Chiều 27/5, TAND TP Hà Nội dự kiến tuyên án đối với cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các bị cáo liên quan trong vụ án xảy ra tại dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 - một trong những vụ án lớn về gây thất thoát, lãng phí trong lĩnh vực đầu tư công.
Dự án nghìn tỷ đình trệ, lãng phí hơn 800 tỷ đồng
Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 được khởi công từ năm 2014, với tổng mức đầu tư khoảng 5.000 tỷ đồng cho mỗi dự án, quy mô xây dựng khoảng 138.000m²/bệnh viện.
Theo cáo buộc của Viện KSND, quá trình triển khai hai dự án xuất hiện hàng loạt sai phạm ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư như lựa chọn tư vấn nước ngoài, chia nhỏ các gói thầu không hợp lý, hợp đồng thi công không có khối lượng chi tiết, thiếu dự toán đi kèm; công trình chưa đủ điều kiện nhưng vẫn được khởi công. Những sai phạm này khiến hai dự án bị đình trệ suốt gần 5 năm, gây thất thoát, lãng phí hơn 800 tỷ đồng.
Dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2.
Theo đánh giá của cơ quan tố tụng, đây không chỉ là câu chuyện thiệt hại về tiền bạc mà còn để lại hậu quả xã hội đặc biệt nghiêm trọng. Hai bệnh viện quy mô lớn được kỳ vọng giảm tải cho tuyến trung ương nhưng nhiều năm không thể đưa vào sử dụng, làm mất đi cơ hội khám chữa bệnh cho người dân.
“Nhiều người dân không có cơ hội được khám bệnh, chữa bệnh; nhiều công trình nghiên cứu khoa học không được đưa vào thực tiễn tại hai cơ sở này”, đại diện VKS nêu và cho rằng việc hai bệnh viện quy mô lớn bỏ hoang suốt nhiều năm không chỉ gây lãng phí nguồn lực mà còn làm giảm niềm tin của người dân đối với ngành y tế.
Đại diện VKS tại phiên tòa từng đặt vấn đề, nếu hai dự án được vận hành từ năm 2017 hoặc 2019 theo kế hoạch, sẽ có bao nhiêu người bệnh được cứu sống, được cấp cứu kịp thời. Hình ảnh hai khu bệnh viện cỏ mọc um tùm nhiều năm qua được cho là minh chứng cho sự lãng phí khiến dư luận bức xúc.
Theo VKS, Nhà nước không tiếc nguồn lực để đầu tư xây dựng hai dự án này với mục tiêu phục vụ người dân, đảm bảo an sinh xã hội và giảm tải cho hệ thống y tế tuyến đầu. Tuy nhiên, do hành vi vi phạm pháp luật của các bị cáo, hai bệnh viện không thể vận hành đúng kế hoạch.
Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến đến phiên xét xử .
Cựu Bộ trưởng thừa nhận trách nhiệm, day dứt vì công trình bỏ hoang
Tại phần thẩm vấn của HĐXX vào chiều 20/5, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến thừa nhận nội dung cáo trạng là đúng. Bà Tiến trình bày, trong thời gian công tác với vai trò là Bộ trưởng Bộ Y tế chịu trách nhiệm chung trong quản lý, điều hành, kiểm tra, giám sát.
Toàn cảnh phiên tòa.
Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế thừa nhận đối với việc xây dựng Bệnh viện Việt Đức và Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 đã không làm tốt vai trò chỉ đạo, kiểm tra, giám sát sát sao để có thể phát hiện sớm những sai phạm. Bên cạnh đó, bị cáo thừa nhận mình đã ký tất cả các tờ trình, quyết định, phê duyệt chủ trương, tư vấn nước ngoài, phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, thiết kế kiến trúc, lựa chọn nhà thầu tư vấn,... dựa trên tờ trình, thẩm định của các cơ quan hữu quan.
