Giữa lúc bị phương Tây trừng phạt và cô lập công nghệ, ít ai nghĩ Nga vẫn có khả năng chế tạo robot hình người. Nhưng Đại học Kinh tế Quốc gia HSE và tập đoàn nông công nghiệp EFKO vừa công bố Arkus - robot giao hàng hình người đầu tiên với ngân sách chỉ 1,5 triệu USD, con số khiêm tốn đến bất ngờ so với các dự án tương tự ở phương Tây.
Arkus là sản phẩm của Viện Hệ thống Robot, được thành lập một năm trước bởi HSE và EFKO. Theo các nhà phát triển, Arkus không phải là một robot đơn lẻ mà là trung tâm của cả một hệ sinh thái giao hàng robot hoàn chỉnh.
Hệ thống này bao gồm chính các robot giao hàng, các trạm dịch vụ robot tự động (bảo dưỡng robot mà không cần con người can thiệp) và một mạng lưới tủ nhận hàng. Mục tiêu được đặt ra khá tham vọng: giao hàng từ kho tối với danh mục hơn 20.000 mặt hàng quy mô siêu thị đến tay người tiêu dùng trong vòng chưa đầy một giờ.
Con số 1,5 triệu USD cho toàn bộ dự án phát triển và sản xuất thực sự gây bất ngờ. Để so sánh, start-up Mỹ Figure chi ra gấp nhiều lần con số đó chỉ để phát triển một nguyên mẫu duy nhất.
Phó hiệu trưởng thứ nhất của HSE, ông Leonid Gokhberg, giải thích triết lý của dự án là xây dựng dựa trên các phát triển khoa học và kỹ thuật của chính Nga thay vì lắp ráp các linh kiện nhập khẩu. Đây là tuyên bố táo bạo, đặc biệt trong bối cảnh Nga đang phải đối mặt với hàng loạt lệnh trừng phạt công nghệ từ phương Tây.
Theo ông Andrey Blokhin, Giám đốc Đổi mới CNTT tại Efko, việc thử nghiệm mô hình giao hàng sẽ bắt đầu trong vòng một tháng tới tại trung tâm khoa học Biryuch ở vùng Belgorod. Nơi đây có cơ sở để kiểm tra toàn bộ chuỗi hậu cần đô thị với sự tham gia của các máy bay không người lái tự động và robot. Các thử nghiệm trên đường phố Moscow dự kiến sẽ bắt đầu vào năm 2026.
Arkus được thiết kế để có khả năng tự di chuyển quanh thành phố, tương tác với cơ sở hạ tầng giao hàng và con người, đồng thời giao đơn hàng đến tủ nhận hàng hoặc trực tiếp đến tay khách hàng. Mô hình hậu cần mới này hứa hẹn tăng tốc đáng kể quy trình và nâng cao hiệu quả.
Người dùng sẽ có thể đặt hàng từ danh mục hơn 20.000 mặt hàng và nhận chúng trong vòng một giờ. Quan trọng hơn, chi phí giao hàng sẽ rẻ hơn nhiều - theo ước tính của các nhà phát triển, chi phí có thể giảm tới 4 lần so với hiện tại.
Tuy nhiên, lịch sử robot hình người của Nga cũng có những điểm đáng lưu ý. Tháng 11/2025, robot AI hình người đầu tiên của Nga tên Aidol đã ngã sấp mặt trong buổi ra mắt tại Moscow trước mặt khán giả trực tiếp, thậm chí làm rơi vài tấm vỏ thân. Arkus cho đến nay vẫn chưa ngã, nhưng con đường từ sự kiện ra mắt đến sản xuất hàng loạt trong lĩnh vực robot thường dài hơn nhiều so với những gì các thông cáo báo chí thể hiện.
Sự xuất hiện của Arkus không đồng nghĩa với việc Nga đã bắt kịp các quốc gia dẫn đầu trong lĩnh vực robot hình người. Nhưng nó cho thấy một hướng đi đáng chú ý: thay vì chạy đua về công nghệ đỉnh cao với chi phí lớn, các nhóm nghiên cứu tại Nga đang thử nghiệm cách tiếp cận tiết kiệm hơn, tập trung vào ứng dụng cụ thể như giao hàng.
Trong bối cảnh ngành robot toàn cầu vẫn đang tìm kiếm mô hình kinh doanh hiệu quả, những dự án như Arkus đặt ra một câu hỏi đáng cân nhắc: liệu chi phí thấp có thể trở thành lợi thế cạnh tranh đủ lớn, hay vẫn cần những bước tiến công nghệ sâu hơn để biến robot hình người thành một phần quen thuộc của đời sống đô thị.
Nguyễn Hải
