Sáng 28/7, bầu trời Kyiv lại trải qua một đêm nghẹt thở khi các đợt tập kích đường không dồn dập trút xuống. Bên cạnh những đòn đánh nhắm vào hạ tầng năng lượng, điều khiến lực lượng phòng không Ukraine hoang mang và lúng túng nhất chính là sự xuất hiện của một "bóng ma" trên màn hình radar — một quả tên lửa mồi bẫy bí ẩn hiện lên đầy đe dọa rồi biến mất không dấu vết.
Vào lúc 00:49, Không quân Ukraine phát đi cảnh báo khẩn về việc hàng loạt máy bay không người lái (UAV) phản lực đang lao về phía thủ đô từ hướng Nam. Chỉ 5 phút sau, các trắc thủ gác trời lại ghi nhận thêm một tên lửa đơn lẻ xuất hiện tại tỉnh Kyiv, di chuyển theo hướng về Makariv.
Dựa trên tốc độ và đường bay, dữ liệu ban đầu nhận diện đây là tên lửa đạn đạo Iskander — mối đe dọa cực kỳ nghiêm trọng. Thế nhưng, mục tiêu này sau đó đột ngột biến mất. Lực lượng chức năng Ukraine không thể bắn hạ, cũng không tìm thấy bất kỳ mảnh vỡ hay dấu vết nào tại khu vực nghi rơi.
Sự biến mất kỳ lạ này lập tức châm ngòi cho những cuộc tranh luận gay gắt trong nội bộ giới quân sự Ukraine. Một số ý kiến cho rằng Nga đã tháo bỏ đầu đạn nổ của một quả Iskander thật để thay bằng thiết bị điện tử và radar mồi bẫy. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia lại khẳng định đây thực chất là tên lửa hành trình X-55 cũ từ thời Liên Xô đã tháo đầu đạn, hoặc một dòng tên lửa mồi bẫy chuyên dụng như IC-35 được trang bị thấu kính Lueneburg hay mảnh phản xạ góc.
Vì sao đáng chú ý?
Sự nguy hiểm của thứ vũ khí này nằm ở khả năng làm tăng diện tích phản xạ hiệu dụng một cách nhân tạo. Nhờ công nghệ này, một quả tên lửa mồi bẫy nhỏ bé, chi phí thấp khi hiển thị trên màn hình radar lại mang kích thước và đặc trưng phản xạ hệt như một quả Iskander khổng lồ. Nó buộc các kíp trắc thủ Ukraine phải cuống cuồng kích hoạt hệ thống và đưa ra quyết định đánh chặn trong vài giây.
Theo phân tích từ kênh eRadar (liên kết với Không quân Ukraine), đợt tấn công đêm 28/7 thực chất là một chiến dịch "trinh sát vũ lực" được tính toán rất kỹ. Đầu tiên, để bảo vệ thủ đô, Ukraine đã buộc phải điều chuyển các tổ hợp phòng không đắt giá như Patriot hay IRIS-T về quây quanh Kyiv.
Việc Nga phóng các UAV phản lực tốc độ cao kết hợp với tên lửa mồi bẫy giả dạng Iskander đã ép các tổ hợp này phải bật radar dò tìm. Ngay lập tức, máy bay trinh sát vô tuyến và vệ tinh của Nga ở phía trên đã ghi nhận chính xác vị trí trận địa của đối phương.
Mặt khác, chiến thuật này còn nhằm bào mòn kho vũ khí đang cạn kiệt của Ukraine. Để đánh chặn một mục tiêu bị nghi là Iskander, phòng không Ukraine không có lựa chọn nào khác ngoài việc phóng đi những quả tên lửa đạn đạo đắt đỏ do phương Tây viện trợ.
Kênh tin tức uy tín Nikolaevsky Vanek nhận định, việc tiêu hao nguồn lực phòng không bằng các mục tiêu giả chính là bước chuẩn bị trực tiếp để mở đường cho một đòn đánh tên lửa thật sự với quy mô lớn hơn sau đó.
Trong khi lực lượng phòng không bị đánh lạc hướng bởi quả tên lửa bí ẩn, các UAV "Geran" của Nga lại thực hiện một đường bay đầy bất ngờ. Bắt đầu từ Donetsk, chúng bay dọc theo dòng sông Dnipro để luồn lách qua các vùng phòng không đã bị lộ diện, rồi lao thẳng vào Nhà máy Nhiệt điện TPP-5 tại Kyiv.
Đây là một trong những cơ sở năng lượng lớn nhất Ukraine và là mắt xích then chốt cấp điện cho khu vực thủ đô. Dù từng nhiều lần bị tập kích và được chắp vá để vận hành lại, quy mô thiệt hại lần này vẫn đang được phía Ukraine giữ kín.
Thế tiến thoái lưỡng nan
Đòn tập kích ở Kyiv nằm trong chuỗi hoạt động quân sự diện rộng của Nga trong cùng ngày. Bộ Quốc phòng Nga xác nhận các UAV tấn công cũng đã đánh trúng một tàu chở hàng quân sự ở Tây Bắc Biển Đen và một tàu hỗ trợ kỹ thuật tại cảng Mykolaiv.
Thực tế này cho thấy Ukraine rơi vào thế kẹt: họ buộc phải duy trì các tuyến luồng hàng hải nguy hiểm vì nền kinh tế và nhu cầu quân sự hoàn toàn không có phương án thay thế.
Mặc dù Không quân Ukraine tuyên bố đã chế áp 107 trong tổng số 131 UAV trong đêm, giới phân tích cảnh báo không nên quá tin vào các con số báo cáo trên giấy tờ. Sự mâu thuẫn giữa tỷ lệ bắn hạ cao ngưởng và thực tế các hạ tầng năng lượng liên tục bị phá hủy đã phản ánh một bức tranh khốc liệt hơn nhiều.
Nhà báo quân sự Julian Röpke của tờ Bild (Đức) thẳng thắn mỉa mai những tuyên bố lạc quan trước đây về việc Moscow "sắp hết tên lửa". Ông chỉ ra sự bất cân xứng cay đắng: việc Ukraine phải dùng những quả tên lửa viện trợ trị giá hàng triệu đô la để bắn hạ các UAV hay tên lửa mồi bẫy giá rẻ đang làm kiệt quệ nguồn dự trữ của các đồng minh phương Tây.
Đánh giá về cục diện hiện tại, vị chuyên gia này nhận định ngắn gọn: "Chỉ có một bên giành chiến thắng trong cuộc xung đột này. Và hiện tại, bên đó không phải là chúng ta."
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
