Nhắc đến các tiêu chí của người trẻ khi lựa chọn công việc, khoảng 2-3 năm trở lại đây, nhiều người thường nghĩ ngay tới các từ khóa như: Linh hoạt, tự do, cân bằng công việc - cuộc sống hay cơ hội thăng tiến.
Thậm chí không ít doanh nghiệp còn xem đó là những "điểm cộng" quan trọng để thu hút nhân tài. Các cuộc thảo luận về thị trường lao động cũng thường xoay quanh việc thế hệ trẻ muốn tự do hơn trong cách làm việc. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới tại Singapore lại cho thấy bức tranh thực tế đang thay đổi đáng kể. Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, chi phí sinh hoạt leo thang và làn sóng cắt giảm nhân sự diễn ra ở nhiều ngành nghề, điều mà không ít người trẻ quan tâm nhất vẫn là sự ổn định.
Hội dân văn phòng 30 tuổi coi “ổn định” là ưu tiên hàng đầu
Rachel (24 tuổi), hiện làm việc trong lĩnh vực hạ tầng tại Singapore, là một ví dụ điển hình. Khi gia nhập công ty, cô kỳ vọng sẽ được tham gia phát triển các mối quan hệ đối tác kinh doanh đúng với JD trong tin tuyển dụng. Thế nhưng trên thực tế, phần lớn thời gian làm việc của Rachel lại dành cho việc xử lý giấy tờ, khắc phục những quy trình vận hành thiếu hiệu quả và giải quyết các vấn đề nội bộ.
Khi Rachel phản ánh rằng khối lượng công việc đang trở nên quá tải, cô không nhận được sự điều chỉnh như mong đợi. Thay vào đó, cấp trên giải thích rằng đây là những "cơ hội để phát triển". Theo Rachel, doanh nghiệp gọi đó là cơ hội được "tiếp xúc và học hỏi", nhưng với cô, cảm giác giống như đang phải làm rất nhiều việc lặt vặt mà không có đủ nguồn lực hay sự hỗ trợ cần thiết.
Trải nghiệm của Rachel phản ánh tâm lý chung của không ít lao động trẻ hiện nay. Họ không phủ nhận giá trị của việc phát triển sự nghiệp hay học hỏi thêm kỹ năng mới. Ngược lại, đa số đều mong muốn được thăng tiến và mở rộng kinh nghiệm. Tuy nhiên, những cơ hội ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm với mức thu nhập hợp lý, công việc ổn định và sự hỗ trợ rõ ràng từ doanh nghiệp. Nếu chỉ tăng trách nhiệm, giao thêm đầu việc hoặc trao một chức danh mới mà không cải thiện các yếu tố cốt lõi, nhiều người trẻ sẽ không còn xem đó là động lực.
Kết quả này cũng được phản ánh trong nghiên cứu mới do Đại học Khoa học Xã hội Singapore (Singapore University of Social Sciences - SUSS) thực hiện với hơn 1.000 người trẻ và khoảng 250 nhà tuyển dụng. Nghiên cứu cho thấy ở cả ba nhóm tuổi từ 18-25, 26-30 và 31-35, hai yếu tố luôn được xếp hạng cao nhất là thu nhập và sự ổn định nghề nghiệp. Trong khi đó, làm việc linh hoạt hay cơ hội thăng tiến đều đứng sau hai ưu tiên này.
Ở nhóm từ 18-25 tuổi và 31-35 tuổi, hình thức làm việc linh hoạt vẫn được đánh giá cao, nhưng không phải là yếu tố quyết định. Đáng chú ý, nhóm 26-30 tuổi lại ưu tiên cân bằng giữa công việc và cuộc sống hơn là chỉ đơn thuần được làm việc linh hoạt. Khi bước sang giai đoạn 30 tuổi, nhiều người bắt đầu nghĩ đến chuyện mua nhà, lập gia đình hoặc chăm sóc người thân. Vì vậy, một công việc ổn định trở thành nền tảng quan trọng hơn nhiều so với việc được làm từ xa vài ngày mỗi tuần.
Điều này phần nào khác với những gì từng được ghi nhận trước đây. Một khảo sát thực hiện trong năm 2024 từng chỉ ra rằng cứ 2 người Singapore thì có một người sẵn sàng nghỉ việc nếu bị yêu cầu quay lại văn phòng làm việc toàn thời gian. Khi đó, làm việc linh hoạt được xem là một trong những lợi ích hấp dẫn nhất đối với người lao động.
