Admiral Nakhimov thêm "hàng nóng"
Sau thông tin xác nhận rằng Admiral Nakhimov – tàu chiến lớn nhất và sở hữu hỏa lực mạnh nhất thế giới – sẽ tái xuất hiện trong biên chế Hải quân Nga vào cuối năm 2026, các năng lực tân tiến của siêu hạm chạy bằng năng lượng hạt nhân này đang thu hút sự chú ý đặc biệt.
Chiếc chiến hạm nổi bật không chỉ bởi đây là tàu chiến mặt nước tầm xa nhất và chạy nhanh nhất thế giới, mà còn nhờ kho hỏa lực vô cùng đồ sộ: 96 ô phóng thẳng đứng dành cho tên lửa đối không tầm xa của hệ thống S-400, cùng 80 ô phóng khác dành cho các loại tên lửa hành trình, bao gồm cả tên lửa siêu vượt âm Zircon.
Để bổ trợ cho sức mạnh hỏa lực và hệ thống cảm biến vượt trội này, Admiral Nakhimov cũng sẽ tích hợp một không đoàn có quy mô lớn nhất so với bất kỳ tàu chiến mặt nước nào, bao gồm cả năng lực "ra-đa bay" riêng được cung cấp bởi các hệ thống cảnh báo sớm và kiểm soát trên không (AEW&C) Ka-31.
Ka-31 là một trong số ít các dòng trực thăng chuyên dụng cho nhiệm vụ AEW&C trên thế giới, được thiết kế nhằm cung cấp cho các nhóm tác chiến hải quân khả năng phủ sóng ra-đa tầm xa vượt ngoài tầm nhìn đường chân trời.
Nó có khả năng phát hiện máy bay, tên lửa hành trình, trực thăng và các tàu mặt nước của đối phương trước khi chúng kịp đe dọa hạm đội, từ đó mở rộng đáng kể khả năng nhận thức tình huống cho các chỉ huy hải quân.
Đặc điểm nhận dạng cốt lõi của Ka-31 là việc mang theo một ăng-ten ra-đa dạng phẳng, dài thuộc hệ thống ra-đa trinh sát trên không E-801M Oko đặt dưới bụng máy bay. Khi bay, ăng-ten này sẽ xoay gập xuống vị trí nằm ngang bên dưới phi cơ, trong khi bộ càng đáp thu gọn lên trên để tránh làm cản trở tầm quét của ra-đa. Thiết kế khác lạ này mang lại cho chiếc trực thăng một diện mạo vô cùng đặc trưng.
Khả năng mang theo đồng thời ba chiếc Ka-31 giúp Admiral Nakhimov nhiều khả năng sở hữu mức độ nhận thức tình huống cao nhất so với bất kỳ tàu chiến nào trên thế giới.
Các biến thể hiện hành của ra-đa quét mảng pha điện tử E-801M có tầm phát hiện khoảng 150 km đối với các mục tiêu có kích thước tương đương tiêm kích, và khoảng cách lớn hơn đáng kể đối với các dòng máy bay lớn hơn như phi cơ cảnh báo sớm hay máy bay vận tải.
Nâng cao năng lực
Các biến thể mới hơn dự kiến được tích hợp trên tàu Admiral Nakhimov được kỳ vọng sẽ có tầm phát hiện xa hơn, dù thông tin này vẫn chưa được xác nhận chính thức. Các máy bay này có thể chia sẻ dữ liệu trực tiếp với nhau, với tàu Admiral Nakhimov, cũng như với các khí tài khác đang hoạt động trong khu vực như tiêm kích đánh chặn MiG-31BM, qua đó hỗ trợ các đợt đánh chặn ở khoảng cách xa hơn rất nhiều.
Song song với nhiệm vụ phát hiện và theo dõi máy bay, Ka-31 còn có thể theo dõi các tàu mặt nước ở cự ly xa, cung cấp thông tin chỉ thị mục tiêu vô cùng giá trị cho các lực lượng hải quân. Trực thăng có thể truyền dữ liệu mục tiêu trực tiếp tới các tàu chỉ huy và tàu chiến mặt nước, hỗ trợ hoạt động của các hệ thống phòng không tầm xa như S-400.
Mỗi chiếc Ka-31 có thời gian hoạt động liên tục khoảng 3 giờ, cho phép duy trì sự hỗ trợ AEW&C liên tục trong thời gian dài, hoặc tạo ra năng lực bùng nổ khi cả hai hoặc ba máy bay cùng phối hợp tác chiến.
Tầm quan trọng của dòng trực thăng này ngày càng tăng lên khi các loại tên lửa hành trình chống hạm ngày càng nhanh hơn, tàng hình tốt hơn và có khả năng bay lướt sát mặt biển, khiến việc phát hiện sớm trở nên đặc biệt quan trọng.
Bằng cách cung cấp khả năng theo dõi mục tiêu liên tục, Ka-31 cho phép các tên lửa tầm xa được phóng đi sớm hơn nhiều so với bình thường. Điều này tạo thêm nhiều cơ hội đánh chặn trước các mối đe dọa đang lao tới, đồng thời cải thiện đáng kể khả năng sống sót của nhóm tác chiến hạm đội.
Nga dự kiến sẽ từng bước thay thế Ka-31 bằng các nền tảng trinh sát trên không tiên tiến hơn khi lực lượng không quân hải quân được hiện đại hóa. Nhu cầu lớn trên thị trường xuất khẩu cùng các yêu cầu của hạm đội tàu khu trục tương lai đối với sự hỗ trợ tương tự sẽ giúp khoản đầu tư này đạt hiệu quả cao về mặt chi phí.
Nhược điểm đáng tiếc duy nhất trong không đoàn của Admiral Nakhimov là việc dành không gian cho các hệ thống AEW&C Ka-31 sẽ làm giới hạn diện tích dành cho trực thăng săn ngầm Ka-27, buộc chiếc tàu chiến phải chấp nhận đánh đổi giữa năng lực chống ngầm và năng lực phòng không.
Quốc Vinh (Theo Military Watch)
