Trang National Interest ngày 8/8 đưa tin, với việc Ukraine sắp trở thành quốc gia chủ yếu sử dụng loại máy bay JAS 39 Gripen do Thụy Điển sản xuất trong tương lai gần, một cuộc đối đầu giữa Gripen và Su-35S Flanker-E - loại máy bay phản lực nổi bật nhất mà Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga đang tích cực sử dụng trong cuộc xung đột với Ukraine - rất có thể sẽ xảy ra.
National Interest nhận định, thật khó để tưởng tượng hai loại máy bay nào lại khác biệt đến thế khi đối đầu trực diện. Mặc dù cả hai đều là máy bay chiến đấu "thế hệ thứ tư trở lên", nhưng chúng lại thể hiện hai triết lý thiết kế hoàn toàn khác nhau. Trong khi Gripen nhấn mạnh vào khả năng kết nối mạng và hoạt động phân tán; thì Su-35 lại ưu tiên tốc độ, kích thước, tầm bay và hỏa lực hơn là sự tinh vi về mặt kỹ thuật.
Những cách tiếp cận khác nhau đối với sức mạnh không quân
JAS 39 Gripen là máy bay chiến đấu đa năng, hạng nhẹ, một động cơ, được thiết kế đặc biệt cho học thuyết chiến tranh lạnh bất đối xứng của Thụy Điển. Nó có khả năng cất cánh từ đường cao tốc, các căn cứ phân tán và những địa điểm khắc nghiệt, có thể thực hiện các thao tác quay vòng nhanh chóng với số lượng nhân viên mặt đất tối thiểu và nổi tiếng với chi phí vận hành thấp.
Máy bay Su-35 lại rất khác biệt. Thay vì hoạt động độc lập, nó được thiết kế như một máy bay chiến đấu hạng nặng hai động cơ nhằm chiếm ưu thế trên không. Là phiên bản cải tiến của Su-27 Flanker (và đôi khi được các nước NATO gọi là “Siêu Flanker”), Su-35 được chế tạo để phục vụ các nhiệm vụ tuần tra tầm xa, hộ tống và tấn công phủ đầu trên không. Theo National Interest, những nhiệm vụ này khiến nó trở thành loại máy bay Nga có khả năng chạm trán với máy bay Gripen của Ukraine cao nhất.
Xét về thông số kỹ thuật thuần túy, Su-35 rõ ràng vượt trội hơn Gripen. Trên lý thuyết, nó hiển nhiên là máy bay mạnh mẽ hơn: nhanh hơn, mang được nhiều nhiên liệu và vũ khí hơn, có tầm bay xa hơn và được trang bị động cơ kiểm soát hướng lực đẩy. Mặc dù những đặc điểm này không còn quan trọng như trước đây, nhưng chúng vẫn là một điểm cộng cho Su-35.
Điểm mạnh của Gripen nằm ở khả năng tác chiến điện tử, có thể coi là thế mạnh lớn nhất của nó. Được thiết kế ngay từ đầu để chống lại các hệ thống tên lửa phòng không tiên tiến của Nga, Gripen sở hữu hệ thống tác chiến điện tử tích hợp cao, khả năng kết hợp cảm biến tuyệt vời, liên kết dữ liệu an toàn và khả năng nhắm mục tiêu thụ động. Trong khi đó, Su-35 được trang bị hệ thống tác chiến điện tử Khibiny và các thiết bị gây nhiễu mạnh mẽ; nó không hề kém cạnh trong loại hình tác chiến này, nhưng không tinh vi bằng máy bay chiến đấu của Thụy Điển. Thay vào đó, Su-35 được hưởng lợi từ kinh nghiệm đáng kể khi hoạt động trong các mạng lưới phòng không tích hợp.
Máy bay nào sẽ thắng nếu xảy ra một cuộc không chiến?
Trong các cuộc giao chiến ngoài tầm nhìn (BVR), Gripen được trang bị radar PS-05/A (phiên bản C/D) hoặc radar mảng pha điện tử Raven ES-05 (phiên bản Gripen E). Tên lửa MBDA Meteor có vùng không thể trốn thoát (no-escape zone) lớn nhất thế giới, giúp mở rộng đáng kể tầm bắn hiệu quả của Gripen. Với khả năng kết nối dữ liệu tuyệt vời và năng lực tác chiến điện tử tiên tiến, Gripen là một máy bay chiến đấu hiện đại.
Su-35 sử dụng radar quét điện tử thụ động Irbis-E, cho phép phát hiện mục tiêu ở tầm rất xa so với các máy bay lớn hơn. Được trang bị tên lửa R-77-1 và tên lửa tầm xa R-37M, cùng với tải trọng tên lửa lớn, Su-35 được trang bị tốt cho chiến đấu tầm xa. Su-35 có khả năng phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa hơn so với Gripen, nhưng khả năng kết nối mạng và tên lửa Meteor của Gripen có thể làm giảm lợi thế này. Các yếu tố như tác chiến điện tử và hệ thống nhắm mục tiêu từ xa có thể quyết định bên nào sẽ khai hỏa trước.
Trong không chiến tầm nhìn gần (WVR), Gripen cực kỳ nhanh nhẹn, với tốc độ xoay vòng tuyệt vời. Với kích thước nhỏ và tín hiệu radar hạn chế, Gripen rất khó bị nhắm mục tiêu. Và với khả năng bắn trúng mục tiêu ngoài tầm nhìn xa của tên lửa IRIS-T hoặc AIM-9X, hỏa lực của Gripen rất chính xác. Còn Su-35 sở hữu hiệu suất động học ấn tượng nhờ hệ thống điều khiển vectơ lực đẩy ba chiều, khả năng cơ động vượt trội ở trạng thái sau thất tốc, động cơ mạnh mẽ cùng thiết kế chú trọng vào hoạt động không chiến tầm gần. National Interest nhận định, về khả năng cơ động thuần túy, Su-35 có lợi thế hơn, nhưng Gripen có thể bù đắp bằng trọng lượng nhẹ hơn và tên lửa tầm ngắn tiên tiến. Cuối cùng, cuộc không chiến giữa hai máy bay này có thể sẽ phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.
Theo National Interest, xét về mặt động học thuần túy, Su-35 là máy bay chiến đấu thế hệ thứ tư hàng đầu của Nga và là nền tảng vượt trội so với Gripen. Nhưng Gripen chưa bao giờ được chế tạo để cạnh tranh về kích thước và sức mạnh. Thay vào đó, Thụy Điển thiết kế Gripen tập trung vào khả năng sống sót, kết nối mạng, tác chiến điện tử và xuất kích nhanh chóng từ các căn cứ phân tán khi bị tấn công - những đặc điểm đó rất phù hợp với nhu cầu tác chiến của Ukraine. Và như thường thấy trong chiến tranh hiện đại, một trận chiến trực diện có khả năng sẽ phụ thuộc nhiều vào sự tích hợp và kết nối mạng hơn là hiệu suất động học thuần túy.
Duy Nguyễn
Theo National Interest
