Thời kỳ Tam Quốc luôn là giai đoạn được giới yêu lịch sử đặc biệt quan tâm. Dù tồn tại không lâu, nhưng đây lại là một trong những thời kỳ rực rỡ nhất của lịch sử Trung Hoa, với sự xuất hiện của hàng loạt danh tướng, hiền thần và mưu sĩ kiệt xuất. Năm 263, chính quyền Thục Hán do Lưu Bị gây dựng chính thức diệt vong, tồn tại tổng cộng 43 năm.
Sau khi Thục Hán sụp đổ, Lưu Thiện sống thêm 8 năm rồi qua đời. Phần lớn các công thần, tướng lĩnh quan trọng của Thục Hán cùng gia quyến đều khó tránh khỏi kết cục bị xóa sổ hoàn toàn. Tiêu biểu nhất là con cháu của Quan Vũ gần như bị nước Ngụy tiêu diệt. Trái lại, gia đình Trương Phi không những thoát nạn, mà còn được triều đình Ngụy đối đãi khá tử tế.
Cùng là đại thần khai quốc của Thục Hán, vì sao số phận hai gia tộc lại khác biệt đến vậy?
Biến loạn sau khi Thục Hán diệt vong: nguồn cơn từ "một kế hại ba hiền" của Khương Duy
Sau khi Thục Hán sụp đổ, quân Ngụy vào đất Thục, tiến hành một cuộc tàn sát quy mô lớn. Nhiều gia tộc từng có công lớn với Thục Hán đều bị liên lụy. Ít ai biết rằng, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm kịch này lại bắt nguồn từ một mưu kế cuối cùng của Khương Duy và được hậu thế gọi là "một kế hại ba hiền".
Sau khi Thục Hán diệt vong, Khương Duy dùng kế ly gián, khiến Chung Hội tin rằng Đặng Ngải có ý mưu hại mình. (Ảnh: Sohu)
Lúc bấy giờ, Đặng Ngải và Chung Hội là hai trụ cột quân sự của nước Ngụy. Sau khi Thục Hán diệt vong, Khương Duy dùng kế ly gián, khiến Chung Hội tin rằng Đặng Ngải có ý mưu hại mình. Chung Hội vì thế quyết định ra tay trước. Đồng thời, Khương Duy lại bí mật báo tin cho Đặng Ngải, khiến hai bên đều nảy sinh sát ý.
Kết cục là con trai Đặng Ngải là Đặng Trung ra tay giết chết Chung Hội. Không lâu sau, chính Đặng Ngải cũng chết dưới làn sóng biến loạn, còn Đặng Trung tử trận. Khương Duy bản thân trọng thương, không qua khỏi. Sau cái chết của Khương Duy, hy vọng cuối cùng của Thục Hán cũng hoàn toàn chấm dứt. Dân gian từng lưu truyền câu nói: "Khương Duy chết, Thục Hán mất", quả thực không phải vô căn cứ.
Quân Ngụy trút giận lên dân chúng và công thần Thục Hán
Cái chết liên tiếp của Đặng Ngải và Chung Hội khiến triều đình Ngụy rung chuyển. Hai đại tướng này là trụ cột quân sự, sự mất mát của họ khiến sức mạnh quân sự của Ngụy bị tổn thất nghiêm trọng. Trong cơn phẫn nộ, quân Ngụy bắt đầu trút giận lên người vô tội.
Tại Thành Đô, xác chết chất đầy đường, nhà cửa bị phá hủy gần như hoàn toàn. Ngay cả mấy người con của Lưu Thiện cũng không thoát khỏi cuộc tàn sát này. Dù Khương Duy đã dùng mưu trừ được hai đại tướng Ngụy, nhưng cái giá phải trả là sự diệt vong hoàn toàn của Thục Hán.
Vì sao gia tộc Quan Vũ bị diệt môn?
