Ngày 15/9, Công an tỉnh Cao Bằng cho biết nhiều quy định mới về đăng ký, quản lý cư trú đã chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7 vừa qua, theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh thực hiện trên môi trường điện tử, khai thác hiệu quả dữ liệu dân cư và tạo thuận lợi hơn cho người dân khi thực hiện các thủ tục liên quan đến cư trú.
Cư trú là một trong những nội dung quan trọng của công tác quản lý nhà nước về dân cư, gắn trực tiếp với quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của mỗi công dân. Thông tin cư trú đầy đủ, chính xác không chỉ giúp người dân thuận lợi trong thực hiện thủ tục hành chính, tiếp cận các dịch vụ công, giáo dục, y tế, an sinh xã hội mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý dân cư, bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.
Ảnh: CA Cao Bằng
Ảnh: CA Cao Bằng
Cơ quan đăng ký cư trú được thống nhất ở Công an cấp xã
Một trong những thay đổi đáng chú ý là các quy định về cư trú được điều chỉnh để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương mới. Theo quy định sửa đổi, cư trú là việc công dân sinh sống tại một địa điểm thuộc đơn vị hành chính cấp xã theo quy định; cơ quan đăng ký cư trú gồm Công an xã, phường, đặc khu, gọi chung là Công an cấp xã.
Việc xác định rõ đầu mối đăng ký cư trú góp phần bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện, giúp người dân thuận lợi hơn khi thực hiện các thủ tục thường trú, tạm trú, lưu trú và các thủ tục khác có liên quan.
Các quy định mới cũng tăng cường tính thực chất trong đăng ký cư trú. Theo đó, không giải quyết đăng ký thường trú, tạm trú trong trường hợp biết rõ người đăng ký không thực tế sinh sống tại địa chỉ đăng ký. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng đăng ký cư trú không đúng thực tế, góp phần bảo đảm thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư luôn chính xác, phản ánh đúng tình trạng cư trú của công dân.
Mở rộng quyền lợi đối với trẻ em dưới 6 tuổi, đơn giản hóa hồ sơ thường trú
Quy định mới dành sự quan tâm đáng kể đến quyền cư trú của trẻ em. Trẻ em dưới 6 tuổi được đăng ký cư trú theo cha, mẹ hoặc người giám hộ; trường hợp đăng ký thường trú về ở với cha, mẹ hoặc người giám hộ thì không phải có sự đồng ý của chủ hộ, qua đó tạo thuận lợi hơn trong thực hiện thủ tục và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em.
Các điều kiện đăng ký thường trú vào chỗ ở của người khác cũng được làm rõ đối với một số nhóm quan hệ gia đình, trong đó có vợ, chồng; con về ở với cha, mẹ; cha, mẹ về ở với con; người cao tuổi; người khuyết tật; người chưa thành niên về ở với ông, bà hoặc người thân theo quy định.
Hồ sơ đăng ký thường trú được đơn giản hóa theo hướng giảm giấy tờ không cần thiết. Thành phần trọng tâm gồm tờ khai thay đổi thông tin cư trú; giấy tờ chứng minh quan hệ nhân thân trong trường hợp thông tin này chưa có trong cơ sở dữ liệu và giấy tờ chứng minh đáp ứng điều kiện đăng ký theo quy định.
Việc khai thác thông tin đã có trên hệ thống thay cho yêu cầu người dân tiếp tục cung cấp lại giấy tờ là một trong những thay đổi quan trọng, góp phần giảm thời gian và chi phí thực hiện thủ tục.
Quy định rõ hơn về thông báo lưu trú và khai báo tạm vắng
Các quy định về thông báo lưu trú cũng được cụ thể hóa nhằm nâng cao trách nhiệm của cá nhân, hộ gia đình và cơ sở lưu trú.
Đối tượng có trách nhiệm thông báo lưu trú bao gồm thành viên hộ gia đình; người đại diện cơ sở lưu trú, cơ sở lưu trú du lịch; chủ sở hữu hoặc người được giao quản lý phương tiện có người lưu trú; các cơ sở lưu trú khác và trường hợp có người đến lưu trú tại nhà ở của cá nhân hoặc điểm lưu trú theo quy định.
