Tiền thuê nhà chỉ khoảng 1.500 NDT (khoảng 5,5 triệu đồng) mỗi tháng, nhưng sẵn sàng chi tới 10.000 NDT (khoảng 36,5 triệu đồng) cho một chuyến du lịch kéo dài 7 ngày. Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng đây lại là cách không ít người trẻ Trung Quốc - đặc biệt là thế hệ sinh sau năm 2000 đang lựa chọn để phân bổ thu nhập.
Thay vì cố gắng nâng cấp nơi ở hay mua sắm thật nhiều đồ đạc, họ chấp nhận sống tối giản trong những nhu cầu thường ngày, để dành tiền cho những trải nghiệm mang lại giá trị tinh thần.
Tiêu tiền để làm giàu đời sống tinh thần
Qi Qi (23 tuổi) - Cô gái sống tại Bắc Kinh (Trung Quốc) cho biết các khoản chi tiêu hàng tháng của cô đều tối giản, từ tiền thuê nhà đến việc ăn uống hay mua sắm online.
"Lúc nào cũng có những cuộc phiêu lưu và trải nghiệm mới đang chờ phía trước. Vì vậy, tôi thường tiết kiệm tiền cho những điều thật sự cần thiết hoặc một trải nghiệm mới mẻ nào đó" - Qi Qi chia sẻ.
Theo cô, vật chất chỉ mang lại niềm vui trong thời gian ngắn, còn những chuyến đi, những nơi từng đặt chân đến hay những người từng gặp sẽ trở thành ký ức theo mình rất lâu. Chính vì vậy, cô sẵn sàng sống đơn giản trong cuộc sống thường ngày để có ngân sách cho những điều khiến bản thân cảm thấy hạnh phúc hơn.
Quan điểm này cũng được Zhao Zhe - Sinh viên năm cuối tại Bắc Kinh (Trung Quốc), đồng tình. Khi mua sắm, Zhao luôn ưu tiên những sản phẩm có giá trị sử dụng cao và độ bền tốt thay vì chỉ nhìn vào thương hiệu.
"Tôi luôn quan tâm đến mức độ đáng tiền và độ bền của sản phẩm. Trước khi mua, tôi thường lên Xiaohongshu để đọc chia sẻ của những người đã sử dụng, sau đó so sánh giữa các sản phẩm để tìm được lựa chọn hợp lý nhất" - Zhao nói.
Tuy nhiên, khi nói đến những trải nghiệm mang lại niềm vui, Zhao lại không quá tiết kiệm hay kỹ càng.
"Tôi rất thích đi du lịch và xem concert. Với những khoản chi này, tôi gần như không bao giờ cân nhắc vì chẳng ai lại đi so sánh concert này với concert kia, nhất là khi chúng chỉ diễn ra 1-2 lần/năm, đôi khi vài năm mới có 1 lần” - Zhao giải thích.
Chen Yang - Một sinh viên khác cũng có suy nghĩ tương tự. Theo Chen, điều quan trọng nhất không phải tiết kiệm bao nhiêu hay mua sắm nhiều cỡ nào, mà là làm giàu cho đời sống tinh thần.
"Tôi quan tâm nhiều hơn đến thế giới nội tâm và ít chú trọng vào việc tiêu dùng vật chất. Việc nâng cao chất lượng cuộc sống là một hành trình dài, đòi hỏi phải mỗi người phải không ngừng khám phá và sẵn sàng đầu tư cho những trải nghiệm mới" - Chen chia sẻ.
Thế hệ sinh sau năm 2000 tiếp cận chủ nghĩa tiêu dùng theo cách khác
Những câu chuyện trên phản ánh một xu hướng tiêu dùng đang ngày càng phổ biến trong thế hệ sinh sau năm 2000 tại Trung Quốc. Theo khảo sát của nền tảng nghiên cứu thị trường Workplace Human Laboratory với hơn 600 Gen Z sinh sau năm 2000, nhiều định kiến cho rằng giới trẻ ngày nay chỉ biết tiêu tiền thực chất không còn đúng.
Khảo sát cho thấy nhóm người trẻ này theo đuổi 3 nguyên tắc khá rõ ràng trong chi tiêu.
Thứ nhất là ưu tiên hiệu quả chi phí: Sản phẩm phải có giá trị sử dụng tương xứng với số tiền bỏ ra.
Thứ hai là sẵn sàng chi tiền cho những trải nghiệm mang lại giá trị cảm xúc thật sự.
Thứ ba là ưu tiên những khoản đầu tư có lợi ích lâu dài cho tương lai.
Báo cáo nhận định, đây là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, từ môi trường trưởng thành trong thời kỳ vật chất dồi dào, bối cảnh kinh tế hiện nay cho đến ảnh hưởng từ mạng xã hội.