"Sau này chúng tôi đã thấy rằng các kế hoạch lựa chọn nhà thầu chưa đủ điều kiện và từ những phê duyệt chủ trương như thế cũng là tiền đề bước đầu làm cho dự án chậm, kéo dài và dẫn đến những sai phạm, lãng phí. Bị cáo thấy trách nhiệm rất lớn, day dứt kể cả khi đã nghỉ hưu về việc để công trình kéo dài, công trình không được sử dụng", bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến bày tỏ.
Các bị cáo tại tòa
Một trong những nội dung đáng chú ý tại phiên xử là lời khai liên quan việc cựu Bộ trưởng “gợi ý” cấp dưới nghiên cứu lựa chọn Công ty VK tham gia tư vấn, thiết kế hai dự án. Theo bà Tiến, khi xây dựng Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2, lãnh đạo Bộ Y tế kỳ vọng đây sẽ là những bệnh viện hiện đại, ngang tầm khu vực, góp phần hạn chế tình trạng người dân phải ra nước ngoài chữa bệnh.
"Đây là dự án có vốn đầu tư lớn nhất, quy mô lớn nhất và trên diện tích mặt bằng lớn nhất từ trước đến nay mà ngành y tế đã xây dựng. Thời điểm đó, chúng tôi mơ ước là có thể để lại sản phẩm để đời, tức là những bệnh viện này có thể sử dụng đến 100 năm sau như các nước đã từng xây", cựu Bộ trưởng Bộ Y tế trình bày.
Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến tại tòa.
Bị cáo Tiến cũng cho biết, bản thân từng tham dự lễ khánh thành một bệnh viện tư nhân có thiết kế hiện đại theo phong cách châu Âu, từ đó trao đổi với cấp dưới về khả năng tìm hiểu đơn vị thiết kế phù hợp. Tuy nhiên, bà khẳng định trước đó không quen biết Công ty VK. Theo lời khai, sau khi Công ty VK gửi thư đề nghị tham gia dự án, bà Tiến đã yêu cầu mời thêm các đơn vị tư vấn từ Mỹ, Nhật Bản để có phương án tối ưu hơn. Tuy nhiên, cấp dưới báo cáo các đơn vị khác không mặn mà tham gia hoặc có chi phí cao hơn đáng kể.
Cựu Bộ trưởng Y tế thừa nhận bản thân đã gây áp lực về tiến độ triển khai dự án do yêu cầu hoàn thành trong 3 năm theo phê duyệt. “Lúc nào gặp tôi cũng chỉ nói với anh em làm thế nào phải đáp ứng thời hạn, phải có sản phẩm tốt nhất, hiện đại nhất”, bà Tiến trình bày trước HĐXX.
Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến tại tòa.
Tại tòa, bà Tiến cũng thừa nhận đã nhận tiền từ cấp dưới trong thời gian triển khai dự án. Cụ thể, năm 2016 bà nhận 2,5 tỷ đồng từ bị cáo Nguyễn Chiến Thắng, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án Y tế trọng điểm, Bộ Y tế. Đến năm 2018, bị cáo tiếp tục nhận 5 tỷ đồng từ bị cáo Nguyễn Hữu Tuấn, cựu Giám đốc Ban quản lý dự án chuyên ngành xây dựng công trình y tế, Bộ Y tế.
Bà Nguyễn Thị Kim Tiến được đề nghị mức án dưới khung truy tố
Trong phần luận tội và đề nghị mức án, đại diện VKS cho rằng hành vi sai phạm của các bị cáo gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, làm thất thoát lớn tài sản Nhà nước. Tuy nhiên, cơ quan công tố cũng đánh giá toàn diện nhiều tình tiết giảm nhẹ về nhân thân, quá trình công tác, thái độ khai báo và việc khắc phục hậu quả của các bị cáo, trong đó có cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến.
Đại diện VKS tại tòa.
Theo VKS, với vai trò người đứng đầu Bộ Y tế, bà Kim Tiến có nhiệm vụ chỉ đạo, điều hành và quản lý chung mọi mặt hoạt động của ngành. Tại 2 dự án bệnh viện, bị cáo đã có các sai phạm như đã nêu. Song, một phần nguyên nhân xuất phát từ việc bị cáo tin tưởng đề xuất của Ban Quản lý dự án Y tế trọng điểm đã thực hiện đầy đủ thủ tục, quy trình, nên mới ký các quyết định.
Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng thể hiện thái độ thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, tích cực hợp tác với cơ quan điều tra; tự nguyện nộp toàn bộ số tiền hưởng lợi 7,5 tỷ đồng (do cấp dưới đưa) và nộp thêm 17 tỷ đồng để khắc phục hậu quả, là một trong những bị cáo khắc phục nhiều nhất của vụ án.
Bị cáo còn được ghi nhận có nhiều thành tích xuất sắc trong công tác và cống hiến cho ngành y; được tặng danh hiệu Thầy thuốc ưu tú, nhiều huân chương, bằng; nhân thân tốt, gia đình có công với cách mạng; được Bộ Y tế đề nghị xem xét giảm nhẹ hình phạt…
Ngoài bà Tiến, 2 bị cáo khác là Nguyễn Chiến Thắng và Nguyễn Hữu Tuấn, cựu Giám đốc Ban Quản lý dự án Y tế trọng điểm, bị đề nghị mức án lần lượt 30 năm tù và 23 - 25 năm tù về các tội "vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí" và "nhận hối lộ", liên đới bồi thường hơn 394 tỷ và hơn 223 tỷ đồng. Nhóm cựu cán bộ còn lại bị đề nghị thấp nhất 30 tháng tù, cao nhất 5 năm tù.
Những lời xin lỗi muộn màng
Là người đầu tiên nói lời sau cùng trước khi tòa tuyên án, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến nghẹn giọng gửi lời xin lỗi Đảng, Nhà nước và Nhân dân vì những sai phạm trong công tác quản lý, điều hành dẫn đến thất thoát, lãng phí tài sản Nhà nước tại hai dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2.
Bị cáo cho biết bản thân nhận thức sâu sắc trách nhiệm của người đứng đầu khi để xảy ra những sai phạm kéo dài tại dự án trọng điểm của ngành y tế. “Đây là bài học đau xót, sâu sắc đối với bị cáo trong công tác quản lý đầu tư xây dựng, đặc biệt là quản lý nguồn vốn Nhà nước”, bà Tiến trình bày trước tòa.
Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế cũng cảm ơn Cơ quan điều tra, VKS và HĐXX đã giúp bản thân nhận thức rõ những thiếu sót, sai phạm của mình, đồng thời đánh giá vụ án khách quan, công minh, đúng người, đúng tội. Giữa những day dứt, bà Tiến nói vẫn cảm thấy phần nào được an ủi khi hai bệnh viện hiện đã được khánh thành và từng bước đưa vào hoạt động phục vụ người dân.
“Đây là niềm vui của chúng tôi và cũng là niềm an ủi về ước mơ xây dựng những bệnh viện mang tầm quốc tế để người dân được sử dụng”, bị cáo Nguyễn Thị Kim Tiến phân trần.
Trước bục khai báo, cựu Bộ trưởng Kim Tiến tha thiết kính mong Hội đồng xét xử xem xét, vận dụng chính sách khoan hồng, giảm nhẹ hình phạt cho tất cả các bị cáo trong vụ án, đặc biệt là những người có nhiều tình tiết giảm nhẹ, sức khỏe yếu hoặc tuổi cao.Các bị cáo khác khi nói lời sau cùng cũng bày tỏ thái độ hối hận, mong hội đồng xét xử đánh giá toàn diện bối cảnh vụ án, áp dụng các tình tiết giảm nhẹ để cho hưởng mức án nhẹ.
Là người bị đề nghị mức án cao nhất, cựu Giám đốc Nguyễn Chiến Thắng gửi lời xin lỗi Đảng, Nhà nước và gia đình. Bị cáo nuối tiếc cả cuộc đời phấn đấu nhưng cuối đời vướng sai phạm, khiến công trình đình trệ, gây thiệt hại cho Nhà nước và nhân dân.
