Nhiều gia đình hiện nay vẫn lầm tưởng rằng thuê người giúp việc chỉ cần chi trả tiền công theo thỏa thuận mà không cần quan tâm đến các chế độ bảo hiểm. Tuy nhiên, theo quy định pháp lý hiện hành, người sử dụng lao động có nghĩa vụ chi trả khoản kinh phí tương ứng với mức đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT) trực tiếp vào kỳ lương để người giúp việc tự túc tham gia. Nếu cố tình vi phạm, gia chủ có thể bị xử phạt hành chính với số tiền lên đến 15 triệu đồng.
Mức phạt hành chính và biện pháp khắc phục hậu quả
Căn cứ khoản 3 Điều 28 Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 10/09/2026, người sử dụng lao động sẽ bị phạt tiền từ 10 – 15 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Bên cạnh việc nộp phạt, người sử dụng lao động vi phạm còn phải chấp hành biện pháp khắc phục hậu quả: buộc hoàn trả đầy đủ toàn bộ số tiền BHXH, BHYT còn thiếu cho người giúp việc. Như vậy, hành vi không thanh toán khoản tiền bảo hiểm sẽ khiến chủ nhà phải chịu chế tài kép cả về mặt tài chính lẫn trách nhiệm bồi hoàn nghĩa vụ.
Phương thức và nguyên tắc chi trả tiền bảo hiểm cho người giúp việc
Theo khoản 2 Điều 163 Bộ luật Lao động 2019 và khoản 4 Điều 89 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, cơ chế thanh toán khoản tiền an sinh cho người giúp việc gia đình được thực hiện theo nguyên tắc:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Chi trả đồng thời vào kỳ lương: Cùng lúc với thời điểm trả lương hàng tháng, gia chủ phải chuyển kèm một khoản tiền tương đương với tỷ lệ đóng BHXH bắt buộc và BHYT thuộc phần trách nhiệm của người sử dụng lao động.
Thực hiện độc lập theo từng hợp đồng: Trường hợp người lao động làm giúp việc cùng lúc cho nhiều hộ gia đình khác nhau, trách nhiệm chi trả quyền lợi BHXH, BHYT được tính độc lập theo từng hợp đồng lao động đã ký kết. Gia chủ không được lấy lý do người lao động đã nhận hỗ trợ từ nơi khác để tự ý miễn trừ nghĩa vụ của mình.
Lao động giúp việc gia đình có phải đóng BHXH bắt buộc?
Điểm b khoản 7 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định rõ lao động giúp việc gia đình là nhóm đối tượng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, dù người làm việc theo hợp đồng từ đủ 1 tháng trở lên thông thường phải tham gia.
Vì vậy, có hai lưu ý cốt lõi dành cho các hộ gia đình:
Chủ nhà không cần lập thủ tục đăng ký tham gia hay đóng BHXH trực tiếp cho cơ quan bảo hiểm như các doanh nghiệp sử dụng lao động.
Việc không phải đăng ký BHXH bắt buộc không đồng nghĩa với việc được miễn trừ trách nhiệm tài chính. Thay vào đó, nghĩa vụ của chủ nhà chuyển thành việc quy đổi mức đóng thành tiền mặt để cộng dồn vào thu nhập chi trả cho người giúp việc, giúp họ tự chủ tham gia các gói bảo hiểm tự nguyện hoặc BHYT hộ gia đình.
Thái Hà
