Ung thư đại trực tràng là một bệnh lý ác tính thường gặp và cũng là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các loại ung thư.
Theo số liệu thống kê GLOBOCAN 2022, loại ung thư này đứng thứ 3 về tỉ lệ mắc mới trên toàn cầu với 1.926.425 ca và đứng thứ 2 về tỷ lệ tử vong do ung thư (chỉ sau ung thư phổi).
Tại Việt Nam, ung thư đại trực tràng là một trong những loại ung thư phổ biến nhất. Theo GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận hơn 16.835 ca mắc mới mỗi năm, chiếm 9,7% tổng số ca ung thư và hơn 8.454 ca tử vong, xếp thứ 4 về tỷ lệ mắc và thứ 5 về tỷ lệ tử vong trong các loại ung thư. Đặc biệt, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa, với tỷ lệ chẩn đoán ở người dưới 50 tuổi tăng 45% kể từ năm 1995. Có người 20 tuổi đã mắc ung thư đại trực tràng, theo Bộ Y tế.
Một trong những nguyên nhân gây nên ung thư đại trực tràng đó là dinh dưỡng.
Ung thư đại trực tràng liên quan chặt chẽ với chế độ ăn nhiều thịt, mỡ động vật. Thực phẩm có nhiều mỡ, thịt động vật làm tăng lượng acid mật, làm thay đổi và thúc đẩy sự phát triển các vi khuẩn trong ruột, nhất là những vi khuẩn yếm khí như Clostridia. Các vi khuẩn này có thể biến đổi các acid mật thành các chất chuyển hóa có khả năng tác động tới sự sinh sản của các tế bào biểu mô ruột.
Những thực phẩm có nhiễm các hóa chất gây ung thư như benzopyren, nitrosamin… cũng có khả năng gây ung thư. Chế độ ăn ít chất xơ, làm giảm khối lượng của phân và kéo dài thời gian phân ở lại trong ruột, tạo cơ hội cho sự sản xuất các chất sinh ung thư nội sinh, làm niêm mạc ruột phải tiếp xúc lâu hơn với các chất gây ung thư. Chế độ ăn thiếu các Vitamin A,B,C,E, thiếu canxi làm tăng nguy cơ gây ung thư.
Phóng viên David Cox của tờ The Telegraph, người sau khi tham khảo ý kiến của các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực khoa học, ung thư học và dinh dưỡng, tin rằng 7 nhóm thực phẩm nguy hiểm nhất đều thuộc một loại cụ thể - chất bảo quản.
Dưới đây là 7 nhóm thực phẩm chuyên gia khuyên bạn nên hạn chế ăn để phòng ngừa ung thư đại trực tràng và bệnh ung thư nói chung:
Thịt chế biến sẵn
Nếu bạn thường xuyên ăn thịt xông khói, xúc xích hay bánh mì kẹp giò chả, hãy cân nhắc chuyển sang ăn cá. Các loại thịt chế biến sẵn thường chứa nitrat để giữ màu và ngăn vi khuẩn, nhưng chất này liên quan trực tiếp đến ung thư.
Chuyên gia dinh dưỡng Rhiannon Lambert cho biết: "Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp thịt chế biến sẵn vào Nhóm 1 các tác nhân gây ung thư. Bạn nên ưu tiên chế độ ăn với thực phẩm nguyên bản".
Nước trái cây đậm đặc
Các loại nước quả đậm đặc thường chứa potassium sorbate và sulfite. Giảng viên dinh dưỡng cấp cao Orla Flannery khuyên bạn nên thay thế bằng nước lọc thêm lát dưa leo hoặc chanh tươi. Cách này giúp tạo hương vị tự nhiên mà không cần chất bảo quản hay chất làm ngọt nhân tạo.
Nước xốt salad có chứa giấm công nghiệp
Một số loại nước xốt salad sử dụng axit axetic (giấm công nghiệp) để kéo dài hạn dùng. Các nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ giữa phụ gia này với nguy cơ ung thư và tiểu đường.
Chuyên gia Federica Amati khuyến nghị: "Hãy tự làm nước xốt từ trái cây họ cam quýt. Bạn cũng nên kiểm tra nhãn mác để tránh axit axetic trong các loại gia vị. Những lựa chọn an toàn hơn bao gồm sốt bơ (guacamole), sốt sữa chua bạc hà, hoặc mayonnaise tự làm bằng nước cốt chanh".
Nước xốt mì đóng lọ
Sự kết hợp của các chất bảo quản như acetate và erythorbate giúp các lọ xốt có thể để trong tủ bếp nhiều tháng trời, nhưng chúng không hề tốt cho nội tạng.
Thay vì mua đồ đóng sẵn, chuyên gia Flannery gợi ý: "Chỉ cần một lon cà phê chua (cà chua đóng hộp nguyên bản thường ít chất bảo quản hơn xốt), thêm thảo mộc khô và rau củ theo mùa, bạn đã có một loại xốt tươi ngon và an toàn hơn nhiều".
Bánh kẹo
Các loại kẹo rực rỡ sắc màu thường chứa đầy axit axetic và axit citric. Chúng không chỉ tàn phá men răng mà còn gây hại nghiêm trọng cho hệ vi sinh đường ruột của bạn.
Bánh Crumpet (Bánh nướng xốp)
Loại bánh này thường có hạn sử dụng rất dài nhờ chứa potassium sorbate. Nếu không thể bỏ hẳn, chuyên gia khuyên bạn nên chuyển sang phiên bản bánh mì men tự nhiên (sourdough), vốn có hàm lượng muối thấp hơn và hoàn toàn không chứa chất bảo quản bổ sung.
Bánh mì siêu thị
Dù chỉ để được vài ngày sau khi mở bao, nhưng các loại bánh mì gối, bánh mì cuộn (wrap) hay bánh mì baguette ở siêu thị vẫn chứa sorbate hoặc acetate để ngăn nấm mốc.
Các chuyên gia khuyến khích những "tín đồ" tinh bột nên chuyển sang dùng bánh mì tươi nướng trong ngày, bánh mì men tự nhiên hoặc các sản phẩm có danh sách thành phần ngắn gọn nhất có thể.
Nguyễn Phượng
Theo Tyla.com, Bộ Y tế
