Không nên để việc chậm trễ xử lý các thí sinh vi phạm quy chế thi ảnh hưởng tới cơ hội trúng tuyển của các thí sinh đã tham dự kỳ thi nghiêm túc, trách nhiệm.
ĐBQH Phạm Văn Hòa, Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp chia sẻ về cách nhìn nhận và quan điểm xử lý những sai phạm trong kỳ thi Tốt nghiệp Trung học Phổ thông vừa qua.
Nhức nhối và đau xót
PV: Thưa ông, mới đây, vụ án "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại điểm thi Trường THPT Lê Trực, tỉnh Quảng Trị trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đã bị khởi tố. Hai giáo viên trong Hội đồng thi đã bị khởi tố và bước đầu xác định có 9 học sinh liên quan. Về cảm xúc cá nhân, ông cảm thấy như thế nào?
ĐBQH Phạm Văn Hòa: Tiêu cực trong kỳ thi Tốt nghiệp THPT xảy ra lần này không phải là lần đầu tiên.
Năm 2018, dư luận lên tiếng về điểm thi tốt nghiệp cao bất thường của Hà Giang (cũ). Qua điều tra, xác định 114 học sinh được nâng điểm, có em được nâng tới 29,95 điểm.
Từ vụ việc ở Hà Giang, gian lận thi cử tại Sơn La (cũ), Hòa Bình (cũ) được phát hiện. Nhiều bài thi đã được can thiệp, sửa đáp án từ sai thành đúng, với phương cách được đánh giá là tinh vi và khó phát hiện hơn tại Hà Giang.
Chúng ta luôn tâm niệm nghề giáo là nghề cao quý nhất. Dù có xuê xoa rằng những sai phạm nêu trên chỉ là “con sâu làm rầu nồi canh” nhưng rõ ràng, số vụ việc xảy ra đã không còn ít. Tiêu cực trong nghề giáo, tiêu cực xảy ra cả trong kỳ thi Tốt nghiệp THPT là điều rất nhức nhối và đau xót.
Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa. (Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội)
PV: Tại Tuyên Quang, vụ án xảy ra ở điểm thi trường THPT chuyên Tuyên Quang đã được rút về Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an để tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định pháp luật. Ông bình luận như thế nào về động thái này?
ĐBQH Phạm Văn Hòa: Đề thi Toán trong kỳ thi Tốt nghiệp Trung học Phổ thông 2026 có 22 câu, 12 câu trắc nghiệm nhiều đáp án, 4 câu chọn Đúng/sai và 6 câu tự luận ngắn, thời gian làm bài 90 phút.
Giả sử, nếu sai phạm bắt đầu từ khi phát đề thi, người giải đề ít nhất cũng phải mất 30-40 phút để hoàn thành. Đã có 147 điểm 10 rải ra ở nhiều phòng thi, nghĩa là trong 50 phút còn lại, các đối tượng vi phạm phải tổ chức in sao và đưa lời giải tới các phòng thi. Các thí sinh liên quan việc vi phạm này còn có đủ thời gian để đối chiếu, hoàn thiện để bài thi đạt điểm tuyệt đối. Quá trình này diễn ra rất thuận lợi, trơn tru, và theo tôi, đây là một câu hỏi lớn.
Cá nhân tôi nghi ngờ, trong trường hợp này, có cả sai phạm trong quản lý đề thi, dẫn đến đề thi bị lộ trước thời điểm thi môn Toán. Mong rằng, sau quá trình điều tra, nghi vấn này sẽ được làm rõ.
Thí sinh vi phạm quy chế thì phải xử lý theo quy chế thi
PV: Đề xuất tổ chức thi lại môn Toán cho thí sinh tại điểm thi trường chuyên THPT Tuyên Quang, lãnh đạo ngành giáo dục Quảng Trị khẳng định, nếu kết luận xác định thí sinh có vi phạm quy chế thi, sẽ hủy kết quả thi. Ông bình luận như thế nào về vấn đề này?
ĐBQH Phạm Văn Hòa: Quy chế thi Tốt nghiệp THPT 2026 đã được phổ biến cho tất cả các thí sinh tham dự kỳ thi này. Đây là căn cứ để xử lý các vấn đề phát sinh trong tổ chức thi, trong đó có hiện tượng gian lận thi cử. Vậy nên, khi xác định thí sinh vi phạm quy chế thi, việc hủy bỏ kết quả thi là đúng theo quy chế.
Trong vụ việc ở Tuyên Quang, có thể, lãnh đạo tỉnh vẫn đặt ra khả năng, trong số 147 điểm 10 Toán có những điểm 10 đạt được do năng lực. Kết quả điều tra sẽ phân định rõ, thí sinh nào vi phạm, thí sinh nào không vi phạm. Mức độ vi phạm và biện pháp xử lý các vi phạm trong thi cử căn cứ theo Quy chế Thi Tốt nghiệp THPT
Vì vậy, không nên đặt ra khả năng tổ chức thi lại để tạo ra một tiền lệ rất xấu trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Cơ quan chức năng đã khởi tố 2 giáo viên, đồng thời xác định có 9 học sinh liên quan đến vụ gian lận thi tốt nghiệp xảy ra tại điểm thi Trường THPT Lê Trực, tỉnh Quảng Trị.
