Trương Tín Dương từng là cái tên bảo chứng cho sự xuất chúng tại đất nước tỷ dân. Ngay từ khi mới hai tuổi rưỡi, cậu bé đã thuộc làu hơn một nghìn chữ Hán chỉ trong ba tháng ngắn ngủi. Lộ trình học vấn của Trương là một chuỗi những cú nhảy vọt đáng kinh ngạc: vào tiểu học năm bốn tuổi, học lớp năm khi lên sáu, và ngồi ghế lớp ba trung học phổ thông khi mới chín tuổi.
Đỉnh điểm của sự ngưỡng mộ mà công chúng dành cho cậu đến vào năm cậu lên mười, khi Trương Tín Dương trở thành sinh viên đại học trẻ nhất Trung Quốc tại Đại học Kỹ thuật và Sư phạm Thiên Tân. Tuy nhiên, đằng sau hào quang rực rỡ ấy là một quá trình trưởng thành đầy rẫy những biến động tâm lý và sự áp đặt.
Trương Tín Dương sinh năm 1995, được biết đến với loạt biệt danh như ''thần đồng'', ''sinh viên đại học trẻ tuổi nhất Trung Quốc'' hay ''nghiên cứu sinh trẻ nhất Trung Quốc''. Anh sinh ra trong một gia đình công chức đơn thuần ở Liêu Ninh (Trung Quốc), mẹ là giáo viên, bố làm công việc hành chính.
Sinh ra trong một gia đình có hoàn cảnh khiêm tốn, thành công của Trương Tín Dương phần lớn đến từ sự kèm cặp nghiêm khắc của người cha. Bản thân cha cậu cũng từng là một người có năng khiếu nhưng lỡ dở cơ hội học tập do hoàn cảnh kinh tế, vì vậy, ông đã dồn toàn bộ giấc mơ dang dở của mình lên đôi vai của con trai.
Ông kỳ vọng Trương sẽ đạt được tất cả những gì ông đã bỏ lỡ, và thậm chí còn hơn thế nữa. Thế nhưng, khi tài năng của Trương phát triển, thái độ của cậu đối với cuộc sống và gia đình cũng bắt đầu thay đổi theo chiều hướng tiêu cực.
Năm 13 tuổi, Trương Tín Dương bước vào chương trình thạc sĩ tại Bắc Kinh. Đến năm 16 tuổi, khi bạn bè đồng trang lứa còn đang loay hoay chọn trường đại học, cậu đã là nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành Toán ứng dụng tại Đại học Hàng không Vũ trụ Bắc Kinh (BUAA).
Nhưng chỉ một tháng sau khi nhập học, thần đồng này đã gây chấn động truyền thông không phải bằng một công trình nghiên cứu, mà bằng một tối hậu thư gửi đến cha mẹ nghèo khó: hoặc mua cho cậu một căn hộ tại Bắc Kinh, hoặc cậu sẽ bỏ học.
Từ những ngày nhỏ, bố Tín Dương đã phát hiện con trai có năng khiếu đặc biệt trong việc học tập. Khi mới 2 tuổi, anh đã thuộc hơn 1000 chữ Hán, 5 tuổi đi học tiểu học và hoàn thành chương trình chỉ trong 2 năm. Sau đó, Tín Dương được chuyển lên cấp trung học cơ sở và học xong chương trình vào năm 8 tuổi. Cậu bé tiếp tục tiếp nạp kiến thức cấp 3 và chính thức tham gia vào kỳ thi đại học khi mới 10 tuổi.
Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình khi đó, chàng thiếu niên 16 tuổi thẳng thừng tuyên bố: "Cha mẹ muốn tôi ở lại Bắc Kinh. Nhưng nếu không có nhà riêng, tôi sẽ chẳng khác gì những kẻ 'Bắc phiêu' trôi dạt. Nếu phải sống như họ, thì tại sao cha mẹ lại bắt tôi lấy bằng tiến sĩ làm gì?".
