Trong dự thảo Thông tư sửa đổi về sát hạch, cấp giấy phép lái xe trước đó, Bộ Công an từng đưa ra phương án áp dụng thêm bài thi hình tổng hợp số 2 bên cạnh bài thi số 1 quen thuộc. Mục tiêu ban đầu là nhằm tăng tính thực hành và đòi hỏi người dự thi phải thể hiện kỹ năng lái xe phức tạp hơn. Tuy nhiên, ngay sau khi công bố, đề xuất này đã nhận được nhiều ý kiến phản hồi từ dư luận và các chuyên gia.
Phần lớn các ý kiến đều cho rằng việc bổ sung thêm một bài sa hình mới sẽ tạo ra áp lực rất lớn lên cơ sở vật chất của các trung tâm sát hạch. Thực tế cho thấy, nhiều trung tâm hiện nay, đặc biệt là tại các khu vực đô thị lớn, không còn đủ quỹ đất để mở rộng sân bãi cho bài thi mới này. Bên cạnh đó, nhiều quan điểm cũng nhận định bài thi hiện hành đã đủ độ khó để rèn luyện kỹ năng cơ bản, trong khi nguyên nhân tai nạn phần lớn đến từ ý thức người lái chứ không hẳn do kỹ năng sa hình.
Tiếp thu những đóng góp này, Bộ Công an đã đồng tình với phương án bỏ bài thi hình tổng hợp số 2 trong quy trình sát hạch giấy phép lái xe máy hạng A1 và A. Quyết định này được đánh giá là phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam hiện nay, giúp giảm bớt gánh nặng đầu tư cho các cơ sở đào tạo mà vẫn đảm bảo lộ trình sát hạch hợp lý.
Việc bỏ bớt một bài sa hình không đồng nghĩa với việc hạ thấp tiêu chuẩn đầu ra. Ngược lại, cơ quan soạn thảo đang nghiên cứu phương án thay thế bằng các bài sát hạch xử lý tình huống giả định trên đường. Đây được xem là bước tiến quan trọng để việc học và thi sát với thực tế giao thông hỗn hợp tại Việt Nam hơn, thay vì chỉ lái xe theo hình vẽ cố định.
Theo hướng đi mới này, nội dung sát hạch sẽ tập trung vào các kỹ năng sinh tồn thiết yếu khi tham gia giao thông. Người dự thi dự kiến sẽ phải thực hiện các thao tác như xử lý tình huống qua đường giao cắt, kỹ năng giữ đúng phần đường, làn đường và đặc biệt là phản xạ phanh khi gặp chướng ngại vật bất ngờ.
Thay vì chỉ chạy theo hình số 8 hay đường gồ ghề như Thông tư 12/2025 hiện hành, phụ lục dự thảo mới hướng tới việc yêu cầu thí sinh phải thể hiện sự tập trung cao độ. Các kỹ năng sẽ được chấm điểm chi tiết hơn và liền mạch trong một quy trình, bao gồm từ việc kiểm tra an toàn và xi nhan trước khi khởi hành, kỹ thuật tăng số, cho đến khả năng lái xe đi chậm tối thiểu 15 giây để giữ thăng bằng.
Đáng chú ý, các bài thi giả định sẽ yêu cầu người lái kiểm soát tốc độ ở mức 40-50km/h và thực hiện phanh khẩn cấp, sau đó dừng xe an toàn đúng vị trí. Những tình huống này mô phỏng chính xác những gì một người lái xe máy phải đối mặt hàng ngày, giúp họ tự tin hơn và hình thành thói quen lái xe an toàn ngay từ lúc học, góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông hiệu quả hơn so với việc chỉ tập trung vào sa hình tĩnh.
Khả Văn