PV: Vẫn có những ý kiến băn khoăn, các em sẽ bị lỡ dở. Dù sao, người lớn vẫn sai trước...
ĐBQH Phạm Văn Hòa: Cái sai của người lớn là rõ rồi. Thế nhưng, các thí sinh dự kỳ thi Tốt nghiệp THPT cũng đã ở độ tuổi 18, đủ lý trí để phán đoán và quyết định. Muốn điểm cao thì phải dựa vào sức của mình. Nếu lựa chọn nhờ trợ giúp, vi phạm quy chế thì các em phải chịu trách nhiệm cho quyết định đó.
PV: Việc xác định thí sinh vi phạm quy chế thi hay không, vi phạm ở mức độ nào sẽ quyết định hình thức xử lý với các đối tượng liên quan. Điều này còn sẽ liên quan tới việc xét duyệt chỉ tiêu của các trường Đại học. Dư luận đều trông ngóng ý kiến chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thưa ông?
ĐBQH Phạm Văn Hòa: Bộ Giáo dục và Đào tạo là đơn vị ban hành Quy chế Thi Tốt nghiệp THPT 2026. Dù các vụ tiêu cực vẫn đang tiếp tục được điều tra, Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn có thể phối hợp với Bộ Công an để xác định các thi sinh có liên quan tới vụ việc, đối chiếu hành vi xem hành vi của các em có vi phạm quy chế thi hay không và quyết định biện pháp xử lý.
Động thái này, trước tiên, sẽ trả lại công bằng cho các em thí sinh đã tham gia một cách nghiêm túc, trách nhiệm. Ngoài ra, thông tin này cũng giúp trường Đại học chủ động trong xét duyệt thí sinh trúng tuyển, giảm thiểu những xáo trộn có khả năng làm vuột mất cơ hội theo học ở các ngôi trường mơ ước của các thí sinh khác.
Quan trọng hơn, ngay bản thân các thí sinh bị xác định có liên quan tới vi phạm quy chế thi cũng cần được chuẩn bị tâm lý sớm, để tiếp tục phấn đấu, rèn luyện cho kỳ thi năm sau.
Ngành giáo dục Tuyên Quang đề xuất tổ chức thi lại môn Toán.
Hơn 99% thí sinh được công nhận tốt nghiệp, có cần tổ chức thi tốt nghiệp THPT?
PV: Sau những vụ việc sai phạm xảy ra tại kỳ thi Tốt nghiệp Trung học Phổ thông 2026, nhiều ý kiến đã đề xuất bỏ kỳ thi 2 trong 1, thậm chí, xét học bạ để công nhận Tốt nghiệp Trung học Phổ thông. Quan điểm của ông như thế nào?
ĐBQH Phạm Văn Hòa: Bản chất của một kỳ thi là để sàng lọc thí sinh, cấp giấy chứng nhận cho những thí sinh đạt được một trình độ văn hóa nhất định. Nếu kỳ thi Tốt nghiệp Trung học Phổ thông nào cũng có tỷ lệ tốt nghiệp lên tới hơn 99%, chức năng sàng lọc này có còn cần thiết nữa hay không?
Nhiều năm nay, tôi vẫn kiên trì đề xuất nên bỏ kỳ thi Tốt nghiệp THPT. Thay vào đó, nên xét học bạ để chứng nhận tốt nghiệp cho học sinh, để các em tiếp tục học lên cao hơn hoặc gia nhập thị trường lao động.
Về phần mình, các trường Cao đẳng, Đại học sẽ tự tổ chức các hình thức xét tuyển, qua chứng chỉ, học bạ, hay tổ chức thi đánh giá năng lực để lựa chọn những thí sinh có năng lực và phù hợp nhất với các ngành đào tạo.
Học sinh cũng tùy vào năng lực để lựa chọn ứng tuyển vào các trường phù hợp, giảm thiểu động cơ “chạy chọt” làm đẹp học bạ hay gian lận trong kỳ thi chung.
PV: Muốn vậy, việc giảng dạy và đánh giá xếp loại học sinh trong các trường phổ thông phải thực sự bài bản, chính xác, để các em tốt nghiệp phổ thông đã có thể tham gia ngay vào thị trường lao động?
ĐBQH Phạm Văn Hòa: Thời tôi đi học, đạt được điểm 6 điểm 7 đã số ít, đạt trên điểm 8 thì phải gọi là hiếm hoi. Giờ đây, học sinh phổ thông toàn điểm 9 điểm 10, đến khi học Đại học cũng tốt nghiệp xuất sắc.
Nếu các em đạt điểm cao bằng năng lực thật sự thì không còn gì đáng mừng hơn. Chỉ có điều, thực tế là, học sinh chỉ cần quen thân thầy cô giáo chủ nhiệm và thầy cô giáo bộ môn là có thể được tạo điều kiện đạt điểm cao.
Khi thành tích trong học bạ “đẹp như mơ”, không có lẽ gì, kết quả trong kỳ thi chung lại thấp. Đó là môi trường nảy sinh ra gian lận thi cử và cả sự du di, làm ngơ để thí sinh gian lận thi cử.
Chúng ta phải chữa bằng được căn bệnh thành tích trong giáo dục. Học sinh phải học thật để đạt điểm thật, đảm bảo môi trường học tập và thi cử công bằng với mọi học sinh, mọi thí sinh.
Hoàng Hạnh
