Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực từ ngày 15/5.
Nghị định 90 đã cụ thể hóa và tăng cường chế tài đối với nhóm hành vi vi phạm về BHYT, nhằm bảo vệ quyền lợi của người tham gia BHYT.
Nghị định 90 quy định rõ mức phạt đối với người sử dụng lao động. Cụ thể, hành vi chậm đóng BHYT sẽ bị xử phạt hành chính với số tiền từ 1-35 triệu đồng, tùy thuộc vào số lượng người lao động bị vi phạm.
Đối với hành vi trốn đóng BHYT (trường hợp chưa đến mức độ nghiêm trọng để truy cứu trách nhiệm hình sự), cơ quan chức năng sẽ áp dụng mức phạt tiền từ 2-70 triệu đồng, tùy thuộc vào số lượng người lao động bị vi phạm.
Cụ thể: Tại Điều 82 của Nghị định này nêu rõ vi phạm về quy định trốn đóng BHYT mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ phạt tiền từ 300.000 đồng - 500.000 đồng đối với hành vi không đóng BHYT của đối tượng bắt buộc tham gia BHYT.
Phạt tiền đối với người sử dụng lao động không lập danh sách hoặc lập danh sách không đầy đủ số người phải tham gia BHYT sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định tại điểm b khoản 1 Điều 17 Luật BHYT, trừ trường hợp không bị coi là trốn đóng BHYT theo một trong các mức sau đây:
Từ 2.000.000 đồng - 4.000.000 đồng, khi vi phạm dưới 10 người lao động;
Từ 4.000.000 đồng - 7.000.000 đồng, khi vi phạm từ 10 đến dưới 50 người lao động;
Từ 7.000.000 đồng - 20.000.000 đồng, khi vi phạm từ 50 đến dưới 100 người lao động;
Từ 20.000.000 đồng - 30.000.000 đồng, khi vi phạm từ 100 đến dưới 500 người lao động;
Từ 30.000.000 đồng - 50.000.000 đồng, khi vi phạm từ 500 đến dưới 1.000 người lao động;
Từ 50.000.000 đồng - 70.000.000 đồng, khi vi phạm từ 1.000 người lao động trở lên.
Theo Nghị định 90, hành vi trốn đóng BHYT có thể bị phạt đến 70 triệu đồng, kèm các biện pháp xử lý bổ sung. Ảnh minh họa
Phạt tiền đối với người sử dụng lao động đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng BHYT thấp hơn tiền lương quy định tại Điều 14 của Luật BHYT hoặc không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký BHYT sau 60 ngày kể từ ngày đóng BHYT chậm nhất theo quy định tại khoản 8 Điều 15 của Luật BHYT và đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc, trừ trường hợp không bị coi là trốn đóng BHYT theo một trong các mức sau đây:
Từ 1.000.000 đồng - 2.000.000 đồng đối với mức vi phạm có giá trị dưới 5.000.000 đồng;
Từ 2.000.000 đồng - 3.000.000 đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 5.000.000 đồng đến dưới 10.000.000 đồng;
Từ 3.000.000 đồng - 5.000.000 đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 10.000.000 đồng đến dưới 20.000.000 đồng;
Từ 5.000.000 đồng - 7.000.000 đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 20.000.000 đồng đến dưới 40.000.000 đồng;
Từ 7.000.000 đồng - 15.000.000 đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 40.000.000 đồng đến dưới 60.000.000 đồng;
Từ 15.000.000 đồng - 20.000.000 đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 60.000.000 đồng đến dưới 80.000.000 đồng;
Từ 20.000.000 đồng - 25.000.000 đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 80.000.000 đồng đến dưới 120.000.000 đồng;
Từ 25.000.000 đồng - 35.000.000 đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 120.000.000 đồng đến dưới 160.000.000 đồng;
Từ 35.000.000 đồng - 45.000.000 đồng đối với mức vi phạm có giá trị từ 160.000.000 đồng trở lên.
Ngoài các mức phạt nêu trên, Nghị định cũng quy định các biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc phải đóng đủ số tiền trốn đóng vào Quỹ BHYT; Buộc hoàn trả số tiền mà đối tượng tham gia BHYT bị thiệt hại (nếu có). Trường hợp không hoàn trả được cho đối tượng thì nộp vào ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật; Buộc nộp số lợi bất hợp pháp có được vào tài khoản thu của quỹ BHYT;
Buộc nộp khoản tiền lãi của số tiền trốn đóng theo mức 0,03%/ngày tính trên số tiền chậm đóng hoặc đóng thiếu, tương ứng với thời gian trốn đóng theo quy định của Luật BHYT...
Đáng chú ý, nghị định cũng siết chặt việc sử dụng thẻ BHYT trong khám, chữa bệnh. Hành vi cho người khác mượn thẻ hoặc sử dụng thẻ của người khác sẽ bị phạt từ 1 - 2 triệu đồng nếu chưa gây thiệt hại. Trường hợp sử dụng thẻ BHYT để trục lợi, gây thiệt hại cho quỹ BHYT, mức phạt có thể từ 3 - 5 triệu đồng, đồng thời buộc hoàn trả số tiền đã chiếm dụng.
