Vì sao mọi người thường nói ‘lộn tùng phèo’? – Nghe giải thích ‘mắt tròn, mắt dẹt’ bởi bất ngờ!

Thứ 2, 22/01/2024 16:42
Đây chắc chắn là kiến thức tiếng Việt mà bạn chưa biết.

Nhiều từ/cụm từ được sử dụng phổ biến trong cuộc sống hàng ngày có nguồn gốc rất thú vị nhưng ít người biết đến. Chúng có thể là những từ mượn nước ngoài, từ gần âm,… được biến tấu sử dụng trong đời sống. Lâu dần, trở thành "lời ăn tiếng nói" thân thuộc của người dân. Chắc phải là người yêu thích ngôn ngữ Việt, bạn mới có thể dành nhiều thời gian, công sức khám phá, tìm tòi ngữ nghĩa.

Trong số các từ có nguồn gốc đặc biệt, nếu bỏ qua từ "lộn tùng phèo" thì quả thật là điều thiếu sót. Chúng ta không còn xa lạ gì với từ này. Nhưng có bao giờ bạn thắc mắc vì sao người lái xe được gọi là "lộn tùng phèo" không? Câu hỏi này từng khiến nhiều người "gãi đầu, gãi tai" vì độ khó nhằn. 

Nếu bạn chưa biết thì có thể tham khảo câu trả lời sau: 

Khi nói về sự rối rắm, hỗn loạn, trái với dự đoán ban đầu, chúng ta thường dùng cụm từ “lộn tùng phèo”. “Lộn” thì hẳn ai cũng hiểu nghĩa. Theo Từ điển tiếng Việt, "lộn" nghĩa là lật ngược, đảo ngược vị trí trong ra ngoài, trên xuống dưới. Ví dụ: Lộn mặt trong ra ngoài. "Lộn" cũng có nghĩa là quay ngược lại hướng đang đi, ví dụ "Máy bay lộn vòng trở lại". "Lộn" còn được hiểu là sự biến đổi, hoá thành con vật khác trong quá trình sinh trưởng, ví dụ "Con tằm lộn ra con ngài". 

Vậy còn “tùng phèo” là gì? Vi sao người ta lại ghép "lộn" với "tùng phèo"?

Để làm rõ điều này, trước hết chúng ta hãy cùng phân tích về chữ “tùng”. Bên cạnh những nghĩa thông dụng như “tên một loại cây” (cây tùng), “đi theo, làm theo” (phục tùng, tuỳ tùng), “cắt ra từng mảnh” (tùng xẻo)… chữ này còn có một nghĩa rất thú vị đã được ghi nhận trong Việt Nam tự điển của Lê Văn Đức như sau: 

“Tùng: Lùm bụi rậm rạp. Nghĩa bóng: Nơi tụ họp nhiều người, nhiều món, nhiều thứ”. Nghĩa này đã xuất hiện trong các từ như “tùng báo” – báo có đủ loại tin tức, “tùng thư” – pho sách có nhiều quyển, “tùng thảo” – cỏ các loại.

Vì sao mọi người thường nói “lộn tùng phèo”? – Nghe giải thích “mắt tròn, mắt dẹt” bởi bất ngờ! - Ảnh 1.

(Ảnh minh hoạ)

Còn về chữ “phèo”, Việt Nam tự điển của Hội Khai Trí Tiến Đức cho ba nghĩa của “phèo” như sau:

1. Ruột non. Phèo lợn, đâm lòi phèo.

2. Nói về cái gì bụng nhụng bầy nhầy lòi ra, tuôn ra nhiều: Giẫm phải con cóc phèo ruột ra.

3. Thoảng qua rồi hết nhẵn. Lửa cháy phèo. Gió thổi phèo.

Như vậy chúng ta thấy, nghĩa thứ nhất và thứ hai là phù hợp với “phèo” trong “tùng phèo”. Tuy nhiên nếu để ý các từ đi với chữ “tùng” ở đoạn trên, chúng ta sẽ thấy chúng đều có cấu trúc “tùng + danh từ”. Do đó “phèo” ở đây cần là một danh từ. Vì vậy nghĩa thứ nhất (ruột non) phù hợp hơn. Đây cũng chính là “phèo” trong “tim gan phèo phổi”.

Từ những phân tích trên, chúng ta thấy “tùng phèo” là “mớ ruột non gộp lại”, nghĩa bóng là những thứ bầy nhầy, xáo trộn. Người ta dùng “lộn tùng phèo” để chỉ sự hỗn loạn hẳn là vì thế. Điều này khá hợp lí vì trong tiếng Việt có cụm từ “tức lộn ruột”, tuy nghĩa khác nhưng được xây dựng trên hình ảnh tương tự.

