Vì sao eo biển Hormuz quan trọng?
Theo báo Văn hóa, eo biển Hormuz là một trong những tuyến giao thông hàng hải quan trọng nhất thế giới. Khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu và 20% lượng khí đốt vận chuyển bằng đường biển đi qua khu vực này.
Eo biển nằm giữa Oman và Iran, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman và xa hơn là Biển Ả Rập. Tại điểm hẹp nhất, eo biển rộng khoảng 33 km, trong khi các luồng hàng hải chỉ rộng 3 km mỗi chiều.
Vị trí này khiến Hormuz trở thành điểm nghẽn chiến lược đối với hoạt động vận chuyển dầu từ các nước OPEC tới khách hàng châu Á. Các tuyến thay thế gần như rất hạn chế.
Trong nhiều năm, Tehran từng cảnh báo có thể đóng cửa eo biển để đáp trả hành động quân sự, nhưng chưa từng phong tỏa kéo dài tuyến thương mại này.
Bản đồ khu vực eo biển Hormuz. Ảnh: Dân trí/BBC
Jorge León, Trưởng bộ phận phân tích địa chính trị tại Rystad Energy cho rằng Iran hiện đã phản ứng “mạnh mẽ và quy mô hơn nhiều so với các cuộc đối đầu trước đây”, đánh dấu sự mở rộng cấu trúc của xung đột vượt ra ngoài các hành động mang tính biểu tượng. Ngay cả khi không phong tỏa hoàn toàn, các gián đoạn đã bắt đầu.
Tamsin Hunt, nhà phân tích tại công ty tư vấn an ninh S-RM, cho rằng phong tỏa hoàn toàn sẽ gây thiệt hại lớn cho chính Iran vì đồng nghĩa ngừng xuất khẩu dầu. Tuy nhiên, bà cảnh báo ngay cả những gián đoạn nhỏ như gây nhiễu tín hiệu, bắt giữ tàu, bắn cảnh cáo hoặc rải thủy lôi cũng đủ làm tăng chi phí vận tải, bảo hiểm và đẩy giá dầu toàn cầu đi lên.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ ra?
Theo báo Quân đội nhân dân, Iran hiện kiểm soát toàn bộ bờ phía Bắc của eo biển và các đảo chiến lược như Hormuz, Qeshm và Larak. Mặc dù theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), tàu thuyền có quyền "quá cảnh" không bị cản trở, Iran vẫn duy trì quan điểm rằng họ có quyền kiểm soát vùng lãnh hải này dựa trên luật pháp nội địa và an ninh quốc gia.
Trong những diễn biến mới nhất, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã phát đi cảnh báo yêu cầu tàu thuyền tránh xa eo biển do tình hình mất an ninh. Dữ liệu từ Kpler cho thấy lưu lượng tàu thuyền qua đây đã sụt giảm 20-25% ngay sau các cuộc không kích. Các hãng tàu lớn như Hapag-Lloyd đã phải ra lệnh dừng toàn bộ tàu có lộ trình qua Hormuz.
Giới phân tích cảnh báo rằng nếu Hormuz bị đóng cửa kéo dài, thế giới sẽ đối mặt với một cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ hơn cả những thập niên 1980. Giá dầu có thể tăng vọt 70-80% ngay trong tuần đầu tiên, vượt ngưỡng 100 USD và hoàn toàn có thể chạm mốc 140 USD/thùng.
Một cú sốc dầu mỏ như vậy sẽ kích hoạt làn sóng mua sắm hoảng loạn, đẩy lạm phát toàn cầu lên cao và làm chệch hướng quá trình phục hồi kinh tế. Với việc phần lớn công suất dự phòng của thế giới nằm tại vùng Vịnh bị "nhốt" lại, thị trường sẽ không có cách nào để bù đắp sự thiếu hụt.
Nói cách khác, Eo biển Hormuz không đơn giản chỉ là một phần của tuyến đường hàng hải quan trọng ở Trung Đông mà chính là "tử huyệt" của an ninh năng lượng toàn cầu. Mỗi mét chiều rộng của eo biển này đều mang sức nặng của hàng tỷ USD và sự ổn định chính trị của nhiều cường quốc trên thế giới.
