Nền tảng để phát triển các lĩnh vực công nghệ cao là nguồn nhân lực STEM
Chiều 27/6, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức Hội thảo triển khai các chương trình và chính sách đào tạo nhân lực STEM nhằm thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Nền tảng để phát triển các lĩnh vực công nghệ cao là nguồn nhân lực STEM - Ảnh: VGP/Thu Trang.
Hội thảo tập trung triển khai các chương trình đào tạo nhân lực STEM và Nghị định số 179/2026/NĐ-CP của Chính phủ về chính sách học bổng dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược nhằm thu hút người học vào các lĩnh vực STEM, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ và giáo dục, đào tạo là những định hướng chiến lược, trong đó các trường đại học giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực cốt lõi.
Theo Bộ trưởng, công nghệ phát triển rất nhanh, trong khi nhu cầu nhân lực cho các lĩnh vực như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, năng lượng tái tạo và nhiều công nghệ mới ngày càng lớn. Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng Đề án phát triển nguồn nhân lực phục vụ ngành công nghiệp bán dẫn, phát triển nguồn nhân lực phục vụ điện hạt nhân; đồng thời Bộ GD&ĐT chủ trì xây dựng Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, nền tảng để phát triển các lĩnh vực công nghệ cao là nguồn nhân lực STEM, trong đó cần chú trọng đào tạo các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Theo ông, không thể xác định trước nhu cầu nhân lực của từng chuyên ngành cụ thể, vì vậy cần tập trung đào tạo nền tảng để người học có khả năng thích ứng, làm chủ và phát triển các công nghệ mới, theo báo Chính phủ.
Điều kiện để được hưởng chính sách là gì?
GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, Bộ GD-ĐT chia sẻ tại Hội thảo cho biết, ước tính khoảng 30.000-32.000 tân sinh viên ở 109 ngành STEM sẽ nhận học bổng 3,7-8,4 triệu đồng mỗi tháng, theo chính sách thu hút, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược của Bộ Giáo dục.
Mức học bổng hỗ trợ theo Nghị định 179./Theo VietNamNet.
Theo VietNamNet, GS Thảo cho hay, hiện nay cả nước có hơn 771.000 người học thuộc các lĩnh vực STEM, chiếm khoảng 29% tổng quy mô đào tạo đại học. Để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ trọng điểm, Chính phủ đã ban hành Nghị định 179 về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Theo đó, sinh viên 15 nhóm ngành có thể nhận hỗ trợ 37-55 triệu đồng/năm. Thạc sĩ, nghiên cứu sinh có thể nhận 55-84 triệu đồng/năm.
Để được hưởng chính sách, thí sinh phải trúng tuyển vào các ngành thuộc danh mục quy định. Ngoài ra, người học phải thuộc đối tượng học sinh giỏi quốc gia được tuyển thẳng hoặc là thí sinh có tổng điểm thi tốt nghiệp trong tổ hợp xét tuyển gồm môn Toán và hai trong số bốn môn Lý, Hóa, Sinh, Tiếng Anh từ 22,5 điểm trở lên (không tính điểm ưu tiên, điểm cộng, điểm quy đổi). Nhóm này đồng thời phải thuộc top 30% điểm cao nhất ở cùng nhóm ngành trên toàn quốc.
Học bổng sẽ được duy trì hằng năm, căn cứ vào kết quả học tập, tiến độ tích lũy tín chỉ và kết quả nghiên cứu của người học.
Theo tính toán của Bộ GD-ĐT, ngay trong năm tuyển sinh 2026 sẽ có khoảng 30.000-32.000 người học ở cả ba trình độ đại học, thạc sĩ và tiến sĩ được hưởng chính sách này, với tổng kinh phí khoảng 1.300 tỷ đồng.
Không chỉ người học của khóa tuyển sinh năm 2026, khoảng 22.250 sinh viên đã trúng tuyển từ năm học 2025-2026 vào các ngành thuộc Nghị định 179 cũng sẽ được hưởng chính sách này từ tháng 9. Dự kiến tổng giá trị học bổng khoảng 350 tỷ đồng (học bổng 4 tháng năm 2025).
GS Nguyễn Tiến Thảo cho hay Việt Nam có nhiều học sinh có năng lực nổi trội về khoa học tự nhiên, đặc biệt là toán học. Chính sách học bổng mới nhằm tạo động lực để các em mạnh dạn lựa chọn các ngành STEM, đặc biệt là những ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Theo ông, chính sách không chỉ hỗ trợ những sinh viên có hoàn cảnh khó khăn mà còn góp phần thu hút người học vào các lĩnh vực đất nước đang cần. Cùng với học bổng của Nhà nước, nhiều trường đại học và doanh nghiệp cũng đang triển khai các chương trình hỗ trợ tài chính cho sinh viên STEM.
Bộ GD-ĐT kỳ vọng chính sách này sẽ góp phần nâng tỷ lệ người học thuộc khối STEM lên khoảng 35% vào năm 2030, qua đó đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghệ chiến lược trong giai đoạn phát triển mới.
Bàn về đào tạo nhân lực STEM, PGS. TS Trần Mạnh Cường, Phó hiệu trưởng trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, đề xuất ngoài học bổng còn cần đầu tư về đội ngũ cán bộ, cơ sở vật chất, thiết bị, phòng thí nghiệm,... Hiện, nguồn kinh phí để sửa chữa trang thiết bị hỏng hóc tại trường còn nhiều hạn chế.
Còn theo GS. TS Mai Thanh Phong, Hiệu trưởng trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP HCM, phát triển các kỹ năng ngoài chuyên môn cũng rất cần thiết trong đào tạo nhân lực STEM. Từ phản hồi của doanh nghiệp về việc sinh viên còn yếu kỹ năng mềm, trường đã kết hợp với chuyên gia xây dựng các chương trình giao tiếp, quản lý bản thân, tư duy lãnh đạo,..., thông tin được VnExpress ghi nhận.
