Các câu đố Tiếng Việt không chỉ mang tính giải trí hay giao lưu, mà còn góp phần mở rộng hiểu biết xã hội ở nhiều lĩnh vực như lịch sử, khoa học, văn học… Có những từ nhìn qua là hiểu ngay, nhưng cũng có không ít trường hợp buộc người chơi phải có nền tảng kiến thức nhất định mới giải được.
Trong chương trình Vua Tiếng Việt từng xuất hiện câu hỏi khiến người chơi… tá hoả. Thoạt nhìn, câu hỏi này tưởng chừng rất đơn giản, nhưng thực tế câu hỏi này lại khá “khó nhằn”, đặc biệt với những ai không nắm rõ kiến thức lịch sử Việt Nam. Bộ chữ cái được đưa ra là: c/ộ/n/ả/M/b.
Chỉ với 6 ký tự, nhưng dù đảo đi đảo lại, người chơi vẫn không tìm ra từ phù hợp. Sau khi phần thi được bỏ qua, MC của chương trình đã công bố đáp án chính xác là: mộc bản.
Theo giải thích, mộc bản là những tấm gỗ được người xưa dùng để khắc chữ hoặc hình ảnh, phục vụ cho việc in tranh, in sách. Trong lịch sử Việt Nam, mộc bản triều Nguyễn là hệ thống các tấm gỗ quý được khắc ngược chữ Hán và chữ Nôm để in sách, chủ yếu được thực hiện vào thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX.
Đáng chú ý, mộc bản triều Nguyễn là di sản tư liệu thế giới đầu tiên của Việt Nam được UNESCO công nhận vào ngày 31/7/2009. Bộ sưu tập này gồm 34.618 tấm mộc bản, được khắc trên các loại gỗ như gỗ thị và gỗ cây nha đồng. Các nét khắc trên mộc bản rất tinh tế, sắc sảo, phản ánh trình độ kỹ thuật cao của người xưa. Đây là nguồn tư liệu quý giá, có ý nghĩa lớn đối với việc nghiên cứu lịch sử và văn hóa Việt Nam thời cận đại.
Luyện giải đố thế nào để phát triển não bộ?
Trong nhịp sống hiện đại, luyện giải đố không chỉ là một hình thức giải trí mà còn được xem như “phòng gym” cho não bộ. Tuy nhiên, để việc giải đố thực sự giúp não phát triển, quan trọng không nằm ở việc giải thật nhiều mà là giải đúng cách. Trước hết, nên đa dạng hóa các loại câu đố. Não bộ hoạt động hiệu quả nhất khi phải liên tục chuyển đổi giữa nhiều dạng tư duy khác nhau: logic toán học, ngôn ngữ, hình ảnh, trí nhớ hay suy luận không gian. Việc hôm nay giải ô chữ, ngày mai thử sudoku, hôm sau lại đến câu đố mẹo hay xếp chữ sẽ giúp não tránh rơi vào trạng thái “quen bài”, từ đó kích thích nhiều vùng não cùng lúc.
Bên cạnh đó, đừng vội tra đáp án khi gặp khó. Chính quá trình loay hoay, thử sai và suy luận mới là lúc não bộ được rèn luyện mạnh nhất. Khi não phải tự đặt câu hỏi, loại trừ khả năng và liên kết dữ kiện, các kết nối thần kinh được củng cố và mở rộng. Nếu giải quá nhanh bằng cách xem đáp án, não sẽ bỏ lỡ giai đoạn “tập luyện” quan trọng nhất. Một mẹo nhỏ là tự đặt giới hạn thời gian suy nghĩ trước khi xem lời giải, chẳng hạn 10–15 phút, để buộc não hoạt động tối đa.
Ngoài ra, nên kết hợp giải đố với việc đọc thêm kiến thức nền. Nhiều câu đố, đặc biệt là đố chữ, đố Tiếng Việt hay đố lịch sử, không chỉ đòi hỏi tư duy logic mà còn cần vốn hiểu biết xã hội. Khi vừa giải đố vừa bổ sung kiến thức, não bộ học được cách liên kết thông tin mới với dữ liệu đã có, từ đó tăng khả năng ghi nhớ dài hạn. Việc trao đổi đáp án, thảo luận cách giải với người khác cũng rất hữu ích, vì não sẽ được tiếp xúc với nhiều góc nhìn khác nhau.
Cuối cùng, hãy coi giải đố là thói quen hằng ngày, giống như vận động cho cơ thể. Chỉ cần 10–20 phút mỗi ngày, duy trì đều đặn, não bộ sẽ dần trở nên linh hoạt hơn, phản xạ nhanh hơn và khả năng tập trung cũng được cải thiện rõ rệt.
Đông
