Tờ Forbes ngày 21/1 cho biết, trong trận chiến gần đầy ghi nhận, ba binh sĩ Nga bước ra khỏi một tòa nhà và đầu hàng trước một robot chiến đấu mặt đất. Đây không phải lần đầu tiên xảy ra một vụ đầu hàng như vậy, nhưng dường như là trường hợp đầu tiên được ghi lại bằng video. Khi robot chiến đấu ngày càng phổ biến, một báo cáo mới của Quỹ Jamestown cho biết Ukraine hiện là quốc gia dẫn đầu thế giới trong việc chế tạo và triển khai loại phương tiện này.
Tại Ukraine, robot đã trở thành một phần không thể thiếu trong các nhiệm vụ tiếp tế tiền tuyến và sơ tán thương vong. Trong năm nay, chúng sẽ được sử dụng ngày càng nhiều cho nhiệm vụ yểm trợ hỏa lực, trực tiếp tham gia các hoạt động tấn công và phòng thủ với súng máy hạng nặng cùng nhiều loại vũ khí khác.
Ukraine tăng cường sử dụng robot
Robot mặt đất điều khiển từ xa — được phương Tây gọi là Xe mặt đất không người lái (UGV) và tại Ukraine được biết đến với tên gọi Tổ hợp robot mặt đất (Nazemnyi Robotychnyi Kompleks – NRC) — đã xuất hiện với số lượng hạn chế kể từ khi xung đột nổ ra. Ban đầu, nhiều mẫu robot được nhập khẩu, nhưng hiện nay phần lớn đã được sản xuất trong nước. Theo báo cáo của Quỹ Jamestown, 99% UGV đang được sử dụng hiện nay là sản phẩm do Ukraine chế tạo.
Sản lượng robot đã tăng nhanh chóng. Từ mức hàng trăm chiếc vào năm 2024, Ukraine đặt mục tiêu sản xuất 15.000 UGV vào năm 2025 và hơn 20.000 chiếc trong năm nay. Hiện có ít nhất 200 mẫu khác nhau đang được triển khai, đến từ khoảng 40 nhà sản xuất trong nước.
Sự phát triển nhanh này phần lớn nhờ vào sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà sản xuất robot và binh sĩ tiền tuyến. Các kỹ sư tập trung chế tạo những cỗ máy đáp ứng đúng nhu cầu cụ thể của từng đơn vị, trong khi phản hồi từ chiến trường được nhanh chóng đưa vào các đợt điều chỉnh và nâng cấp thiết kế, thường chỉ trong vòng vài tuần.
Quá trình này cũng diễn ra nhanh bởi robot, không giống các phương tiện quân sự truyền thống, có kích thước nhỏ gọn và dễ lắp ráp từ các linh kiện thương mại. Kích thước của chúng thường dao động từ một chiếc xe đẩy mua sắm đến xe golf. Các phiên bản vũ trang, thường được cải tiến từ robot hậu cần bằng cách gắn tháp pháo, phổ biến nhất là mang súng máy 7,62mm hoặc cỡ nòng .50. Một số mẫu chỉ có giá khoảng 5.000 USD, nhưng phần lớn được bán với mức hàng chục nghìn USD. Robot DevDroid trong hình minh họa có giá từ 26.000 đến 29.000 USD, tùy theo phiên bản.
Robot chiến đấu trong thực tế
Trước đây, đã xuất hiện nhiều video trình diễn robot vũ trang khai hỏa súng máy, từ thời Prowler, và cả Ukraine lẫn Nga thường xuyên công bố hình ảnh thử nghiệm robot vũ trang tại các bãi thử. Tuy nhiên, những thước phim ghi lại giao tranh thực tế gần như chưa từng xuất hiện — cho đến gần đây.
Năm 2024, Ukraine công bố video đầu tiên cho thấy một UGV vũ trang dẫn đầu cuộc tấn công vào các vị trí của Nga. Vài tháng sau, nước này tiếp tục thực hiện thành công cuộc tấn công hoàn toàn bằng robot đầu tiên trong lịch sử, kết hợp giữa máy bay không người lái và UGV.
Tháng 11, Ukraine công bố một đoạn video góc nhìn thứ nhất ghi lại cuộc chạm trán giữa một UGV của họ và một xe chở quân MT-LB của Nga; dường như phía Nga hoàn toàn không phát hiện ra con robot đang nhắm vào mình.
Robot cũng được sử dụng trong các nhiệm vụ phòng thủ, thay thế bộ binh giữ vững tuyến chiến đấu. Tháng 12, Lữ đoàn tấn công số 3 của Ukraine cho biết một robot DevDroid, được trang bị súng máy cỡ nòng .50 BMG, đã chiến đấu liên tục chống lại quân Nga trong suốt 45 ngày. Robot này được điều khiển từ xa từ vị trí ẩn nấp và cứ mỗi 48 giờ lại quay về để sạc pin và nạp đạn. Nhờ đó, Ukraine đã giữ vững vị trí trước nhiều đợt tấn công của quân Nga mà không chịu bất kỳ thương vong nào.
“Chỉ có hệ thống UGV hiện diện tại vị trí đó,” chỉ huy Mykola Zinkevych nói với truyền thông Ukraine. “Đó chính là ý tưởng cốt lõi.”
Binh sĩ Nga bất ngờ
Các binh sĩ Nga tỏ ra lúng túng khi đầu hàng trước một UGV. Trong một vụ đầu hàng khác được ghi nhận, họ được cho là “rất ngạc nhiên” khi nhận ra mình bị bắt giữ bởi một robot.
Việc sử dụng UGV để dẫn đầu quá trình tiếp nhận đầu hàng được đánh giá là hợp lý. Trước đó, Ukraine đã tiên phong trong kỹ thuật đầu hàng bằng máy bay không người lái, sử dụng drone bốn cánh quạt gắn micro để hướng dẫn binh sĩ Nga đến khu vực an toàn, đồng thời đảm bảo họ đã bị tước vũ khí trước khi bị bắt giữ. Việc đối mặt trực tiếp luôn tiềm ẩn nguy cơ đầu hàng giả, khi người đầu hàng chờ đến lúc đối phương đến gần mới rút súng hoặc lựu đạn — điều đã từng xảy ra tại Ukraine. Đầu hàng từ xa giúp loại bỏ rủi ro cho lực lượng tiếp nhận và tránh những quyết định sinh tử trong tích tắc.
Các cuộc đối đầu giữa UGV và lực lượng mặt đất mới chỉ bắt đầu, và chưa ai có thể dự đoán chính xác hình thái chiến tranh này sẽ phát triển theo hướng nào. Dường như phần lớn UGV hiện nay bị vô hiệu hóa bởi máy bay không người lái FPV, và nhiều robot đã được trang bị thiết bị gây nhiễu để đối phó. Cách thức robot chiến đấu chống lại robot nhiều khả năng sẽ trở thành yếu tố then chốt định hình các cuộc xung đột trong tương lai.
An An (Theo Forbes)
