Ngành công nghệ đang đứng trước một cuộc khủng hoảng chưa từng có. Trong khi các nhà sản xuất chip tập trung mọi nguồn lực để phục vụ làn sóng AI, người dùng thông thường đang phải trả giá bằng sự khan hiếm RAM trầm trọng.
Micron, một trong những nhà sản xuất bộ nhớ lớn nhất thế giới, đã cảnh báo tình trạng thiếu hụt DRAM có thể kéo dài đến tận năm 2028. Đây không chỉ là vấn đề của máy tính, mà còn ảnh hưởng đến điện thoại, console game và hầu hết các thiết bị điện tử tiêu dùng.
Lý do đằng sau cuộc khủng hoảng này khá rõ ràng. Các nhà sản xuất bộ nhớ đã chuyển hướng ưu tiên sang sản xuất RAM cho trung tâm dữ liệu AI, nơi mang lại lợi nhuận cao hơn nhiều so với thị trường tiêu dùng. Kết quả là RAM dành cho PC, laptop và thiết bị cá nhân đang ngày càng khan hiếm, trong khi giá cả liên tục tăng cao. Thậm chí ổ cứng SSD cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự.
Intel đã xác nhận với Tom's Guide rằng các nhà sản xuất laptop hiện chỉ còn khoảng 9 đến 12 tháng hàng tồn kho trước khi chi phí bắt đầu tăng vọt do giá bộ nhớ leo thang. Điều này có nghĩa là trong năm nay, người tiêu dùng sẽ chứng kiến làn sóng tăng giá mạnh trên toàn bộ các sản phẩm công nghệ, bất kể họ có sử dụng các dịch vụ AI như ChatGPT, Gemini hay Copilot hay không.
Nói cách khác, các máy tính cá nhân PC dần đang trở thành một món hàng xa xỉ phẩm đối với người dùng.
Bối cảnh này làm mọi người nhớ đến một dự đoán của tỷ phú Jeff Bezos được đưa ra vào năm 2024 về tương lai của ngành máy tính. Việc mỗi người đang sở hữu một chiếc máy tính cũng giống như mỗi nhà máy phải tự xây dựng một trạm phát điện cho riêng mình – và điều này thật vô lý. Giống như việc mọi người đều đang mua điện từ mạng lưới điện, trong tương lai, mọi người sẽ mua khả năng tính toán từ đám mây. “Đó chính là AWS.”
Giờ đây nhận định này đang đúng hơn bao giờ hết. Thực tế, nhiều dịch vụ trực tuyến đã phụ thuộc vào AWS của Amazon để vận hành. Vậy điều gì sẽ xảy ra nếu giải pháp này được áp dụng cho máy tính cá nhân? Người dùng vẫn có đầy đủ thiết bị ngoại vi như chuột, bàn phím và màn hình, chỉ thiếu mỗi chính chiếc PC - thay vào đó là một hệ điều hành chạy trên đám mây mà họ có thể truy cập.
Trên thực tế, mô hình này đã đang được triển khai. Các dịch vụ chơi game đám mây như Xbox Game Pass Ultimate, Nvidia GeForce Now và Amazon Luna đã có những bước tiến đáng kể trong những năm qua, đến mức Microsoft giờ đây tuyên bố "mọi thứ đều là Xbox." Thậm chí GeForce Now còn cung cấp hiệu năng chơi game ngang với card đồ họa RTX 5080. Trước đó, Netflix đã biến việc xem phim trực tuyến thành tiêu chuẩn, thay thế hoàn toàn đĩa vật lý.
Tất nhiên, những dịch vụ này không hề rẻ. Xbox Game Pass đã tăng giá lên 30 USD mỗi tháng, một mức giá không hề lý tưởng. Tuy nhiên, so với giá PC sẽ tăng vọt do cuộc khủng hoảng RAM, mô hình thuê bao đám mây này bỗng trở nên hợp lý hơn. Đây chính là lý do các công ty có động lực để bắt đầu cho thuê phần cứng dùng cho điện toán đám mây thay vì bán trực tiếp cho người tiêu dùng.
Liệu mọi việc có trở lại bình thường trong tương lai khi AI hạ nhiệt?
Vấn đề lớn hơn nằm ở chỗ, AI hiện đang là ưu tiên hàng đầu của phần lớn các công ty công nghệ, với hàng tỷ USD được đổ vào các trung tâm dữ liệu. Nhưng hiện tại, hầu hết những gì người tiêu dùng nhìn thấy chỉ là nội dung kém chất lượng do AI tạo ra. CEO của ChatGPT, ông Sam Altman, đã thừa nhận ngành đang trong "bong bóng AI," trong khi CEO Nvidia Jensen Huang lại bảo vệ công nghệ này trước những lời chỉ trích bi quan.
Câu hỏi đặt ra là liệu bong bóng này có vỡ trước khi chúng ta thấy được những lợi ích thực sự từ AI hay không? Dù câu trả lời là gì, công nghệ vẫn sẽ trở nên đắt đỏ trong quá trình này. Vì vậy, nếu bạn đang có ý định nâng cấp, tốt nhất nên mua ngay hoặc kiên nhẫn chờ đợi đến khi cuộc khủng hoảng RAM qua đi.
Nguyễn Hải
