Nhằm siết chặt kỷ cương quản lý tài chính và bảo đảm tính minh bạch trong khám chữa bệnh, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP với nhiều khung chế tài mới đáng chú ý. Đáng lưu ý, không chỉ hành vi mượn thẻ hay trục lợi quỹ bị phạt nặng, mà các đơn vị, cá nhân cố tình "giấu số liệu" hoặc chậm báo cáo quyết toán BHYT cũng phải đối mặt với mức phạt tài chính thích đáng.
Không cung cấp số liệu BHYT: Phạt kịch khung đến 10 triệu đồng
Nhiều tổ chức, cá nhân thực hiện chính sách BHYT thường xem nhẹ công tác báo cáo định kỳ. Tuy nhiên, Điều 91 Nghị định số 90/2026/NĐ-CP đã luật hóa chi tiết chế tài xử phạt đối với hành vi vi phạm quy định về báo cáo thực hiện chính sách BHYT với cơ quan nhà nước có thẩm quyền:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Phạt tiền từ 200.000 đến 500.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi nộp báo cáo chậm tiến độ, không cung cấp hoặc cung cấp số liệu thiếu chính xác nhưng chưa làm ảnh hưởng đến công tác quản lý, điều hành và xây dựng chính sách BHYT.
Phạt tiền từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng: Áp dụng khi hành vi chậm trễ, từ chối cung cấp hoặc báo cáo số liệu sai lệch gây ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý, vận hành và hoạch định chính sách BHYT của cơ quan thẩm quyền.
Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc hoàn trả toàn bộ số tiền vi phạm vào tài khoản thu của quỹ BHYT nếu hành vi sai phạm gây ra thất thoát, thiệt hại tài chính cho quỹ.
Chậm nộp báo cáo quyết toán khám chữa bệnh bị phạt theo từng mốc thời gian
Tại Điều 94, văn bản mới phân định rõ các mức phạt tăng dần theo số ngày chậm trễ khi gửi báo cáo quyết toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT:
Chậm dưới 5 ngày làm việc: Phạt cảnh cáo bằng tiền từ 500.000 đến 1.000.000 đồng.
Chậm từ 5 ngày làm việc đến dưới 20 ngày: Phạt tiền từ 3.000.000 đến 5.000.000 đồng.
Chậm từ 20 ngày trở lên: Mức phạt tăng vọt lên 5.000.000 đến 7.000.000 đồng.
Cảnh báo nóng: Cho mượn thẻ BHYT có thể bị phạt tới 5 triệu đồng
Bên cạnh trách nhiệm của các cơ sở y tế và đơn vị sử dụng lao động, người tham gia BHYT cần đặc biệt chú ý quy định tại Khoản 1 Điều 84 Nghị định 90/2026/NĐ-CP liên quan đến hành vi mượn thẻ hoặc sử dụng thẻ BHYT của người khác:
Ảnh được AI hỗ trợ thiết kế
Phạt tiền từ 1.000.000 đến 2.000.000 đồng: Áp dụng đối với trường hợp cho mượn hoặc dùng thẻ của người khác đi khám chữa bệnh nhưng hành vi vi phạm chưa gây thiệt hại đến nguồn quỹ BHYT.
Phạt tiền từ 3.000.000 đến 5.000.000 đồng: Áp dụng đối với hành vi dùng thẻ BHYT để chiếm đoạt tiền bảo hiểm dưới 10.000.000 đồng hoặc gây tổn thất cho quỹ BHYT dưới 20.000.000 đồng.
Đi kèm với việc xử phạt tiền, cá nhân vi phạm buộc phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là hoàn nộp lại toàn bộ số tiền đã trục lợi hoặc gây thất thoát vào tài khoản thu của quỹ BHYT.
Lưu ý quan trọng về mức phạt đối với tổ chức
Căn cứ quy định tại Khoản 5 Điều 4 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, toàn bộ mức phạt tiền nêu trên là mức áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp tổ chức (bao gồm các cơ sở y tế, doanh nghiệp, cơ quan) có cùng hành vi vi phạm thì mức phạt tiền sẽ bằng 02 lần mức phạt áp dụng cho cá nhân.
Các cơ sở y tế và người dân cần nghiêm túc chấp hành các quy định của Luật Bảo hiểm y tế năm 2024 và Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp, tránh nguy cơ bị xử phạt hành chính và truy thu tài chính.
Thái Hà
