Giới đầu tư vừa được một phen ngỡ ngàng khi Allbirds, hãng giày từng là niềm tự hào của Thung lũng Silicon với đôi giày làm từ len cừu merino, thông báo chuyển mình sang lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Chỉ trong một ngày giao dịch, cổ phiếu của công ty này tăng vọt 582%, từ mức dưới 3 USD lên 17 USD, bổ sung thêm 127 triệu USD vào vốn hóa thị trường.
Động thái này diễn ra chỉ một tháng sau khi Allbirds đồng ý bán toàn bộ tài sản cho American Exchange Group - một công ty quản lý thương hiệu - với giá 39 triệu USD, chưa đến 1% so với mức định giá đỉnh cao.
Theo thông báo đăng trên trang quan hệ nhà đầu tư, Allbirds - sẽ đổi tên thành NewBird AI - đã ký thỏa thuận huy động tới 50 triệu USD, dự kiến hoàn tất trong quý 2 năm 2026. Công ty cho biết sẽ mua phần cứng tính toán AI hiệu suất cao và cung cấp quyền truy cập theo các thỏa thuận thuê dài hạn, đáp ứng nhu cầu của khách hàng khi họ không thể tiếp cận được dịch vụ của các nhà cung cấp lớn.
Nói một cách đơn giản, công ty giày đang lên kế hoạch mua các chip xử lý đồ họa GPU - những con chip mạnh mẽ có thể chạy các phép tính và phân tích lượng dữ liệu khổng lồ - rồi cho thuê sức mạnh tính toán cho các nhà phát triển AI không thể tiếp cận nguồn lực qua Amazon hoặc Microsoft.
Phản ứng từ giới chuyên gia dao động từ hoài nghi đến choáng váng. Bill Kleyman, chuyên gia về hạ tầng AI và giám đốc điều hành của Apolo.us - công ty xây dựng công cụ phát triển AI, nhận xét: "Lúc đầu đọc như một trò đùa Cá tháng Tư được thực hiện rất công phu. Nhưng xét đến sự điên rồ của ngành này hiện nay, có lẽ chúng ta không nên ngạc nhiên."
Kleyman chỉ ra rằng các công ty khác chuyển sang AI ít nhất cũng bắt đầu với hạ tầng tương tự. Kế hoạch của Allbirds giống như một sự làm mới lại toàn bộ công ty, và nhiều khả năng sẽ cần nhiều hơn 50 triệu USD để đưa vào hoạt động.
Thị trường chứng khoán có đầy rẫy các trường hợp công ty gặp khó khăn và tìm cách chuyển sang ngành công nghiệp hot nhất của thời điểm đó để thu hút sự chú ý. Trước đây trong cơn sốt Bitcoin, nhiều công ty đã công bố liên kết với blockchain hoặc chuyển hẳn sang công ty crypto để khơi lại sự quan tâm đến cổ phiếu của họ.
Năm 2017, Long Island Iced Tea Corp - một công ty sản xuất đồ uống - đổi tên thành Long Blockchain Corp và cổ phiếu tăng vọt ngay lập tức. Kodak cũng từng thấy cổ phiếu tăng gấp ba chỉ vì công bố kế hoạch liên quan đến blockchain.
Trong khi sự việc này phần nào phản ánh mức độ khan hiếm của sức mạnh tính toán AI hiện tại, nó cũng là một dấu hiệu cho thấy cơn sốt AI hiện nay đã nguy hiểm đến mức nào. Một công ty giày sắp phá sản. một thông báo chuyển mình làm AI, trong khi chưa có hạ tầng, chưa có kỹ thuật, thậm chí chưa có khách hàng, chưa có doanh thu cũng đã đủ để giá cổ phiếu lên gấp nhiều lần.
Câu chuyện của Allbirds gợi nhớ đến những giai đoạn cuối cùng của bong bóng dot-com năm 2000, khi các công ty chỉ cần thêm ".com" vào tên hoặc tuyên bố có "chiến lược internet" là đủ để định giá tăng vọt bất chấp không có lợi nhuận hay thậm chí doanh thu. Hay như cơn sốt crypto năm 2017-2018, với hàng trăm dự án không có sản phẩm thực tế vẫn huy động được hàng triệu USD chỉ vì có từ "blockchain" trong whitepaper.
Trong mọi trường hợp, dấu hiệu chung đều là: khi các công ty hoàn toàn ngoài ngành bắt đầu chuyển hướng hàng loạt vào một lĩnh vực chỉ để hưởng lợi từ sự cuồng nhiệt của thị trường, không phải vì họ có bất kỳ lợi thế cạnh tranh hay chuyên môn nào, thì đỉnh của bong bóng đã không còn xa. Lịch sử cho thấy những công ty "nhảy dù" kiểu này thường là những nạn nhân đầu tiên khi bong bóng vỡ - giống như hàng trăm công ty dot-com biến mất sau năm 2000, hay hàng ngàn dự án blockchain trở thành "đồng coin chết" sau 2018.
Nguyễn Hải
