Tôi chưa bao giờ nghĩ sẽ có ngày mình phải học lại cách lái xe chỉ vì chiếc xe mình đang sử dụng. Nhưng đó là cảm giác rất thật trong những tuần gần đây, khi tôi - Hoàng Lê Thịnh, sống tại TP.HCM, chủ một chiếc Ford Ranger Wildtrak 2025 - bắt đầu thấy việc chạy bán tải trong thành phố trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
Trước đây, câu chuyện mua xe của tôi rất đơn giản. Tôi chọn Ranger vì sự đa dụng, đi làm trong phố vẫn ổn, cuối tuần về quê hay đi công trình cũng tiện. Một chiếc xe làm được mọi thứ đúng nghĩa mà chi phí đăng ký lại còn rẻ hơn xe con. Nhưng càng về sau, mọi thứ không còn đơn giản như vậy nữa.
Những thông tin liên quan đến việc siết chặt quản lý xe tải trong đô thị, đặc biệt là ở Hà Nội, bắt đầu khiến tôi và nhiều người sử dụng bán tải như tôi rơi vào trạng thái nửa hiểu nửa không. Nghe đâu xe tải bị cấm vào nội đô trong giờ cao điểm. Vậy nếu bị xếp vào nhóm xe tải, chẳng phải chiếc xe của tôi sẽ gần như "vô dụng" trong giờ hành chính?
Cái khó chịu nhất không phải là bị cấm, mà là sự mập mờ. Tôi không biết mình nên đi theo biển báo của xe con hay xe tải. Đi đúng thì không chắc đã đúng, mà đi sai thì rất dễ bị phạt. Một cảm giác bất an, nhất là với những người sử dụng xe hằng ngày như tôi.
Có thời điểm, tôi thậm chí đã nghĩ đến chuyện đổi xe. Không phải vì Ranger không tốt, mà vì tôi không chắc mình còn có thể sử dụng nó một cách bình thường trong đô thị nữa. Một chiếc xe hơn 900 triệu đồng, nếu chỉ để đi sớm hoặc đi khuya thì thật sự quá lãng phí.
Gần đây, tôi đọc được thông tin từ đại diện Sở Xây dựng TP.HCM rằng xe bán tải không nằm trong nhóm bị áp dụng khung giờ hạn chế như xe tải và xe chở hàng. Tôi thở phào nhẹ nhõm.
Ít nhất, chiếc xe của tôi không biến thành "cục sắt" nằm trong gara. Tôi vẫn có thể lái xe đi làm buổi sáng, về nhà buổi chiều, không cần canh giờ như trước. Với một người dùng thực tế, đó là điều quan trọng hơn bất kỳ thông số kỹ thuật nào.
Nhưng niềm vui đó không trọn vẹn. Bởi ngay sau đó tôi nhận ra dù không bị cấm theo khung giờ, tôi vẫn phải tuân thủ hệ thống biển báo dành cho xe tải trên từng tuyến đường. Nghĩa là, hễ có biển cấm tải, thì bán tải cũng không được đi. Điều này dẫn đến một thay đổi rất lớn trong thói quen lái xe của tôi.
Trước đây, tôi gần như không quan tâm đến biển cấm xe tải. Với tôi, đó là câu chuyện của những chiếc xe chở hàng, container hay xe ben. Nhưng bây giờ, mỗi khi đến một ngã rẽ, tôi phải nhìn kỹ xem có biển cấm tải hay không. Có những con đường trước giờ tôi đi rất quen, giờ lại phải vòng sang hướng khác chỉ vì một tấm biển.
Cảm giác đó không hẳn là khó chịu, mà là lạ lẫm. Giống như bạn đang sống trong chính thành phố của mình, nhưng lại phải học lại bản đồ từ đầu.
Không chỉ vậy, câu chuyện tốc độ cũng là một vấn đề khiến tôi đau đầu. Trước đây, khi chạy trong đô thị, tôi vẫn giữ thói quen 50–60 km/h, đúng với nhịp di chuyển chung của xe con. Nhưng giờ, nếu bị xếp vào nhóm xe tải trong một số trường hợp, tôi buộc phải giảm xuống còn 40 km/h, hay thậm chí thấp hơn.
Sự chênh lệch đó tưởng nhỏ, nhưng khi hòa vào dòng xe, nó tạo ra cảm giác rất lạc nhịp. Bạn đi chậm hơn phần lớn phương tiện xung quanh, và đôi khi chính điều đó lại khiến việc lái xe trở nên căng thẳng hơn.
Nhìn rộng hơn, câu chuyện của tôi không phải là cá biệt. Rất nhiều người sử dụng bán tải tại Việt Nam đang rơi vào tình trạng tương tự, không rõ chiếc xe của mình nên được hiểu là gì trong hệ thống giao thông hiện tại.
Bán tải vốn là một dòng xe "lai" - vừa mang tính chất của xe con, vừa có đặc điểm của xe tải. Nhưng chính sự "lai" đó, trong bối cảnh quy định ngày càng chặt chẽ, lại trở thành một điểm yếu.
Tôi hiểu rằng việc quản lý giao thông đô thị là cần thiết. Không ai muốn đường phố bị quá tải bởi những phương tiện cồng kềnh. Nhưng cũng cần nhìn nhận rằng, bán tải ngày nay không còn là những chiếc xe thuần chở hàng như trước. Chúng được sử dụng như xe gia đình, xe cá nhân, thậm chí là xe phục vụ công việc văn phòng.
Tôi không phản đối quy định. Tôi chỉ mong có một cách phân loại rõ ràng hơn, minh bạch hơn, để những người như tôi không phải lái xe trong trạng thái "đoán luật". Suy cho cùng, điều khiến tôi đau đầu không phải là việc phải đi chậm hơn hay phải tránh một vài con đường, mà là cảm giác không chắc chắn rằng mình có đang đi đúng hay không.
Văn Thanh
