Nhiều nguy cơ mất an toàn
Mới đây, Bộ Y tế có văn bản gửi UBND các tỉnh, thành phố đề nghị tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố, nhằm phòng ngừa ngộ độc và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Cụ thể, thức ăn đường phố là thực phẩm do người bán hàng rong, cơ sở lưu động hoặc các quầy hàng tại nơi công cộng, lễ hội chế biến và bán để ăn ngay hoặc sử dụng sau đó mà không cần chế biến thêm. Thời gian qua, các địa phương đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát an toàn thực phẩm, đồng thời hướng dẫn các tổ chức, cá nhân tuân thủ quy định trong sản xuất, chế biến và kinh doanh.
Tại nhiều khu du lịch, phố ẩm thực, các quán ăn, tiệm phở, quán cơm đã có chuyển biến tích cực. Khu chế biến được sắp xếp gọn gàng, dụng cụ sạch sẽ, nhân viên mang bảo hộ lao động, khẩu trang đúng cách, góp phần nâng cao vệ sinh và mỹ quan đô thị.
Nguy cơ ngộ độc từ thức ăn đường phố
Tuy nhiên, Bộ Y tế nhận định thực tế vẫn tồn tại nhiều nguy cơ. Một số cơ sở nhỏ lẻ và người bán rong hoạt động tại vỉa hè, điểm công cộng, lễ hội còn hạn chế về trang thiết bị, thiếu nước sạch, nơi rửa dụng cụ không bảo đảm vệ sinh, việc thu gom rác thải chưa đúng quy định. Nhân viên chế biến nhiều nơi không được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm, không sử dụng bảo hộ lao động, vệ sinh cá nhân chưa đạt yêu cầu.
Ngoài ra, việc sử dụng nguyên liệu giá rẻ, không rõ nguồn gốc; bảo quản thực phẩm sau chế biến như pa-tê, riêu cua, thịt nguội hoặc thức ăn thừa không đúng cách, để lưu cữu quá lâu… tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Cùng với những hạn chế trong công tác quản lý, giám sát tại một số địa phương, đã xảy ra các vụ ngộ độc tập thể liên quan đến thức ăn đường phố, gây ảnh hưởng sức khỏe người dân và tạo tâm lý lo ngại trong xã hội.
Bộ Y tế nêu rõ mức phạt
Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Thành Long về nâng cao hiệu lực quản lý đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ và thức ăn đường phố, Bộ Y tế đề nghị các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát, đồng thời yêu cầu các cơ sở kinh doanh tuân thủ nghiêm các điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định pháp luật.
Theo đó, dù không thuộc diện phải cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố vẫn phải đáp ứng các yêu cầu bắt buộc. Người trực tiếp chế biến phải được tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm và được chủ cơ sở xác nhận; không mắc các bệnh truyền nhiễm như tả, lỵ, thương hàn, viêm gan A, E, lao phổi, tiêu chảy cấp trong thời gian chế biến, kinh doanh.
Địa điểm kinh doanh phải cách xa nguồn gây ô nhiễm, bố trí bàn, giá, kệ bảo đảm vệ sinh và mỹ quan. Dụng cụ ăn uống, chứa đựng thực phẩm phải an toàn, có biện pháp che chắn chống bụi bẩn, côn trùng, động vật gây hại và bảo đảm đủ nước sạch phục vụ chế biến.
Nguyên liệu dùng để chế biến phải có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn. Phụ gia thực phẩm chỉ được sử dụng trong danh mục cho phép. Các cơ sở cũng phải sẵn sàng cung cấp thông tin về nguồn cung nguyên liệu để phục vụ việc truy xuất khi xảy ra sự cố.
Bộ Y tế cho biết các hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định. Cụ thể, mức phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng áp dụng với các lỗi như không có bàn kệ hợp vệ sinh, thức ăn không che đậy, không sử dụng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín.
Bán thức ăn đường phố bẩn có thể bị phạt đến 3 triệu đồng
Mức phạt từ 1 triệu đến 3 triệu đồng áp dụng khi sử dụng dụng cụ, bao bì không bảo đảm an toàn; người chế biến mắc bệnh truyền nhiễm; sử dụng nước không đạt chuẩn; dùng phụ gia thực phẩm không đúng quy định… Trường hợp sử dụng phụ gia sai quy định có thể bị buộc tiêu hủy thực phẩm.
Về trách nhiệm quản lý, UBND các cấp được giao quản lý hoạt động kinh doanh thức ăn đường phố trên địa bàn. Trạm y tế xã, phường có nhiệm vụ hướng dẫn, giám sát điều kiện an toàn thực phẩm, tổ chức phòng ngừa ngộ độc và phối hợp xử lý khi có sự cố xảy ra.
Bộ Y tế cũng yêu cầu các địa phương tăng cường phối hợp liên ngành trong kiểm tra, quản lý các cơ sở kinh doanh, đặc biệt tại khu vực lễ hội, điểm du lịch. Công tác tuyên truyền cần được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của người bán và người tiêu dùng về lựa chọn, bảo quản, chế biến thực phẩm an toàn, nhất là trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội.
Các địa phương được khuyến khích tổ chức tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho chủ cơ sở, người bán hàng rong; biểu dương các cá nhân, tổ chức thực hiện tốt quy định; đồng thời tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm vi phạm và công khai thông tin để cảnh báo cộng đồng.
Ngoài ra, lực lượng chức năng cần chủ động nâng cao năng lực phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, tăng cường kiểm tra, phân tích nguy cơ ô nhiễm, lưu mẫu thực phẩm và thu thập dữ liệu phục vụ quản lý.
Khi xảy ra sự cố, chính quyền địa phương phải phối hợp với ngành y tế kịp thời cấp cứu, điều trị người bệnh, điều tra nguyên nhân, truy xuất nguồn gốc thực phẩm, đình chỉ kinh doanh, thu hồi sản phẩm gây hại và triển khai các biện pháp phòng ngừa tái diễn.