Cậu nhấn mạnh rằng cha mẹ "phải chịu trách nhiệm cung cấp một môi trường sống tốt" cho mình. Để giữ chân con trên con đường học vấn, cha mẹ cậu đã phải cắn răng thuê một căn hộ và nói dối rằng họ đã mua nó.
Trong kỳ thi đại học năm 2005, Trương Tín Dương xuất sắc đạt 510 điểm. Dù không được nhận vào trường do tuổi còn quá trẻ, nhưng bố mẹ anh vẫn muốn cho con theo học chương trình chuyên nghiệp. Vì vậy, họ đã đăng ký cho con trai vào Trường Cao đẳng Kỹ sư Thiên Tân (nay đổi tên thành Đại học Sư phạm Kỹ thuật và Dạy nghề Thiên Tân). Trong năm này, Trương Tín Dương cũng trở thành sinh viên đại học trẻ tuổi nhất Trung Quốc.
Sự chỉ trích của công chúng thời điểm đó không làm Trương lung lay. Ngược lại, cậu càng củng cố quan điểm rằng mình chỉ là nạn nhân của sự kỳ vọng thái quá. "Cha mẹ sinh ra tôi và áp đặt giấc mơ của họ lên tôi. Họ lên kế hoạch cuộc đời cho tôi, cố gắng khiến tôi nghĩ rằng đó là những gì tôi muốn", Trương chia sẻ. Dù cha mẹ cậu đôi khi hối hận vì đã thúc ép con quá mức, họ vẫn bấu víu vào hy vọng rằng thành công sau này của con sẽ bù đắp cho tất cả.
Nhưng thực tế ở hiện tại là một bức tranh xám xịt. Ở thời điểm hiện tại, Trương Tín Dương không trở thành nhà toán học lỗi lạc hay một giáo sư danh tiếng như kỳ vọng. Cậu vẫn sống trong căn hộ thuê năm xưa, vẫn để cha mẹ chi trả tiền thuê nhà, nhưng hoàn toàn không có công việc ổn định. Cậu dành phần lớn thời gian để "ngồi không", thỉnh thoảng làm vài công việc tự do và cảm thấy hài lòng với lối sống dựa dẫm này. Cậu tin rằng đây mới là hạnh phúc thực sự.
Thậm chí, sự oán trách đối với đấng sinh thành vẫn còn nguyên vẹn trong suy nghĩ của cựu thần đồng. Nhắc về cha mẹ, Trương lạnh lùng nói: "Họ nợ tôi điều này. Căn hộ mà họ chưa bao giờ mua cho tôi giờ đây đáng giá hơn 10 triệu nhân dân tệ". Quan điểm về sự nghiệp của cậu cũng đầy tính buông xuôi: "Làm thuê cho người khác thì không có tự do tài chính, đó là một trò đùa. Ít nhất bây giờ tôi không cần phải đối mặt với thái độ của người khác".
Câu chuyện của Trương Tín Dương hiện đang gây ra một cuộc tranh luận gay gắt trên mạng xã hội Trung Quốc. Một luồng ý kiến chỉ trích sự ngạo mạn, vô ơn và lối sống ỷ lại của chàng trai 28 tuổi.
Ngược lại, nhiều người xem đây là bài học cảnh tỉnh đau đớn cho những bậc phụ huynh ám ảnh với việc tạo ra những "thần đồng", tước đoạt tuổi thơ của con cái để thỏa mãn hư vinh của bản thân, để rồi tạo ra những thiên tài khiếm khuyết về kỹ năng sống và tâm hồn. Dù giáo viên cũ khẳng định Trương vẫn còn cơ hội nếu chịu phấn đấu, nhưng có vẻ như "thần đồng" năm xưa đã quyết định dừng lại, hài lòng với việc ngồi yên và nhìn thời gian trôi qua.
Đức Khương
