Trong chương trình Ai Là Triệu Phú phát sóng ngày 16/3/2021, người chơi Nguyễn Thị Hoài Thu đến từ Thanh Hóa đã gặp một câu hỏi liên quan đến tác phẩm văn học quen thuộc Tắt Đèn của nhà văn Ngô Tất Tố. Câu hỏi được đưa ra là: “Nhân vật chị Dậu trong tác phẩm Tắt Đèn của Ngô Tất Tố có tên thật là gì?”.
Thoạt nghe, đây có vẻ là một câu hỏi không quá khó với những người từng học qua tác phẩm này. Tuy nhiên, khi MC đưa ra bốn phương án gồm A. Lê Thị Đào, B. Lê Thị Mai, C. Lê Thị Xuân và D. Lê Thị Lan, người chơi tỏ ra khá bối rối, chưa thể tự tin lựa chọn đáp án.
Cuối cùng, Hoài Thu quyết định sử dụng quyền trợ giúp hỏi ý kiến người đồng hành. Sau khi trao đổi, người thân của cô đã đưa ra đáp án A - Lê Thị Đào. Đây cũng chính là câu trả lời chính xác, giúp người chơi vượt qua thử thách và giành được 10 triệu đồng tiền thưởng của chương trình.
Câu hỏi này sau đó cũng nhanh chóng được chia sẻ trên mạng xã hội, khiến nhiều người cũng phải tự kiểm tra lại kiến thức văn học của mình. Bởi lẽ, Chị Dậu là một trong những nhân vật nổi tiếng của văn học Việt Nam, gắn liền với hình ảnh người phụ nữ nông dân phải chịu nhiều khổ cực trong xã hội cũ. Thế nhưng, khi nhắc đến nhân vật này, phần lớn mọi người đều quen gọi bằng danh xưng Chị Dậu thay vì tên thật.
Trên các diễn đàn, nhiều khán giả thừa nhận dù đã đọc tác phẩm Tắt Đèn trong thời đi học nhưng không nhớ được tên đầy đủ của nhân vật. Có người còn hài hước cho biết mình đã mặc định Dậu chính là tên riêng của nhân vật suốt nhiều năm, đến khi xem chương trình mới biết hóa ra không phải như vậy.
Thực tế, đây cũng là điểm khiến câu hỏi trở nên đánh đố. Người xem có thể nhớ rõ những tình tiết nổi bật của tác phẩm, từ cảnh chị Dậu bán con, bán chó để chạy tiền nộp sưu cho đến tình huống chị vùng lên chống trả tên cai lệ và người nhà lý trưởng. Tuy nhiên, một chi tiết tưởng chừng nhỏ như tên thật của nhân vật lại dễ dàng bị bỏ qua.
Vậy tại sao nhân vật này lại được gọi là Chị Dậu?
Trong tác phẩm Tắt Đèn, nhân vật chính có tên thật là Lê Thị Đào. Chị kết hôn với anh Dậu, vì thế người ta thường gọi chị theo tên chồng là Chị Dậu. Cách gọi này cũng gắn với tập quán xưng hô trong xã hội xưa, khi phụ nữ sau khi lấy chồng thường được gọi bằng danh xưng gắn với người chồng hoặc gia đình chồng.
Tắt Đèn là tác phẩm tiêu biểu của nhà văn Ngô Tất Tố, khắc họa cuộc sống cơ cực của người nông dân Việt Nam dưới chế độ thực dân phong kiến. Qua nhân vật Lê Thị Đào, tác giả thể hiện số phận bất hạnh của người phụ nữ nông thôn, đồng thời làm nổi bật sức phản kháng của con người khi bị đẩy đến bước đường cùng.
Câu hỏi trong Ai Là Triệu Phú vì thế không chỉ gợi lại một tác phẩm quen thuộc trong chương trình Ngữ văn mà còn nhắc nhiều người về những chi tiết mình từng học nhưng chưa chắc còn nhớ rõ. Đôi khi, thứ khiến người chơi phải dừng lại suy nghĩ không phải kiến thức quá xa lạ, mà chính là điều tưởng chừng ai cũng biết.
Hải My
