Cách đây 17 năm, vào năm 2008, một trận động đất kinh hoàng xảy ra tại Vấn Xuyên, Tứ Xuyên, Trung Quốc, đã khiến hơn 86.000 người thiệt mạng hoặc mất tích, trong đó có trên 5.300 học sinh. Giữa khung cảnh tang thương ấy, một kỳ tích hiếm hoi đã xuất hiện tại Trường Trung học Tang Tảo, huyện Xuyên An, tỉnh Tứ Xuyên.
Theo Baijiahao, vào ngày thảm họa xảy ra, toàn bộ hơn 2.300 giáo viên và học sinh của ngôi trường này đã kịp thời sơ tán an toàn, không ghi nhận bất kỳ thương vong nào. Kỳ tích ấy gắn liền với sự kiên định và tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu nhà trường – hiệu trưởng Diệp Chí Bình.
“Hiệu trưởng ‘đỉnh nhất’ Trung Quốc”
Thời điểm động đất xảy ra, thầy Diệp Chí Bình không có mặt tại trường. Lúc đó, ông đang ra ngoài mua lương thực và mua nhiều hơn bình thường vì có dự cảm không lành. Khi thấy mặt đất rung chuyển dữ dội, ông lập tức nhận ra mức độ nghiêm trọng của thảm họa và vội vã chạy về trường.
Lúc ông về tới, ngôi trường chỉ còn lại những mảng đổ nát nhưng học sinh và giáo viên đã tập trung đầy đủ tại khu vực an toàn. Bằng kỹ năng thoát hiểm đã được rèn luyện, các em học sinh và đội ngũ giáo viên đã bình tĩnh rời khỏi lớp học, di chuyển đúng tuyến thoát hiểm và tập kết theo đúng quy trình.
Giữa những dư chấn còn chưa dứt, nỗi sợ hãi bao trùm lên gương mặt từng học sinh. Cho đến khi hiệu trưởng Diệp Chí Bình xuất hiện, sự hoảng loạn bị dồn nén mới vỡ òa. Nhiều học sinh òa khóc, ôm chầm lấy ông sau những phút giây sinh tử.
Còn thầy Diệp Chí Bình, sau khi kiểm tra và xác nhận không thiếu một học sinh nào, ông đã khuỵu xuống ngay tại chỗ. Gánh nặng đè nén suốt quãng đường chạy về trường của ông cuối cùng cũng được trút bỏ. Cũng sau kỳ tích này, thầy Diệp Chí Bình được mọi người gọi với cái tên: “hiệu trưởng đỉnh nhất Trung Quốc”.
Vị hiệu trưởng “không đi theo lối mòn”
Ít ai biết rằng trước khi được ca ngợi là “hiệu trưởng đỉnh nhất”, thầy Diệp Chí Bình từng là cái tên gây tranh cãi. Năm 1995, khi được bổ nhiệm làm hiệu trưởng, ông lập tức đề xuất phá bỏ tòa nhà giảng dạy cũ để xây mới. Công trình này được xây dựng từ hơn một thập kỷ trước nhưng chất lượng kém, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.
Do thiếu kinh phí, ông buộc phải kiên trì gõ cửa Sở Giáo dục địa phương để xin ngân sách sửa chữa. Sự “lì lợm” của ông từng khiến không ít người khó chịu, nhưng cuối cùng, nhờ sự kiên trì ấy, nhà trường mới có được cơ sở vật chất an toàn hơn.
Khi trường dần vươn lên về chất lượng giảng dạy, thầy Diệp Chí Bình lại tiếp tục khiến dư luận hoài nghi khi dành nhiều thời gian cho các buổi diễn tập thoát hiểm. Không ít phụ huynh cho rằng ông dở hơi, “không lo thành tích”. Thậm chí, có người còn xem đó là biểu hiện của việc làm hình thức, lãng phí thời gian học tập của học sinh.