Thay vì mua sắm theo cảm hứng, nhiều người trẻ dành nhiều thời gian tìm hiểu đánh giá sản phẩm trên Xiaohongshu trước khi xuống tiền để tránh mua phải những món đồ bị cho là "IQ tax" - cách gọi phổ biến ở Trung Quốc dành cho các sản phẩm được quảng bá rầm rộ nhưng giá trị thực tế không tương xứng với số tiền bỏ ra.
Xu hướng săn thực phẩm cận hạn sử dụng với mức giá rẻ hay mua "blind box" thực phẩm tồn kho cũng trở nên phổ biến trong giới trẻ, phản ánh tâm lý muốn tối ưu chi phí mà vẫn đáp ứng được nhu cầu.
Khi được hỏi về quan điểm tiêu dùng, có tới 48% người tham gia khảo sát cho biết họ chỉ mua những thứ thực sự cần thiết, không quan tâm đến các tính năng phụ hay bao bì cầu kỳ. Khoảng 25% ưu tiên sản phẩm có mức giá thấp nhất nhưng mang lại hiệu quả sử dụng cao nhất. Trong khi đó, chỉ 22% sẵn sàng trả thêm tiền để có chất lượng tốt nhất và vỏn vẹn 6% cho biết họ mua hàng vì câu chuyện thương hiệu.
Các chuyên gia nhận định, với sinh viên đại học và người trẻ, "đáng tiền" mới là yếu tố quyết định. Những thương hiệu chỉ tập trung xây dựng hình ảnh hào nhoáng nhưng thiếu giá trị sử dụng thực tế sẽ ngày càng khó chinh phục nhóm khách hàng này.
Điều thú vị là dù rất thực dụng trong mua sắm, thế hệ sinh sau năm 2000 lại không hề tiết kiệm khi nói đến những khoản chi mang lại cảm xúc tích cực. Có tới 84% người tham gia khảo sát cho biết du lịch là khoản chi tiêu cảm xúc yêu thích nhất, đứng đầu trong tất cả các lựa chọn. Xếp sau là đầu tư cho sở thích cá nhân như chơi nhạc cụ, thể thao hay nhiếp ảnh với 67%. Khoảng 38% thích chi tiền cho các hoạt động trải nghiệm trực tiếp như trò chơi nhập vai, escape room hay các buổi biểu diễn âm nhạc hoặc concert.
Không chỉ vậy, nhóm người trẻ này cũng sẵn sàng trả tiền cho các dịch vụ số. Khoảng 71% cho biết đang chi tiền cho các gói thành viên phần mềm hoặc nền tảng trực tuyến.
Dữ liệu từ nền tảng hỏi đáp Zhihu cũng cho thấy lượng người dùng trả phí ngày càng tăng, trong đó người sinh sau năm 2000 chiếm hơn 70% ở một số dịch vụ nội dung. Theo đại diện Zhihu, phần lớn khách hàng trẻ là sinh viên và nhân viên văn phòng mới đi làm, họ sẵn sàng trả tiền cho tri thức, kỹ năng và các trải nghiệm giúp phát triển bản thân.
Nền tảng này nhận định, học tập suốt đời đang trở thành xu hướng mới. Người trẻ sẵn sàng bỏ tiền để tiếp cận những nội dung chất lượng nhằm phục vụ công việc, sở thích cá nhân cũng như nâng cao năng lực trong tương lai. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang mở rộng thị trường này khi giúp việc tiếp cận tri thức trở nên nhanh chóng và cá nhân hóa hơn.
Thách thức mới cho doanh nghiệp khi tiếp cận tệp khách hàng sinh sau năm 2000
Theo Wang Peng, Phó nghiên cứu viên tại Học viện Khoa học Xã hội Bắc Kinh, muốn chinh phục thế hệ sinh sau năm 2000, doanh nghiệp cần hiểu rõ cách họ tiêu dùng.
Một mặt, sản phẩm phải có mức giá hợp lý, chất lượng tốt và mang lại trải nghiệm sử dụng thực tế. Mặt khác, thương hiệu cũng cần tạo ra giá trị cảm xúc thông qua những trải nghiệm cá nhân hóa, các không gian tiêu dùng hấp dẫn hoặc ứng dụng công nghệ như AI và thực tế tăng cường để nâng cao trải nghiệm khách hàng.
Theo ông, thế hệ sinh sau năm 2000 không còn dễ bị thuyết phục bởi những khẩu hiệu quảng cáo hay các biểu tượng địa vị. Điều họ tìm kiếm là sự cân bằng giữa giá trị sử dụng, cảm xúc và lợi ích lâu dài. Vì vậy, việc sống trong một căn phòng thuê giá rẻ để dành tiền cho một chuyến đi xa không còn là lựa chọn cá biệt, mà đang trở thành cách nhiều người trẻ định nghĩa lại giá trị của đồng tiền: Ít sở hữu hơn, nhưng trải nghiệm nhiều hơn.
(Nguồn: Asia News)
Ngọc Linh
