Muôn kiểu lách luật
Mới đây, vòng thi cấp khu vực (xã, phường) của VioEdu - sân chơi học thuật trực tuyến dành cho học sinh phổ thông tại Hà Nội đã diễn ra. Dù Ban tổ chức (BTC) đã tăng cường giám sát trực tuyến nhằm đảm bảo tính minh bạch, nhưng hàng loạt vi phạm nghiêm trọng vẫn bị hệ thống ghi lại.
Đáng chú ý nhất là tình trạng giám thị can thiệp trực tiếp vào quá trình làm bài của thí sinh. Hình ảnh trích xuất từ camera cho thấy có trường hợp giám thị ra vào khu vực thi không đúng quy định, nhắc bài, thậm chí hỗ trợ học sinh hoàn thành bài thi.
Ngoài ra, hiện tượng sao chép, phát tán trái phép đề và mã ca thi cũng diễn ra tại một số phòng thi, xâm phạm nghiêm trọng tính bảo mật và công bằng của kỳ thi.
Để đối phó với công tác giám sát, nhiều phòng thi còn cố tình bố trí camera sai vị trí, tạo ra các "góc khuất" nhằm che giấu hành vi gian lận.
Trước những bằng chứng không thể chối cãi, BTC đã quyết định hủy toàn bộ kết quả đối với các ca thi và phòng thi vi phạm, đồng thời gửi thông báo tới các đơn vị liên quan để xử lý.
Hệ thống giám sát ghi lại hình ảnh giám thị can thiệp trực tiếp, hỗ trợ học sinh làm bài thi tại vòng cấp khu vực. Ảnh: Sức khỏe & Đời sống
Khi người lớn dạy trẻ em cách "thương lượng" đạo đức
Phân tích dưới góc độ tâm lý giáo dục, báo Sức khỏe & Đời sống dẫn lời ThS. Nguyễn Đình Sơn - chuyên gia tâm lý, Hội Tâm lý giáo dục Hà Nội nhìn nhận, sự việc không đơn thuần là xử lý sai phạm trong một cuộc thi mà có thể tác động sâu sắc đến nhận thức và đạo đức của học sinh.
Theo ông Sơn, khi giám thị - những người trực tiếp cầm cân nảy mực lại có hành vi tiếp tay cho gian lận, giá trị trung thực vốn là cốt lõi của giáo dục sẽ bị lung lay dữ dội. Thầy cô không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là tấm gương định hình những giá trị nền tảng: sự công bằng, lòng tự trọng và trách nhiệm.
"Khi những người làm giáo dục làm trái quy tắc, họ đang trực tiếp làm rạn nứt niềm tin của học sinh. Các em sẽ nhìn nhận sự gian dối như một 'lựa chọn ưu tiên' để đạt được mục đích thay vì nỗ lực tự thân".
Chia sẻ với VietNamNet, TS Đặng Minh Tuấn, giảng viên Trường ĐH Giáo dục (ĐH Quốc gia Hà Nội) nêu quan điểm, đây không còn là vấn đề kỹ thuật của một kỳ thi online, mà là câu chuyện về thái độ của người lớn đối với sự trung thực và sự phát triển nhân cách của trẻ.
“Khi tiêu cực xuất hiện ngay trong một cuộc thi dành cho học sinh nhỏ tuổi, phản ánh rất rõ ‘bệnh thành tích’ vẫn đang âm ỉ trong một bộ phận môi trường giáo dục. Có những người lớn không còn nhìn cuộc thi như một cơ hội để học sinh thử sức, rèn bản lĩnh, học cách trung thực, mà xem là nơi để có giải, phải có thứ hạng, có thành tích để báo cáo hoặc để chứng minh điều gì đó. Khi mục tiêu giáo dục bị thay bằng mục tiêu thành tích, thì gian lận rất dễ nảy sinh, kể cả trong một sân chơi lẽ ra phải nhẹ nhàng và tích cực.
Điều lo ngại không phải chỉ là việc một số bài thi bị hủy kết quả. Đáng sợ hơn là việc trẻ chứng kiến chính người lớn dạy mình cách lách luật, nhận trợ giúp không trung thực, chiến thắng bằng con đường sai trái. Khi đó, các em sẽ học một điều rất nguy hiểm: Rằng kết quả quan trọng hơn sự thật; có thể nói dối nếu điều đó mang lại phần thưởng, và đạo đức là thứ có thể bị thương lượng. Một khi hạt giống ấy được gieo từ nhỏ, hậu quả sẽ không dừng ở một kỳ thi, mà có thể theo các em rất lâu trong học tập, công việc và cả cách ứng xử với xã hội”, ông Tuấn nói.
Chuyên gia giáo dục Hoàng Ngọc Vinh cho rằng, đây là một bi kịch về liêm chính và là hồi chuông báo động về đạo đức nhà giáo.
“Bệnh thành tích và thói háo danh đã biến một sân chơi tự nguyện thành nơi giáo viên bỏ qua lòng tự trọng nghề nghiệp, trực tiếp tham gia vào các hành vi gian lận. Hệ lụy không hề nhỏ, làm ảnh hưởng hệ giá trị đạo đức cốt lõi mà nhà trường đang xây dựng”, ông Vinh nói.
TS Hoàng Ngọc Vinh chia sẻ thêm, cần nhìn nhận lỗ hổng quản lý và xem xét dấu hiệu trục lợi.
“Không thể chỉ giải quyết bằng việc hủy kết quả thi. Cần kỷ luật nghiêm khắc các giám thị vi phạm, truy cứu trách nhiệm người đứng đầu bởi rất có thể hành vi gian lận có tổ chức. Đặc biệt, phải điều tra làm rõ có hay không sự móc ngoặc, hối lộ mua điểm đằng sau những hành vi này. Dù sân chơi này không do Bộ GD&ĐT tổ chức nhưng đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín của ngành giáo dục, do đó cần xử lý nghiêm”, ông Vinh nói.
