"Trò chơi trốn tím" giữa lính Nga và Ukraine
Bước sang năm thứ năm, cuộc chiến trở thành cuộc xung đột quy mô lớn đầu tiên mà máy bay không người lái (UAV) giữ vai trò chi phối. Hàng nghìn UAV giá rẻ nhưng có khả năng sát thương cao hiện diện dày đặc trên bầu trời.
Cả Ukraine và Nga liên tục phát triển công nghệ mới, làm thay đổi cách thức tác chiến hiện đại. Hai bên dần từ bỏ chiến thuật tập trung binh lực, phương tiện và pháo binh trên một khu vực hẹp dọc tiền tuyến, bởi những mục tiêu lớn và dễ nhận diện như vậy rất dễ trở thành mục tiêu của UAV.
Thay vào đó, các đơn vị nhỏ gồm hai đến ba binh sĩ phân tán trong những hầm trú ẩn được đào sâu dưới lòng đất, rải rác trên một vùng giao tranh rộng lớn kéo dài nhiều kilomet ở cả hai phía đường tiếp xúc.
Reuters dẫn lời một sĩ quan thuộc lữ đoàn UAV Madyar's Birds của Ukraine, có mật danh Silhouette, cho biết bộ binh hiện chủ yếu làm nhiệm vụ quan sát, hạn chế giao tranh trực tiếp để tránh lộ vị trí. Khi phát hiện mục tiêu, họ sẽ gọi UAV đến tấn công.
Các UAV được điều khiển bởi những phi công ẩn trong khu vực tác chiến hoặc ở phía sau tiền tuyến, sử dụng thiết bị điều khiển tương tự trò chơi điện tử. Nhiều chiếc thuộc loại góc nhìn thứ nhất (FPV), cho phép người điều khiển quan sát hình ảnh theo thời gian thực từ camera gắn trên UAV. Chúng hoạt động thông qua tín hiệu vô tuyến hoặc cáp quang siêu mảnh kéo theo phía sau.
Hình minh họa dưới đây tái hiện mô hình chiến tuyến hiện đại, mô phỏng hành trình bắt đầu từ khu vực cách đường tiếp xúc khoảng 15 km trong vùng do Nga kiểm soát, tiếp cận tiền tuyến rồi tiếp tục đi sâu khoảng 15 km vào khu vực do Ukraine kiểm soát.
Đây không phải là bản tái hiện của một đoạn chiến tuyến cụ thể mà tổng hợp nhiều bối cảnh khác nhau nhằm minh họa cách các lực lượng triển khai và tác chiến.
Nội dung được xây dựng dựa trên hàng chục lời kể của binh sĩ, phi công UAV và chỉ huy Ukraine, kết hợp với các cuộc phỏng vấn chuyên gia quân sự cùng hàng trăm video chiến trường do các đơn vị của cả hai bên công bố.
Phần mô tả khu vực do Nga kiểm soát tập trung vào các đợt tiến công và nỗ lực của Ukraine nhằm ngăn chặn chúng, phản ánh xu hướng chủ đạo trên chiến trường trong hai năm qua. Trong khi đó, phần phía Ukraine nhấn mạnh các tuyến tiếp tế, luân chuyển lực lượng và hoạt động sơ tán.
Cuộc săn đuổi nguy hiểm
Việc giành quyền kiểm soát lãnh thổ hiện tiềm ẩn rủi ro rất lớn, trong khi thành quả thường chỉ là những khu vực nhỏ. Điều này phần nào lý giải vì sao Ukraine có thể làm chậm đáng kể tốc độ tiến quân của Nga trong năm qua, dù bất lợi về quân số và vũ khí thông thường.
Phạm vi của "vùng tiêu diệt" trên từng đoạn chiến tuyến phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như năng lực của các đơn vị UAV và đặc điểm địa hình. Các cuộc tấn công cơ giới quy mô lớn không còn phổ biến như trước, khi một UAV trị giá vài nghìn USD có thể vô hiệu hóa một xe tăng trị giá hàng triệu USD. Những chiến hào dài và lộ thiên cũng dần mất hiệu quả, trong khi các sợi cáp quang kéo theo UAV giăng kín địa hình như mạng nhện.
Lực lượng Nga chủ yếu mở rộng kiểm soát bằng cách thâm nhập vào những khu vực phòng thủ thưa của Ukraine. Điều kiện thời tiết như mây thấp và sương mù có thể hỗ trợ việc che giấu lực lượng. Do thiếu quân, các đơn vị bộ binh Ukraine phải bố trí phân tán, tạo ra những khoảng trống để đối phương xâm nhập.
Nếu tìm được một tòa nhà hoặc hầm trú ẩn bỏ trống trong khu vực do Ukraine kiểm soát, binh sĩ Nga có thể ẩn náu nhiều ngày, chờ thêm lực lượng hội quân. Roman Polishchuk, phó chỉ huy lữ đoàn Liut của Ukraine, mô tả: "Sau hơn 10 ngày, cuối cùng sẽ có năm binh lính Nga ở bên trong. Vậy là xong – họ đã chiếm được vị trí."
Thương vong trên chiến trường vẫn ở mức rất lớn và phần lớn hiện được cho là do UAV gây ra. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính từ đầu năm 2022 đến nay, khoảng 2 triệu binh sĩ đã thiệt mạng, bị thương hoặc mất tích, trong đó khoảng 1,4 triệu là quân nhân Nga.
Một phó chỉ huy tiểu đoàn thuộc Lữ đoàn xung kích số 59 của Ukraine, có mật danh Prime, mô tả áp lực từ UAV trên chiến trường: "Nếu máy bay không người lái phát hiện một lính bộ binh, nó sẽ không buông tha anh ta."
Theo Danylo Polozhukhno, phó chỉ huy Trung đoàn Hệ thống Không người lái Kraken của Ukraine, trong chiến tranh hiện đại, chính các phi công điều khiển UAV đã trở thành mục tiêu ưu tiên. Ông cho biết: "Chúng tôi tìm ra họ và tiêu diệt họ."
An An (Theo Reuters)