Gia tộc Quan Vũ cũng không thể tránh khỏi thảm họa này. Hậu duệ của ông gần như bị giết sạch. Khi còn sống, Quan Vũ là trụ cột của Thục Hán, địa vị vô cùng hiển hách. Nhưng vinh quang của gia tộc họ Quan hoàn toàn dựa vào sự tồn tại của Thục Hán. Một khi quốc gia sụp đổ, gia tộc này lập tức mất đi chỗ dựa.
Hậu duệ của Quan Vũ gần như bị giết sạch. (Ảnh: Sohu)
Quan trọng hơn, sau khi Thục Hán diệt vong, gia tộc Quan Vũ không còn ai giữ chức vụ quan trọng trong triều đình mới, không có thế lực bảo hộ. Trong bối cảnh ấy, họ trở thành mục tiêu trả thù.
Người trực tiếp ra tay diệt gia tộc Quan Vũ chính là Bàng Hội là con trai của Bàng Đức. Bàng Đức năm xưa bị Quan Vũ giết chết, vì vậy Bàng Hội mang mối thù giết cha sâu sắc. Sau khi Thục Hán sụp đổ, Bàng Hội lập tức ra lệnh giết sạch con cháu họ Quan để báo thù. Kết cục là huyết mạch Quan Vũ hoàn toàn đoạn tuyệt, trở thành một bi kịch lớn trong lịch sử.
Vì sao gia tộc Trương Phi được bảo toàn?
Trái ngược hoàn toàn, gia tộc Trương Phi lại may mắn thoát nạn. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở nền tảng gia tộc vô cùng đặc biệt của ông.
Vợ Trương Phi là người họ Hạ Hầu cũng là cháu ruột của Hạ Hầu Uyên, một trong những công thần trọng yếu của nước Ngụy. Họ Hạ Hầu là gia tộc lập nhiều công lớn cho Ngụy, lại có quan hệ thân thiết với họ Tư Mã. Dù về sau thế lực suy yếu, nhưng mối liên kết chính trị vẫn còn đó. Vì vậy, triều đình Ngụy không dám dễ dàng động đến gia tộc Trương Phi, tránh gây ra xung đột chính trị không cần thiết.
Ngoài ra, con gái Trương Phi từng gả cho Lưu Thiện, trở thành hoàng hậu Thục Hán. Nhờ mối quan hệ thông gia này, hậu duệ Trương Phi sau khi Thục Hán diệt vong vẫn được triều đình Ngụy đối đãi tương đối tử tế.
Trái ngược hoàn toàn, gia tộc Trương Phi lại may mắn thoát nạn. (Ảnh: Sohu)
Con trai Trương Phi là Trương Thiệu được phép sinh sống tại Lạc Dương, con cháu đời sau tiếp tục sinh sôi. Ngày nay, có truyền thuyết cho rằng hậu duệ Trương Phi tập trung sinh sống tại huyện Táo Cường, thành phố Hành Thủy, tỉnh Hà Bắc, dù điều này vẫn chưa có chứng cứ lịch sử xác thực.
Quan Vũ và Trương Phi là huynh đệ kết nghĩa của Lưu Bị, địa vị trong Thục Hán tương đồng, nhưng số phận gia tộc sau khi quốc gia diệt vong lại hoàn toàn khác biệt. Sự khác nhau ấy không nằm ở công lao cá nhân, mà nằm ở nền tảng chính trị, quan hệ thông gia và kẻ thù ân oán phía sau.
Ngay cả khi Quan Vũ từng chấp nhận liên hôn với Đông Ngô, cục diện cũng chưa chắc thay đổi, bởi mối thù giết cha của Bàng Hội là điều khó có thể hóa giải. Trong bối cảnh Đông Ngô lúc đó cũng đã suy yếu, gia tộc họ Quan gần như không còn con đường sống.
Lịch sử Tam Quốc, vì thế, không chỉ là câu chuyện của anh hùng, mà còn là bi kịch kéo dài qua nhiều thế hệ.
Nguyệt Phạm (Theo Sohu, Sina, 163)
