Phát biểu tại sự kiện công bố Báo cáo Đánh giá Thường niên ngày 03/11/2026 của Trung tâm An ninh mạng Quốc gia Anh (NCSC, cơ quan trực thuộc Cơ quan Tình báo Điện tử GCHQ của Chính phủ Anh), Tổng giám đốc điều hành Richard Horne nhận định tốc độ tiến hóa của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một thế hệ mã độc có khả năng tự suy luận và hành động độc lập. Khác với các loại virus máy tính truyền thống vốn chỉ chạy theo kịch bản cố định do tin tặc lập trình sẵn, mã độc thế hệ mới có thể tự dò tìm điểm yếu trên hệ thống mục tiêu, tự viết lại mã lệnh để lách qua các lớp tường lửa bảo vệ và tự động chuyển hướng tấn công mà không cần con người điều khiển trực tiếp.
Theo đánh giá rủi ro chính thức của NCSC, có khả năng rất cao từ nay đến năm 2028, các nhóm tội phạm mạng hoặc lực lượng tấn công có hậu thuẫn sẽ sử dụng mã độc tự hành bằng AI để đánh sập hoặc làm tê liệt một trong những hạ tầng trọng yếu của Vương quốc Anh. Danh sách các mục tiêu có nguy cơ cao nhất bao gồm hệ thống lưới điện quốc gia, mạng lưới điều hành sân bay, nhà máy cung cấp nước sạch và hệ thống bệnh viện công thuộc Dịch vụ Y tế Quốc gia (NHS).
Để chứng minh mối đe dọa này không còn nằm trên lý thuyết, ông Richard Horne dẫn chứng việc các hệ thống trí tuệ nhân tạo gần đây đã tự động rà quét và phát hiện thành công một lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng chưa từng được biết tới trong ngôn ngữ lập trình PHP (mã nguồn kịch bản máy chủ web). Đây là nền tảng mã nguồn cốt lõi đang vận hành khoảng 70% tổng số trang web trên toàn thế giới, đồng nghĩa với việc nếu tin tặc triển khai AI để khai thác lỗ hổng trước khi bản vá được tung ra, hàng trăm triệu hệ thống máy chủ sẽ đứng trước nguy cơ bị chiếm quyền điều khiển tự động chỉ trong vài giờ.
Trong vòng 12 tháng tính đến hết tháng 8/2026, đội ngũ ứng cứu của NCSC đã phải trực tiếp xử lý 429 sự cố tấn công mạng quy mô lớn tại Anh, trong đó gần một nửa được xếp vào nhóm sự cố nghiêm trọng cấp quốc gia. Đáng chú ý, nhiều vụ tấn công tống tiền đã gây thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế thực như vụ xâm nhập làm tê liệt dây chuyền sản xuất của hãng xe Jaguar Land Rover suốt nhiều tuần lễ hay các cuộc tấn công đánh sập hệ thống đặt hàng của chuỗi bán lẻ Marks & Spencer và Co-op.
Trước làn sóng tự động hóa của tội phạm mạng, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Anh Peter Kyle cùng lãnh đạo NCSC kêu gọi các tập đoàn quản lý hạ tầng thiết yếu phải lập tức chuyển sang cơ chế phòng thủ tự động bằng chính trí tuệ nhân tạo, thay vì trông chờ vào quy trình rà soát bản vá thủ công vốn không còn theo kịp tốc độ khai thác tính bằng phút của mã độc tự hành.
Vân Anh