Thế nhưng chỉ sau 1 năm, mọi thứ đã thay đổi. Chi phí sinh hoạt liên tục tăng, trong khi nhiều tập đoàn công nghệ lớn tiến hành cắt giảm nhân sự nhằm tối ưu chi phí và đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Những đợt sa thải quy mô lớn khiến cảm giác an toàn trong công việc trở nên mong manh hơn trước, kéo theo sự thay đổi trong cách người trẻ xác định ưu tiên nghề nghiệp.
Nghiên cứu của SUSS cũng chỉ ra sự khác biệt rõ rệt giữa các giai đoạn cuộc sống. Những người ở đầu tuổi 20 vẫn có nhiều điều kiện để theo đuổi sự linh hoạt, trải nghiệm hoặc quyền tự chủ trong công việc. Tuy nhiên, khi bước sang tuổi 30, các kế hoạch về tài chính, nhà ở và gia đình khiến nhu cầu về sự ổn định tăng lên đáng kể. Khi nhiều người phải trả khoản vay mua nhà hoặc gánh thêm trách nhiệm chăm sóc gia đình, sự ổn định gần như không còn là một lựa chọn mà trở thành điều kiện để duy trì cuộc sống.
Nhà tuyển dụng và người lao động có đang “bất đồng ngôn ngữ”?
Một phát hiện đáng chú ý khác trong nghiên cứu của SUSS là khoảng cách trong kỳ vọng giữa người lao động trẻ và các nhà tuyển dụng. Trong khi người trẻ cho rằng thu nhập, sự ổn định và quyền tự chủ là động lực giúp họ làm việc hiệu quả hơn, nhiều doanh nghiệp vẫn tin rằng việc giao thêm trách nhiệm, mở ra lộ trình thăng tiến hay tạo cơ hội phát triển mới chính là cách giữ chân nhân viên.
Sự khác biệt này khiến hai bên nhiều khi rơi vào tình cảnh “bất đồng ngôn ngữ”.
Với doanh nghiệp, giao thêm công việc hoặc tạo cơ hội phát triển là một hình thức đầu tư cho nhân viên. Nhưng với người lao động, nếu mức lương chưa tương xứng, công việc chưa đủ ổn định hoặc nguy cơ mất việc vẫn hiện hữu, những "cơ hội phát triển" ấy khó có thể bù đắp cảm giác bất an.
Đó cũng là một trong những lý do khiến hơn 60% người trẻ tham gia khảo sát cho biết vẫn sẵn sàng tìm kiếm công việc mới, chủ yếu vì chưa hài lòng với mức lương và văn hóa doanh nghiệp. Trong khi đó, không ít nhà quản lý lại tỏ ra khó hiểu khi nhân viên không mấy hào hứng với các chương trình phát triển nghề nghiệp mà công ty xây dựng.
Theo các nhà nghiên cứu, kết quả khảo sát góp phần phá vỡ định kiến rằng người trẻ ngày nay chỉ theo đuổi sự linh hoạt trong công việc. Thực tế cho thấy họ vẫn đánh giá cao những mô hình làm việc hiện đại, nhưng điều được đặt lên hàng đầu là một công việc mang lại cảm giác an tâm về thu nhập và tương lai.
Đối với doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa với việc giữ chân nhân sự sẽ không còn phụ thuộc vào những phúc lợi mang tính biểu tượng như thẻ tập gym miễn phí, ứng dụng chăm sóc sức khỏe tinh thần hay vài ngày làm việc linh hoạt mỗi tháng. Thay vào đó, mức lương công bằng, sự ổn định trong công việc cùng lộ trình phát triển rõ ràng mới là những yếu tố tạo nên niềm tin lâu dài.
Về phía người lao động trẻ, các chuyên gia cũng cho rằng sự ổn định không chỉ đến từ tiền lương mà còn đến từ việc liên tục xây dựng những kỹ năng khó thay thế như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và khả năng thích nghi. Trong một thị trường lao động biến động bởi AI và các thay đổi công nghệ, đây sẽ là nền tảng giúp họ duy trì giá trị nghề nghiệp trong dài hạn.
Như chia sẻ của Rachel, điều cô mong muốn không phải là một công việc gắn bó suốt đời, mà là mức lương công bằng, khối lượng công việc hợp lý và cảm giác doanh nghiệp thực sự đầu tư vào năng lực của nhân viên. Chỉ riêng những lời hứa về "cơ hội phát triển" sẽ không đủ để thay thế cảm giác an tâm mà nhiều người trẻ đang tìm kiếm trong sự nghiệp hiện nay.
(Nguồn: CNA)
Ngọc Linh
