Kỳ nghỉ Giỗ Tổ Hùng Vương liền kề 30/4 - 1/5 vừa khép lại, để lại dòng người trở về từ các chuyến đi, những bức ảnh check-in “xả hơi” sau nhiều ngày làm việc. Nhưng ở một góc khác của bức tranh ấy, có một nhóm người trẻ không có khái niệm nghỉ lễ. Với những sinh viên đang theo học ngành du lịch - dịch vụ, kỳ nghỉ dài này lại chính là thời điểm công việc bước vào guồng quay gấp gáp nhất.
Khi lượng khách tăng đột biến, nhà hàng kín bàn, tour kín lịch, cũng là lúc những sinh viên này chủ động bước ra khỏi vai trò người học để trở thành một phần của ngành nghề mình theo đuổi. Không chỉ là bài giảng, giáo trình hay những tình huống giả định trên lớp, họ trực tiếp đối mặt với áp lực thật khi phải làm việc liên tục nhiều giờ, xử lý những yêu cầu phát sinh, giao tiếp với những vị khách mang đủ tâm trạng và kỳ vọng khác nhau.
Không chọn nghỉ ngơi, cũng không tìm những công việc“dễ thở” hơn, nhiều bạn trẻ đã quyết định đi làm thêm đúng chuyên ngành trong chính những ngày cao điểm ấy như một cách để thử sức, để kiểm chứng xem mình có thực sự phù hợp với con đường đã chọn hay không. Chính trong những ngày tưởng như “không có kỳ nghỉ” đó, họ lại tích lũy được những trải nghiệm mà có lẽ, chỉ khi bước vào thực tế, mới có thể hiểu hết.
Sinh viên du lịch bước vào “mùa bận nhất năm”
Với sinh viên ngành du lịch – dịch vụ, những kỳ nghỉ dài chưa bao giờ đơn thuần là thời gian để nghỉ ngơi. Khánh Linh (sinh viên năm 3 ngành Quản trị Du lịch, Học viện Phụ nữ Việt Nam) thẳng thắn nhìn nhận:
“Những dịp nghỉ lễ dài lại chính là lúc ngành ‘vào guồng’ mạnh nhất. Nếu chọn nghỉ ngơi thì cũng thoải mái thật, nhưng mình nghĩ bỏ lỡ những thời điểm cao điểm như vậy thì khá phí”, Linh kể.
Không chọn những công việc nhẹ nhàng, Linh quyết định làm thêm đúng chuyên ngành tại một nhà hàng phục vụ khách du lịch với công việc chính là hỗ trợ lễ tân và phục vụ. Với cô bạn, đây không chỉ là câu chuyện kiếm thêm thu nhập mà còn là cơ hội va chạm thực tế khi Linh cho rằng những gì học trên lớp về quy trình phục vụ, xử lý tình huống hay tâm lý khách hàng chỉ thực sự “ngấm” khi mình trực tiếp làm việc trong môi trường đông khách, áp lực cao.
Một ngày làm việc trong mùa cao điểm của Linh gần như không có nhiều khoảng nghỉ: “Mình bắt đầu công việc từ sáng sớm, chuẩn bị khu vực đón khách, kiểm tra đặt bàn, hỗ trợ khách check-in hoặc sắp xếp chỗ ngồi. Đến giờ cao điểm, khách vào liên tục, tụi mình phải vừa phục vụ, vừa xử lý các yêu cầu phát sinh như đổi món, hỗ trợ thông tin, thậm chí là giải quyết những tình huống khách không hài lòng”.
Cường độ công việc kéo dài 8-10 tiếng mỗi ngày khiến những ngày lễ trở thành chuỗi thời gian “chạy show” liên tục với những sinh viên như Linh.
“Có những ngày làm gần như liên tục 8-10 tiếng, đến cuối ca thì thực sự rất mệt, nhưng bù lại là cảm giác mình đã ‘sống’ đúng với ngành mình đang học”, Linh chia sẻ.
Ở một góc nhìn khác, Văn Phúc (sinh viên năm cuối ngành Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, ĐH Văn hóa Hà Nội) chọn vị trí hướng dẫn viên cũng không ngần ngại lựa chọn làm việc xuyên lễ. Lý do, theo Phúc, khá thực tế: “Rất khó để từ chối mức thu nhập mà mùa cao điểm mang lại cho hướng dẫn viên du lịch và nói vui một chút, nếu hướng dẫn viên cũng ‘nghỉ lễ’ hết, thì ai sẽ là người dẫn tour cho khách hàng?”.
Tuy nhiên, tiền bạc không phải là yếu tố duy nhất. Phúc chia sẻ khi thị trường đang cần mà mình lại chọn nghỉ ngơi thì cũng hơi phí. Ngành du lịch vốn mang tính thời điểm rất rõ, nên nếu không tận dụng giai đoạn cao điểm để làm việc, va chạm. tích lũy kinh nghiệm thì sẽ mất đi một cơ hội rất tốt.
Theo Phúc, công việc của một hướng dẫn viên trong mùa cao điểm rất bận rộn: “Mình sẽ đón đoàn từ điểm hẹn, làm quen, giới thiệu lịch trình, sau đó dẫn đoàn đi tham quan theo chương trình. Trong suốt chuyến đi, mình phải đảm bảo khách nắm được thông tin, di chuyển đúng giờ, hỗ trợ các vấn đề phát sinh như ăn uống, nghỉ ngơi, hoặc thậm chí là những tình huống ngoài kế hoạch”.
