Trong bối cảnh kinh tế suy thoái, tỷ lệ thất nghiệp ở giới trẻ Trung Quốc tiếp tục ở mức cao, một xu hướng kỳ lạ nhưng đang lan rộng là sự xuất hiện của các “công ty việc làm giả” – nơi những người không có việc làm phải trả tiền để được… giả vờ đi làm.
Hiện tượng này phổ biến nhất tại các thành phố hạng nhất và hạng hai như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu hay Hàng Châu, nơi nhiều công ty môi giới thuê văn phòng rồi biến chúng thành không gian làm việc “ảo”. Khách hàng – chủ yếu là thanh niên thất nghiệp đến đây ngồi làm việc từ 9 giờ sáng đến 6 giờ chiều, tuân theo những quy tắc nội bộ nghiêm ngặt như “không hút thuốc”, “không yêu đương nơi công sở” và thậm chí còn tham gia các “buổi phỏng vấn giả định”.
Giá dịch vụ dao động từ 30 – 50 nhân dân tệ/ngày (tương đương 4 – 7 USD, khoảng 105 - 184 nghìn đồng). Nếu mua theo gói tháng, chi phí sẽ giảm đáng kể. Một số nơi còn phục vụ cơm trưa, cà phê miễn phí, tạo cảm giác chẳng khác gì một công ty thực thụ.
Chen Yingjian, chủ một “công ty việc làm giả” tại Hàng Châu (tỉnh Chiết Giang), cho biết nhiều khách hàng tìm đến không chỉ để “làm việc giả”, mà còn để có một nơi an toàn, thoát khỏi áp lực xã hội về chuyện thất nghiệp. Chen khẳng định: “Ngay cả khi chỉ nhận lại internet miễn phí và điều hòa trong mùa hè, nhiều người vẫn thấy đáng giá. Một số còn kết bạn được với những người cùng cảnh ngộ”.
Không ít người sử dụng dịch vụ này như một không gian làm việc thuê ngoài. Một số khác chỉ đơn giản muốn duy trì thói quen đi làm mỗi ngày, tránh bị gia đình hoặc xã hội soi mói. Ryan, 25 tuổi, từng “làm việc giả” suốt 6 tháng tại một văn phòng ở tỉnh Giang Tô, kể lại: sau 18 tháng tốt nghiệp đại học mà vẫn chưa tìm được việc làm, anh quyết định “đi làm giả” để không cảm thấy lạc lõng. Hằng ngày Ryan vẫn gửi ảnh chụp văn phòng cho bố mẹ để chứng minh mình “đang có công việc ổn định”. Anh nói: “Giả vờ làm việc 8 tiếng một ngày giúp tôi duy trì thói quen và cảm giác an toàn”.
Một số câu chuyện bi hài cũng xuất hiện quanh hiện tượng này. Một cô gái trẻ chỉ “làm việc” đúng một ngày, mục đích duy nhất là quay video đăng mạng xã hội và gửi ảnh cho mẹ để chứng minh đã tìm được việc. Nhiều cư dân mạng mỉa mai: “Trả tiền để được đi làm thì quả là ngược đời”, nhưng cũng có người cho rằng đây là giải pháp tình thế trong một xã hội ngày càng khắt khe với khái niệm “nghỉ ngơi”.
Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, tỷ lệ thất nghiệp thanh niên (từ 16 – 24 tuổi ở khu vực thành thị, không bao gồm sinh viên) trong nửa đầu năm 2025 lên tới 15,8%. Tỷ lệ thất nghiệp chung ở khu vực thành thị chỉ là 5,2%. Tuy nhiên, con số này không phản ánh hết thực tế, bởi chỉ những ai tìm việc trong vòng 3 tháng trước khảo sát mới được tính là thất nghiệp. Trên mạng xã hội, nhiều người trẻ thừa nhận họ chật vật mới tìm được một công việc lương đủ sống, hoặc đơn giản là một công việc có chế độ nghỉ 2 ngày cuối tuần.
Điều đáng chú ý, một số “công ty giả” như của Chen Yingjian có thể trở thành cầu nối cho cơ hội thật, nhờ các mối quan hệ làm ăn khác của chủ doanh nghiệp. Không ít người xem đây như một bệ đỡ tinh thần trong giai đoạn khó khăn. Một thanh niên từng trải nghiệm cho biết: “Tôi tập trung tốt hơn khi ngồi trong văn phòng này, nhưng vẫn hy vọng một ngày không xa, tôi có thể rời khỏi chỗ làm giả và tìm được công việc thật sự”.
Sự nở rộ của các “công ty việc làm giả” phơi bày một nghịch lý: trong khi nền kinh tế cần sáng tạo và cơ hội mới, hàng triệu thanh niên Trung Quốc lại phải trả tiền để duy trì ảo giác rằng họ vẫn đang đi làm chỉ để cảm thấy mình không bị bỏ lại phía sau.
Theo SCMP
Ứng Hà Chi