Danh tiếng của vị hiệu trưởng này vì thế mà sụt giảm đáng kể. Thế nhưng, thầy Diệp Chí Bình chưa bao giờ dao động. Với thầy, việc học quan trọng nhưng không phải là ưu tiên duy nhất.
Trong suốt nhiều năm công tác tại Trường Trung học Tang Tảo, thầy Diệp Chí Bình luôn nhấn mạnh một nguyên tắc tưởng như đơn giản nhưng thường bị xem nhẹ: an toàn của học sinh là điều kiện tiên quyết của mọi hoạt động giáo dục. Ông tin rằng, chỉ khi còn sống và an toàn, học sinh mới có cơ hội nói đến tương lai.
Hàng tuần, nhà trường đều tổ chức các buổi giáo dục an toàn và diễn tập phòng chống thiên tai. Học sinh được hướng dẫn chi tiết cách xử lý khi xảy ra động đất, từ phản xạ ban đầu cho đến lộ trình sơ tán. Không chỉ dừng ở lý thuyết, các buổi diễn tập được thực hiện nghiêm túc, lặp đi lặp lại cho đến khi trở thành phản xạ tự nhiên.
Ngay cả thiết kế của khu giảng dạy cũng được thầy hiệu trưởng này đặc biệt quan tâm. Các phòng học được bố trí sao cho lối thoát ra dẫn thẳng đến sân vận động, rút ngắn tối đa thời gian di chuyển khi khẩn cấp. Chính những chi tiết tưởng chừng nhỏ nhặt ấy đã phát huy tác dụng sống còn trong thời khắc sinh tử.
Từ năm 1975 đến 2008, hơn 30 năm gắn bó với Trường Trung học Tang Tảo, thầy Diệp Chí Bình dành trọn tâm huyết cho từng thế hệ học sinh. Với ông, mỗi đứa trẻ đều là một sinh mệnh cần được bảo vệ, không chỉ trong giờ học mà cả trước những rủi ro khó lường của cuộc sống.
Di sản của một người thầy
Sau trận động đất, thầy Diệp Chí Bình vẫn không cho phép mình nghỉ ngơi. Ông lập tức tổ chức cứu trợ, dựng nơi trú ẩn tạm thời, lo từng bữa ăn cho giáo viên và học sinh. Bên cạnh đó, ông cố gắng duy trì việc học trong điều kiện cho phép, nhằm giúp học sinh sớm ổn định tâm lý, tránh để nỗi đau ám ảnh quá lâu.
Khi dự án tái thiết trường học được phê duyệt, Diệp Chí Bình lại dồn toàn bộ sức lực vào công việc. Dù được bố trí thêm nhiều phó hiệu trưởng để hỗ trợ, ông vẫn tự mình theo sát từng khâu, ngày nào cũng đi khắp khuôn viên trường để kịp thời phát hiện rủi ro.
Cứ thế, những lo toan không vơi khiến sức khỏe của hiệu trưởng này suy kiệt nhanh chóng. Năm 2011, trong một buổi chiều, thầy Diệp Chí Bình bất ngờ ngã quỵ vì xuất huyết não. Các bác sĩ xác định nguyên nhân chính là do ông đã làm việc quá sức.
Thầy Diệp Chí Bình qua đời ở tuổi 57, để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho đồng nghiệp, học sinh và phụ huynh. Cả cuộc đời, ông chỉ theo đuổi một mục tiêu: xây dựng một ngôi trường thực sự an toàn và tử tế cho học sinh. Ông không tự nhận mình là người vĩ đại, chỉ lặng lẽ làm việc và cống hiến.
Kỳ tích vào năm 2008 tại Trường Trung học Tang Tảo không phải phép màu, mà là quả ngọt từ tầm nhìn, trách nghiệm và sự kiên định suốt hàng chục năm của thầy Diệp Chí Bình. Cho đến nay, câu chuyện về vị hiệu trưởng này vẫn còn được các thế hệ học sinh của trường nhắc đến như một biểu tượng thầm lặng của giáo dục tử tế và nhân văn.
Ánh Lê (Theo Baijiahao)