Về thời hạn, việc thông báo lưu trú phải được thực hiện trước 23 giờ của ngày bắt đầu lưu trú. Trường hợp người đến lưu trú sau 23 giờ thì phải thực hiện thông báo trước 8 giờ sáng ngày hôm sau.
Thủ tục khai báo tạm vắng cũng được đổi mới theo hướng thuận tiện hơn. Người dân có thể thực hiện qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia VNeID. Thời gian giải quyết thông thường là 01 ngày làm việc; trường hợp phức tạp thì không quá 02 ngày làm việc.
Đẩy mạnh giải quyết thủ tục cư trú trên môi trường điện tử
Một trong những điểm nổi bật nhất của Thông tư số 116/2026/TT-BCA là đẩy mạnh việc tiếp nhận, giải quyết thủ tục cư trú bằng phương thức điện tử.
Người dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, Cổng dịch vụ công Bộ Công an hoặc ứng dụng VNeID. Kết quả giải quyết có thể được trả dưới dạng văn bản điện tử, tin nhắn SMS hoặc thông báo trên ứng dụng VNeID.
Đặc biệt, đối với những thông tin, giấy tờ đã có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc đã được xác thực thông qua hệ thống điện tử, cơ quan đăng ký cư trú thực hiện khai thác trực tiếp và không yêu cầu công dân nộp, xuất trình lại. Đây là bước tiến quan trọng trong việc thực hiện nguyên tắc dữ liệu đã có thì người dân không phải khai báo nhiều lần.
Thông tư cũng bổ sung cơ chế tiếp nhận phản ánh, kiến nghị của công dân, hộ gia đình về cư trú thông qua nhiều kênh như đường dây nóng, hòm thư góp ý, cổng thông tin điện tử và ứng dụng VNeID. Cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm tiếp nhận, xử lý và bảo mật thông tin của người cung cấp phản ánh.
Xác nhận thông tin cư trú nhanh hơn, có thể thực hiện trên toàn quốc
Thủ tục xác nhận thông tin về cư trú tiếp tục được đơn giản hóa đáng kể. Công dân có thể đề nghị cấp Giấy xác nhận thông tin về cư trú theo Mẫu CT07 tại bất kỳ cơ quan đăng ký cư trú nào trong cả nước, không phụ thuộc vào nơi thường trú hoặc tạm trú.
Trường hợp thông tin cần xác nhận đã có đầy đủ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và không phải xác minh, thời gian giải quyết không quá 1/2 ngày làm việc. Trường hợp cần xác minh, thời hạn giải quyết không quá 03 ngày làm việc.
Giấy xác nhận thông tin về cư trú có giá trị sử dụng 01 năm kể từ ngày cấp. Những thay đổi này giúp giảm đáng kể thời gian đi lại, chờ đợi và tạo điều kiện cho người dân khi cần chứng minh thông tin cư trú phục vụ các giao dịch, thủ tục hành chính.
Hoàn thiện quy định đối với các trường hợp đặc thù và xử lý đăng ký sai
Thông tư số 116/2026/TT-BCA còn quy định cụ thể hơn đối với một số trường hợp đặc thù như đăng ký thường trú tại cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo; người được nuôi dưỡng, chăm sóc tập trung tại cơ sở trợ giúp xã hội; người Việt Nam định cư ở nước ngoài trở về Việt Nam cư trú.
Việc quy định rõ hồ sơ, chủ thể và phương thức xác minh đối với các nhóm này góp phần khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn, đồng thời bảo đảm việc đăng ký cư trú được thực hiện thống nhất, minh bạch.
Cùng với tạo thuận lợi cho người dân, cơ chế xử lý các trường hợp đăng ký cư trú không đúng quy định cũng được hoàn thiện. Kết quả đăng ký có thể bị hủy bỏ nếu việc giải quyết không đúng thẩm quyền, không đúng đối tượng hoặc người đăng ký không đáp ứng đủ điều kiện. Việc hủy bỏ và cập nhật lại trạng thái thông tin trên hệ thống được thực hiện trong thời hạn 01 ngày làm việc kể từ khi có quyết định.
Thông tư mới cũng ban hành hệ thống 16 biểu mẫu từ CT01 đến CT16, được thiết kế phù hợp với việc kê khai và quản lý trên môi trường điện tử, phục vụ đăng ký, quản lý cư trú, thống kê, báo cáo và đánh giá chất lượng phục vụ người dân.
Thái Hà
