Thương vụ thoái vốn nghìn tỷ
Đêm 25/2/2026, tại 3 trung tâm tài chính Hồng Kông, London và Paris, một thương vụ hạ tầng quy mô lớn chính thức được ký kết. Các công ty thuộc hệ sinh thái của tỷ phú Lý Gia Thành thông báo bán 100% cổ phần tại UK Power Networks (UKPN) - đơn vị vận hành mạng lưới phân phối điện khu vực Đông Nam, miền Đông nước Anh và London cho tập đoàn năng lượng Pháp Engie.
Tổng giá trị giao dịch ước tính khoảng 110,7 tỷ đô la Hồng Kông, tương đương 10,5 tỷ bảng Anh (hơn 368 nghìn tỷ đồng).
Ngay sau khi thông tin được công bố, nhóm cổ phiếu thuộc “hệ Changhe” trên sàn Hồng Kông đồng loạt tăng giá. Thương vụ không đơn thuần là một giao dịch thương mại. Nó đánh dấu sự hoàn tất của một chu kỳ đầu tư kéo dài từ năm 2010 đến 2026, đồng thời cho thấy chiến lược tái cơ cấu tài sản quy mô lớn đang được gia đình họ Lý triển khai trên phạm vi toàn cầu.
“Canh bạc” năm 2010 và mức sinh lời hơn 6 lần
Quay trở lại năm 2010, khi dư chấn của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu vẫn bao trùm toàn châu Âu, thị trường tài sản tại Anh ở mức định giá thấp. Trong bối cảnh nhiều tập đoàn quốc tế thận trọng thu hẹp đầu tư, các công ty thuộc tập đoàn của tỷ phú Lý Gia Thành đã chi 5,775 tỷ bảng Anh (khoảng 70 tỷ đô la Hồng Kông thời điểm đó) để thâu tóm UKPN.
Ở thời điểm mua lại, thương vụ vấp phải không ít hoài nghi. UKPN khi đó chưa được đánh giá cao về hiệu quả vận hành và từng bị cơ quan quản lý năng lượng Anh là Ofgem xếp hạng kém nổi bật. Tuy nhiên, thực tế sau đó cho thấy đây là quyết định mang tính chiến lược dài hạn. UKPN quản lý mạng lưới điện dài khoảng 192.000 km, phủ diện tích hơn 29.000 km² và phục vụ khoảng 8,5 triệu hộ gia đình cùng doanh nghiệp.
Sau khi tiếp quản, tỷ phú Lý Gia Thành tiến hành cải tổ quản trị và tối ưu vận hành. Trước thời điểm bán, UKPN liên tục xếp hạng đầu ở nhiều chỉ số hiệu suất chính trong các kỳ đánh giá của Ofgem và đến năm 2025 đã 5 lần giành danh hiệu “Tiện ích công cộng của năm” tại Anh.
Các con số tài chính phản ánh rõ mức sinh lời. Giá trị doanh nghiệp tại thời điểm mua vào năm 2010 là 5,775 tỷ bảng Anh, trong khi ở thương vụ bán ra đạt 16,838 tỷ bảng Anh. Riêng giá trị vốn chủ sở hữu tăng từ 2,553 tỷ bảng Anh lên 11,078 tỷ bảng Anh.
Cộng thêm 4,4 tỷ bảng Anh cổ tức tích lũy trong 16 năm, tổng dòng tiền thu về cho cổ đông đạt khoảng 15,4 tỷ bảng Anh. So với khoản vốn chủ sở hữu ban đầu, mức sinh lời tiền mặt tương đương hơn 6 lần - một tỷ suất hiếm thấy trong lĩnh vực hạ tầng.
Bài học đắt giá về quản trị rủi ro của gia tộc tỷ phú nổi tiếng
Từng được mệnh danh là “siêu nhân” trong giới kinh doanh châu Á, tỷ phú Lý Gia Thành đã xây dựng một đế chế đầu tư rộng khắp tại Anh trong suốt nhiều thập kỷ.
Theo một báo cáo của BBC, Tập đoàn Changshi - một công ty nòng cốt trong hệ sinh thái của ông từng là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất trong lịch sử Anh. Tổng vốn đầu tư được ghi nhận vượt 255,5 tỷ NDT (khoảng 972,6 nghìn tỷ đồng), trải dài từ điện, khí đốt, nước, viễn thông đến cảng biển, đường sắt và bất động sản.
Ở thời kỳ cao điểm, theo thống kê gia đình nhà họ Lý từng kiểm soát khoảng 1/4 thị trường phân phối điện, gần 30% thị trường cung cấp khí đốt tự nhiên, gần 7% thị phần nước và hơn 40% thị trường viễn thông tại Vương quốc Anh.
Tuy nhiên, chính sự hiện diện quá lớn trong các lĩnh vực hạ tầng thiết yếu cũng đặt ra bài toán dài hạn về quản trị rủi ro và thích ứng chính sách.Năm 2018, ông Lý chính thức chuyển giao quyền điều hành tập đoàn cho con trai là Lý Trạch Khải, mở ra giai đoạn tái cấu trúc tài sản có hệ thống.
Từ đây, chiến lược không còn đơn thuần là mở rộng quy mô, mà tập trung vào tối ưu hóa danh mục, phân bổ lại nguồn lực và giảm thiểu rủi ro địa chính trị. Các thương vụ thoái vốn và sáp nhập lớn bắt đầu xuất hiện trong lộ trình tái cơ cấu.
Đến năm 2025, tập đoàn hoàn tất thương vụ sáp nhập mảng viễn thông, thu về khoảng 1,3 tỷ bảng Anh tiền mặt ròng. Trong bối cảnh đó, việc thoái vốn khỏi UKPN của nhà họ Lý được nhìn nhận là bước đi tiếp theo trong chiến lược chuyển dịch danh mục đầu tư.
Điều đắt giá phía sau thành công của thương vụ không chỉ nằm ở quy mô vốn, mà ở bản lĩnh dám hành động giữa khủng hoảng của tỷ phú “siêu nhân” Lý Gia Thành.
Khi nhiều tập đoàn thu hẹp đầu tư vì dư chấn khủng hoảng tài chính toàn cầu, ông lại rót vốn vào hạ tầng năng lượng tại Anh, lĩnh vực có tính thiết yếu và giá trị dài hạn. Quyết định đi ngược tâm lý thị trường ấy đã tạo nền tảng cho khoản sinh lời hơn 6 lần sau 16 năm nắm giữ.
Phương Anh