“Nghe thì có vẻ đơn giản, nhưng thực tế một ngày làm việc gần như không có ‘khoảng trống’, vì lúc nào cũng phải để ý đến khách, từ chi tiết nhỏ nhất”, Phúc nói.
Làm thêm đúng ngành giữa cao điểm: “Lò luyện” khốc liệt nhưng đáng giá
Nếu giảng đường mang đến kiến thức nền tảng, thì mùa cao điểm chính là nơi những sinh viên du lịch thực sự “va vào nghề”. Với Khánh Linh, trải nghiệm thực tế đã thay đổi hoàn toàn cách nhìn về ngành khi trên lớp, cô chia sẻ mình học về quy trình, tiêu chuẩn, nhưng ngoài thực tế thì mọi thứ linh hoạt và phức tạp hơn rất nhiều.
Cô bạn đặc biệt nhấn mạnh vai trò của kỹ năng mềm khi cách ứng xử với khách hàng không thể lúc nào cũng theo một kịch bản cố định, mà phải tùy vào tình huống và cảm xúc của khách. Ngoài ra, kỹ năng giao tiếp, quan sát và giữ bình tĩnh quan trọng không kém kiến thức chuyên môn.
Bên cạnh đó, những tình huống “khó đỡ” là điều không thể tránh khỏi. Linh kể lại một lần khách phàn nàn gay gắt vì phải chờ lâu: “Lúc đó mình cũng hơi lúng túng vì khách nói liên tục và khá căng thẳng. Nhưng sau đó mình cố gắng giữ bình tĩnh, lắng nghe hết ý kiến của khách trước, rồi giải thích rõ tình hình đông khách và xin lỗi vì sự bất tiện”.
“Trong ngành dịch vụ, thái rất độ quan trọng. Chỉ cần mình bình tĩnh và chân thành, thì đa số khách hàng sẽ cảm thông”, Linh nói.
Trong khi đó, với Phúc, áp lực của nghề du lịch được mô tả bằng một cụm từ quen thuộc là “làm dâu trăm họ”. Theo nam sinh, điều khó nhất là hiểu được từng nhóm khách khi mỗi đoàn là một kiểu văn hoá, nhu cầu khác nhau. Nếu mình không điều chỉnh cách giao tiếp cho phù hợp thì rất dễ tạo cảm giác không thoải mái.
“Mình phải quan sát kỹ từ cách khách nói chuyện, biểu cảm, cách họ phản ứng với lịch trình… để điều chỉnh cách dẫn dắt. Có lúc mình phải thay đổi cách kể chuyện, cách tương tác, thậm chí là không khí của cả chuyến đi để phù hợp với họ”, Phúc kể.
Thế nhưng, cũng chính cường độ và áp lực cao ấy đã biến những dịp nghỉ lễ dài thành một “lò luyện” đúng nghĩa. “Những gì mình học được trong vài ngày cao điểm du lịch đôi khi nhiều hơn cả vài tuần làm việc bình thường”, Phúc nhận định.
Về mặt thu nhập, cả hai đều có chung một góc nhìn khá thực tế khi Khánh Linh cho rằng thu nhập vào dịp lễ có thể nhỉnh hơn ngày thường, nhưng để nói là hấp dẫn thì còn tùy vào từng vị trí.
“Thực ra nếu nói về thu nhập dịp lễ thì đúng là có hơn ngày thường một chút, nhưng với mình nó không phải kiểu tăng vọt quá nhiều. Thường thì lương theo giờ sẽ được tính cao hơn, cộng thêm service charge (phí dịch vụ) và đôi khi có khách tip, nên tổng lại có thể nhỉnh hơn khoảng 30-50% so với ngày thường”, Linh chia sẻ.
Và điều quan trọng hơn là cô bạn quan tâm đến trải nghiệm hơn chuyện tiền bạc, bởi đó là thứ giúp sinh viên đi xa hơn trong ngành.
Phúc cũng đồng tình: “Thu nhập vào dịp lễ thì chắc chắn là hấp dẫn hơn ngày thường. Với hướng dẫn viên như mình, mức thu nhập có thể tăng gấp đôi, thậm chí nếu nhận tour liên tục hoặc tour dài ngày thì còn cao hơn nữa. Ngoài lương cơ bản theo tour, còn có thêm phụ cấp khác, nên tổng thu nhập trong vài ngày cao điểm có thể bằng cả 1 tuần làm việc bình thường cộng lại.
Tuy nhiên, tiền thì mình có thể kiếm ở nhiều thời điểm khác nhau, nhưng những trải nghiệm trong từng chuyến đi, từng đoàn khách là thứ không hề lặp lại”.
Nếu phải mô tả trải nghiệm trong kỳ nghỉ lễ dài vừa qua bằng một từ, Khánh Linh chọn “cuốn” vì mọi thứ diễn ra rất nhanh, rất dồn dập và cô bạn bị cuốn vào nhịp làm việc đó suốt cả ngày.
Còn với Phúc, từ khóa lại là “khốc liệt”. “Khốc liệt ở đây không phải là tiêu cực, mà là sự cạnh tranh, áp lực và cường độ làm việc rất cao. Ai cũng có cơ hội như nhau, nhưng không phải ai cũng tận dụng được”, Phúc nói.
Khi nhiều người được nghỉ ngơi, những sinh viên du lịch này lại chọn cách bước thẳng vào guồng quay bận rộn nhất của ngành. Không phải để “kiếm thêm” đơn thuần, mà để hiểu nghề, thử mình và tích lũy những trải nghiệm mà chỉ học trên giảng đường thì khó có thể mang lại.
Ảnh: NVCC
Nhật Linh
