“Phút vàng” nằm trong tay người đứng gần nhất
Những ngày qua, câu chuyện một bác sĩ của Bệnh viện Thận Hà Nội nhanh chóng ép tim cứu người ngay trên đường đã lan tỏa mạnh mẽ, truyền đi thông điệp rõ ràng: bất kỳ ai cũng có thể trở thành “mắt xích sống còn” trong tình huống khẩn cấp.
Theo BSCKI Đặng Thị Phương Nga, Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội, thực tế cho thấy khoảng trống đáng lo ngại trong kỹ năng sơ cứu cộng đồng. Khảo sát tại Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội cho thấy, chỉ 16,4% trường hợp ngừng tuần hoàn được người dân ép tim trước khi xe cấp cứu đến.
Trong khi đó, y học đã chứng minh: chỉ sau 4 phút tim ngừng đập, não bắt đầu tổn thương không hồi phục. Xe cấp cứu, dù phản ứng nhanh đến đâu, vẫn cần thời gian di chuyển. Vì vậy, “phút vàng” không nằm trên xe cứu thương, mà nằm ngay trong chính đôi tay của những người có mặt tại hiện trường.
Việc ép tim kịp thời có thể tăng cơ hội sống sót lên nhiều lần, biến những người xung quanh thành “cầu nối” duy trì sự sống cho nạn nhân trước khi nhân viên y tế tiếp cận.
3 bước đơn giản: Ai cũng có thể cứu người
Theo bác sĩ Nga, trong tình huống phát hiện một người đột ngột ngã quỵ, không phản ứng, người dân cần ghi nhớ công thức: “GỌI 115 – ÉP TIM – KIÊN TRÌ”.
Bước 1: Gọi ngay 115 và kiểm tra nạn nhân
Nhanh chóng kiểm tra phản ứng bằng cách vỗ vào vai và gọi lớn. Nếu nạn nhân không đáp ứng, cần gọi ngay 115 hoặc chỉ định rõ một người cụ thể gọi cấp cứu.
Một lưu ý quan trọng: không gác máy. Nhân viên điều phối của Trung tâm Cấp cứu 115 sẽ hướng dẫn từng bước qua điện thoại. Hãy bật loa ngoài để vừa nghe hướng dẫn, vừa thực hiện.
Đồng thời, kiểm tra hơi thở bằng cách quan sát lồng ngực và cảm nhận hơi thở. Nếu nạn nhân bất tỉnh và không thở hoặc thở ngáp, cần lập tức chuyển sang ép tim.
Bước 2: Ép tim đúng cách – nhanh và mạnh
Đây là bước quyết định.
- Đặt hai tay chồng lên nhau, vị trí chính giữa ngực (ngang hai núm vú).
- Giữ tay thẳng, dùng trọng lượng cơ thể ép sâu ít nhất 5cm.
- Tốc độ ép: 100–120 lần/phút, liên tục, không ngắt quãng.
Nguyên tắc quan trọng: đừng sợ làm đau nạn nhân – hãy sợ tim không đập lại. Sau mỗi lần ép, cần để ngực nạn nhân nở ra hoàn toàn.
Bước 3: Kiên trì đến khi có hỗ trợ y tế
Việc ép tim cần duy trì liên tục cho đến khi:
- Nhân viên y tế đến tiếp nhận
- Nạn nhân có dấu hiệu hồi phục
Nếu có nhiều người, nên thay phiên mỗi 2 phút để đảm bảo lực ép hiệu quả. Trong cấp cứu cộng đồng, ép tim liên tục quan trọng hơn hà hơi thổi ngạt – ngay cả khi không thực hiện thổi ngạt, việc ép tim vẫn có thể duy trì sự sống.
Khi xe cấp cứu đến, người hỗ trợ không nên dừng ngay, mà tiếp tục ép tim cho đến khi nhân viên y tế ra hiệu thay thế.
Đừng để nỗi sợ khiến bạn đứng ngoài cuộc
Bác sĩ Nga cho hay, rào cản lớn nhất không phải là kỹ thuật, mà là tâm lý. Nhiều người e ngại vì sợ làm sai, sợ gây tổn thương cho nạn nhân. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh: khi tim đã ngừng đập, “thà làm chưa hoàn hảo còn hơn không làm gì”.
Một nhịp ép tim, dù chưa đúng chuẩn hoàn toàn, vẫn có giá trị duy trì tuần hoàn máu lên não – điều có thể quyết định giữa sống và chết.
Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội khẳng định luôn nỗ lực rút ngắn thời gian tiếp cận, nhưng không thể thay thế vai trò của cộng đồng tại hiện trường.
Trong “chuỗi sống còn” của người ngừng tuần hoàn, người dân chính là mắt xích đầu tiên – và cũng là mắt xích quyết định.
“Chúng tôi luôn ở đầu dây bên kia để hướng dẫn bạn cứu người. Nhưng chính bạn, với đôi tay của mình, mới là người tạo ra nhịp đập đầu tiên để giữ lại sự sống”, bác sĩ Nga nhấn mạnh.
Ngọc Minh
