỏ bị thu hẹp, các chuyên gia Mỹ khuyên quân đội Ukraine nên tìm nguồn đạn cho các hệ thống S-300 thời Liên Xô còn lại ở các nước khác, tập trung tiêu diệt bệ phóng của Nga ngay tại căn cứ, hoặc chuyển sang dùng công nghệ rẻ tiền hơn như lá chắn drone và hệ thống laser.
Mặc dù Lầu Năm Góc đã nâng công suất sản xuất tên lửa PAC-3 từ 300 quả lên 600 quả mỗi năm và bắt tay với Lockheed Martin cùng Northrop Grumman để mở rộng dây chuyền, tình hình vẫn không mấy khả quan.
Bê bối bùng lên khi kênh CNN dẫn lời các quan chức quân sự cho biết kho tên lửa Patriot còn lại đã chạm mức nguy hiểm, còn hệ thống THAAD đã tiêu tốn tới 80% lượng dự trữ. Ngay lập tức, Bộ trưởng Lầu Năm Góc Pete Hegseth công khai bác bỏ thông tin và chỉ trích gay gắt đài truyền hình. Tổng thống Trump cũng lên tiếng cảnh báo việc rò rỉ tin tức sẽ phải đối mặt với các án tù dài hạn.
Sự giận dữ của Nhà Trắng là điều dễ hiểu, bởi việc lộ thông tin cạn kiệt kho vũ khí sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực răn đe của Mỹ trước các đối thủ. Dù vậy, để trấn an dư luận, Nghị sĩ Đảng Cộng hòa Rick Scott vẫn khẳng định chính quyền Mỹ giữ trọn cam kết và sẽ cung cấp cho Kiev những vũ khí cần thiết khi được yêu cầu.
Châu Âu vào cuộc và sự trỗi dậy tự lực của Ukraine
Nhận thấy Mỹ bắt đầu hụt hơi, Ukraine quay sang kỳ vọng vào các đồng minh châu Âu. Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker cho biết các phái đoàn EU, Ukraine và Mỹ đã thống nhất kế hoạch hợp tác sản xuất đạn dược cho hệ thống Patriot nhằm mở rộng cơ sở công nghiệp quốc phòng.
Giữa mùa hè, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mikhail Fedorov đã gửi đơn thỉnh nguyện xin mượn tên lửa Patriot từ các nước EU và cam kết sẽ hoàn trả bằng các lô hàng sản xuất sau.
Nhiều quốc gia châu Âu sở hữu Patriot như Hà Lan, Hy Lạp, Tây Ban Nha, Ba Lan, Romania, Đức và Thụy Điển đều giữ thái độ im lặng hoặc dẫn lý do bảo mật. Thụy Điển nhắc lại khoản đóng góp phòng không trị giá 108 triệu USD rong năm nay và tổng cộng 535 triệu USD kể từ đầu chiến sự.
Trong khi đó, Ngoại giao Hà Lan Tom Berendsen khẳng định nước này đã viện trợ tất cả những gì có thể và cùng Tổng thư ký NATO Mark Rutte hối thúc các nước khác chuyển giao thêm cho Kiev.
Nhà phân tích quân sự Kerwin Aucoin nhận định Ukraine có thể sẽ nhận được ít hơn rất nhiều so với những gì được hứa hẹn, nhưng khả năng thích ứng của họ là rất đáng kinh ngạc. Không thể phụ thuộc hoàn toàn vào viện trợ từ bên kia đại dương, Ukraine đang học cách dựa vào sức bền của chính mình.
Quốc gia này đã tự chủ sản xuất các dòng tên lửa hành trình, đẩy mạnh chế tạo tên lửa đạn đạo nội địa, và xuất xưởng drone với tốc độ trung bình 13 giây một chiếc — đến mức dồi dào để bắt đầu xuất khẩu ra nước ngoài, từng bước xây dựng năng lực tự vệ độc lập trong một cuộc chiến kéo dài.
Quốc Vinh (Theo Topcor)
