"Tàu sân bay mini" của Mỹ tiến sát Trung Đông
Bộ Quốc phòng Mỹ xác nhận tàu tấn công đổ bộ lớp Wasp USS Tripoli cùng Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31, đã rời Nhật Bản để tiến vào Trung Đông trong bối cảnh căng thẳng với Iran leo thang.
Chiến hạm lượng giãn nước khoảng 40.000 tấn này đi cùng Nhóm tấn công viễn chinh Tripoli, bao gồm tuần dương hạm lớp Ticonderoga USS Robert Smalls, khu trục hạm lớp Arleigh Burke USS Rafael Peralta và khoảng 2.200 lính thủy đánh bộ Mỹ.
Không giống các siêu tàu sân bay hạt nhân, USS Tripoli thường được gọi là "tàu sân bay mini" hoặc "tàu sân bay chớp nhoáng", do có thể triển khai máy bay chiến đấu tàng hình F-35B cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng.
Theo thiết kế, con tàu có thể mang tới 20 tiêm kích F-35B cùng các máy bay vận tải cánh quạt nghiêng MV-22B Osprey. Sự kết hợp này cho phép tàu vừa thực hiện nhiệm vụ không kích vừa hỗ trợ các chiến dịch đổ bộ của Thủy quân lục chiến.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết lực lượng này được triển khai để "tăng thêm lựa chọn quân sự trong chiến dịch chống Iran", đồng thời nhấn mạnh đơn vị trên tàu có khả năng tiến hành các hoạt động trên bộ nếu được lệnh.
Khả năng hỗ trợ đổ bộ lên đảo Kharg
Sự xuất hiện của USS Tripoli khiến nhiều chuyên gia quân sự đặt câu hỏi liệu Washington có đang chuẩn bị cho một chiến dịch đổ bộ hạn chế nhằm vào đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng nhất của Iran tại Vịnh Ba Tư.
Đảo Kharg chỉ dài khoảng 8 km và rộng khoảng 4-5 km, nhưng đóng vai trò then chốt trong nền kinh tế Iran khi tới 80-90% lượng dầu xuất khẩu của nước này đi qua các cảng trên đảo.
Trong một kịch bản tấn công, USS Tripoli có thể đóng vai trò như một căn cứ tấn công tiền phương. Các máy bay MV-22B có thể nhanh chóng đưa lực lượng đặc nhiệm hoặc lính thủy đánh bộ từ tàu tới đảo, trong khi các tàu đổ bộ được triển khai từ khoang chứa bên trong con tàu sẽ đưa phương tiện và quân tiếp viện vào bờ.
Song song với đó, các tiêm kích F-35B trên tàu có thể cung cấp yểm trợ trên không, thực hiện trinh sát, chỉ thị mục tiêu và đánh chặn các mối đe dọa từ UAV hoặc tên lửa của Iran.
So với các tàu sân bay truyền thống, tàu tấn công đổ bộ như lớp Wasp có tính linh hoạt cao hơn vì có thể chuyển đổi giữa nhiều vai trò: hỗ trợ đổ bộ, tiến hành không kích hoặc thực hiện nhiệm vụ chống tàu ngầm. Chính khả năng đa nhiệm này khiến chúng trở thành công cụ phù hợp cho các chiến dịch quy mô hạn chế gần bờ biển đối phương.
F-35B mang lại lợi thế mới
Trước đây, các tàu lớp Wasp chủ yếu sử dụng máy bay tấn công AV-8B Harrier. Tuy nhiên, loại máy bay này có tầm bay ngắn, cảm biến hạn chế và khả năng mang vũ khí không cao. Việc tích hợp tiêm kích tàng hình F-35B đã thay đổi đáng kể khả năng tác chiến của các tàu tấn công đổ bộ.
F-35B có thể đóng vai trò như một "trung tâm cảm biến bay", phát hiện mục tiêu từ xa và chia sẻ dữ liệu cho toàn bộ mạng lưới chiến đấu của Mỹ và đồng minh. Điều này giúp cải thiện đáng kể khả năng nhận thức tình huống trên chiến trường.
Ngoài ra, F-35B cũng có thể thực hiện các cuộc tấn công thâm nhập vào lãnh thổ Iran nếu cần thiết. Tuy vậy, phiên bản này vẫn có một số hạn chế so với các tiêm kích hải quân khác. So với F-35C đang hoạt động trên siêu tàu sân bay USS Abraham Lincoln trong khu vực, F-35B có tầm bay ngắn hơn và tải trọng vũ khí thấp hơn.
Những hạn chế của "tàu sân bay mini"
Dù linh hoạt, tàu tấn công đổ bộ lớp Wasp vẫn không thể thay thế các siêu tàu sân bay của Hải quân Mỹ.
Các phi đội trên tàu có quy mô nhỏ hơn đáng kể, tốc độ xuất kích thấp hơn và thiếu nhiều máy bay hỗ trợ quan trọng như máy bay tác chiến điện tử EA-18G hay máy bay cảnh báo sớm E-2 Hawkeye.
Ngoài ra, phiên bản F-35B hiện nay vẫn chưa được trang bị đầy đủ các loại tên lửa không đối đất thế hệ mới, do gói nâng cấp Block 4 chỉ dự kiến hoàn thiện vào đầu thập niên 2030.
Điều này khiến các tiêm kích trên tàu nhiều khả năng sẽ chủ yếu đảm nhiệm nhiệm vụ phòng không, bảo vệ lực lượng đổ bộ khỏi tên lửa hoặc UAV của Iran.
Thách thức từ hệ thống tên lửa Iran
Nếu Mỹ thực sự tiến hành chiến dịch đổ bộ lên đảo Kharg, lực lượng này sẽ phải đối mặt với một trong những môi trường tác chiến nguy hiểm nhất ở Trung Đông.
Iran sở hữu kho tên lửa đạn đạo và UAV lớn, cùng với các hệ thống tên lửa chống hạm và phòng thủ bờ biển có thể gây nguy hiểm cho các tàu chiến hoạt động gần lãnh thổ nước này.
Những vũ khí này đã chứng minh hiệu quả khi Iran tấn công các căn cứ và hệ thống radar của Mỹ và đồng minh trong khu vực. Trong bối cảnh đó, việc triển khai các tàu tấn công đổ bộ gần bờ biển Iran sẽ mang lại rủi ro đáng kể.
Tuy nhiên, chi phí vận hành thấp hơn và số thủy thủ đoàn ít hơn so với siêu tàu sân bay khiến các tàu lớp Wasp có thể được sử dụng trong những nhiệm vụ nguy hiểm hơn.
Bước chuẩn bị cho một chiến dịch lớn?
Việc Mỹ điều USS Tripoli cùng lực lượng Thủy quân lục chiến tới Trung Đông có thể chỉ nhằm tăng cường sức mạnh răn đe.
Nhưng với vị trí chiến lược của đảo Kharg trong hệ thống xuất khẩu dầu của Iran, sự xuất hiện của "tàu sân bay mini" này cũng làm dấy lên khả năng Washington đang chuẩn bị cho một chiến dịch đổ bộ hạn chế.
Nếu điều đó xảy ra, USS Tripoli cùng các tiêm kích F-35B và lực lượng Thủy quân lục chiến trên tàu có thể trở thành mũi nhọn trong nỗ lực kiểm soát một trong những điểm chiến lược quan trọng nhất của Iran tại Vịnh Ba Tư.
Quang Hưng (Theo Military Watch)