Tóm lại, “lộn tùng phèo” là “lộn mớ ruột non”, nghĩa bóng chỉ sự mịt mờ, rối rắm, hỗn độn.  

Nguồn: Tiếng Việt giàu đẹp

Ứng Hà Chi

Cùng chuyên mục

"Đè bẹp" U23 Kuwait, U23 Việt Nam thiết lập một loạt cột mốc lịch sử ở giải châu Á

Thứ 5, 18/04/2024 05:55
Lần đầu tiên trong lịch sử, U23 Việt Nam có được thắng lợi trong trận ra quân tại VCK U23 châu Á.

Giám đốc Nhã Nam lên tiếng xin lỗi về vụ việc "làm phiền nữ nhân viên"

Thứ 5, 18/04/2024 02:28
Giám đốc Nhã Nam nói xin lỗi đồng nghiệp, bạn bè, các đối tác thân thiết, các độc giả yêu sách Nhã Nam vì đã bị làm phiền bởi rất nhiều tin đồn sai lệch trên mạng.

Sao trẻ tung "cú tát đúp" vào đội nhà, U23 Việt Nam chiến thắng sau loạt pha tấu hài cười nôn ruột

Thứ 5, 18/04/2024 00:28
Có vẻ như "bóng ma" thời HLV Troussier vẫn tiếp tục ám ảnh bóng đá Việt Nam khi sao trẻ U23 Việt Nam lại có pha sai lầm "khó lòng tưởng tượng" ở giải đấu cấp châu lục.

Harvard có thể nhận học sinh từng đi rửa bát chứ không phải người chỉ học giỏi: Muốn du học trường top đầu thì đâu mới là điều quan trọng?

Thứ 4, 17/04/2024 23:55
Để đỗ vào các ngôi trường như Harvard, Yale, Cambridge, Oxford,... thì các bạn trẻ cần điều gì?

Không phải Hạ Long, đây mới là 3 đảo cực chill, luôn “bội thu” khách du lịch mỗi dịp hè: Cảnh quan tuyệt mỹ, giá rẻ giật mình, giới trẻ thi nhau đến "chữa lành"

Thứ 4, 17/04/2024 23:54
Chỉ cách Hà Nội vài tiếng lái xe, đây là những địa điểm du lịch biển cực đẹp, đến nơi kiểu gì cũng có vài tấm ảnh check in xịn sò mang về.
     
Nổi bật trong ngày

Loại quả dại mọc ven đường Nhật Bản, về Việt Nam thành "của hiếm", vợ Quang Hải mua nửa triệu/kg

Thứ 4, 17/04/2024 06:50
Chu Thanh Huyền bỏ ra hơn 500 nghìn để mua một hộp gồm 6 trái lạ này về thưởng thức. Thế nhưng mùi vị lại khiến cô khá thất vọng.

Hyundai Stargazer 2024 ra mắt Việt Nam: Giá từ 489 triệu rẻ nhất phân khúc, thêm bản 'lai crossover' lớn hơn, làm khó XL7, Xpander Cross

Thứ 4, 17/04/2024 08:44
Hyundai Stargazer X giống như một biến thể gầm cao và hầm hố hơn so với Stargazer và được nâng cấp một số trang bị hiện đại hơn.

Những nghệ sĩ đặc biệt tạo nên hàng nghìn bức chân dung từ vải vụn: Cùng chung tay để xây ngôi nhà mới

Thứ 4, 17/04/2024 10:31
Không kêu gọi đóng góp từ thiện, Vụn Art muốn huy động nguồn lực từ chính thành quả lao động của mình – những tác phẩm chân dung ghép từ vải lụa đầy tỉ mỉ và tinh tế để xây dựng ngôi nhà mới cho những người nghệ sĩ đặc biệt của xưởng.

Nữ ca sĩ hải ngoại đình đám: "Tôi bay show rồi đem tiền về chôn xuống đất, để già cạp đất mà sống"

Thứ 4, 17/04/2024 12:03
"Đừng gọi tôi là đại gia, bởi đó chỉ là những khoản đầu tư cho tương lai được an toàn", Hồ Lệ Thu chia sẻ khi được hỏi về việc sở hữu 3 căn nhà ở Mỹ.

Tại sao lãnh đạo luôn ghét những người tan sở đúng giờ?

Thứ 4, 17/04/2024 13:29
Tan làm đúng giờ là đúng hay sai?
xe.nguoiduatin.vn