Ý tưởng mới, sân bay không nằm trên đất liền
Ngày 14/4, Bộ Xây dựng trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt đề cương lập điều chỉnh Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm định hình lại mạng lưới hạ tầng hàng không theo hướng đồng bộ, linh hoạt và tiệm cận xu thế phát triển quốc tế.
Theo Tiền Phong, nội dung đề xuất, trọng tâm của lần điều chỉnh là nghiên cứu bổ sung hai cảng hàng không mới gồm Măng Đen và Vân Phong vào hệ thống toàn quốc, đồng thời nâng cấp Cảng hàng không Quảng Trị từ cấp 4C lên cấp 4E để đáp ứng nhu cầu khai thác trong dài hạn.
Trong đó, đáng chú ý nhất là đề xuất đối với Cảng hàng không Vân Phong. Dự án này được định hướng xây dựng tại khu vực xã Vạn Thắng, thuộc tỉnh Khánh Hòa, cách trung tâm Nha Trang khoảng 65km. Điểm đặc biệt là sân bay được quy hoạch trên vùng mặt nước ven bờ, với diện tích khoảng 497,1ha, một mô hình chưa từng có trong lịch sử phát triển hạ tầng hàng không tại Việt Nam.
Sau khi sáp nhập với tỉnh Ninh Thuận, Khánh Hòa trở thành tỉnh có đường bờ biển dài nhất Việt Nam với độ dài gần 500 km cùng hệ thống vịnh, đầm và vùng ven biển rộng lớn. Lợi thế này không chỉ tạo dư địa cho các dự án hạ tầng lấn biển quy mô lớn như sân bay Vân Phong, mà còn mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế biển, du lịch và logistics trong dài hạn.
Theo Dân Trí, trong phương án đề xuất, sân bay Vân Phong đạt tiêu chuẩn cấp 4E, với công suất dự kiến khoảng 1,5 triệu hành khách mỗi năm vào năm 2030 và tăng lên 2,5 triệu hành khách vào năm 2050. Tổng mức đầu tư ước tính khoảng 9.214 tỷ đồng.
Nếu được triển khai, đây sẽ là sân bay đầu tiên tại Việt Nam được xây dựng hoàn toàn trên mặt nước, đánh dấu một bước thử nghiệm mới trong tư duy phát triển hạ tầng.
Bài toán lớn về kỹ thuật và nguồn lực
Thực tế, mô hình sân bay trên mặt nước không phải là điều quá xa lạ trên thế giới, dù đây được xem là một trong những dạng hạ tầng phức tạp nhất.
Tiêu biểu có thể kể đến Kansai International Airport sân bay được xây dựng trên đảo nhân tạo giữa vịnh Osaka với tổng vốn đầu tư khoảng 20 tỷ USD. Ngoài ra còn có Chek Lap Kok Airport (Sân bay quốc tế Hồng Kông), Incheon International Airport (Hàn Quốc) hay Hamad International Airport (Qatar) đều là những công trình giải quyết bài toán nền đất yếu, chống lún, cũng như khả năng chịu tác động của thời tiết khắc nghiệt.
Những kinh nghiệm quốc tế cho thấy, việc xây dựng sân bay trên mặt nước đòi hỏi công nghệ cao, chi phí lớn và thời gian thi công kéo dài. Đây cũng sẽ là thách thức không nhỏ nếu Việt Nam quyết định hiện thực hóa dự án tại Vân Phong.
Bên cạnh yếu tố kỹ thuật, việc điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng hàng không lần này còn xuất phát từ những thay đổi lớn về nhu cầu phát triển. Theo tiền phong, báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam so với thời điểm quy hoạch được phê duyệt trước đó, hiện nay đã xuất hiện nhiều yếu tố mới như sự thay đổi trong chủ trương phát triển, đề xuất từ các địa phương về xây mới, mở rộng sân bay hoặc chuyển đổi sân bay quân sự sang lưỡng dụng.
Trong bối cảnh các quy hoạch quốc gia, vùng và địa phương đang được đồng loạt điều chỉnh nhằm mở rộng không gian phát triển và hoàn thiện kết nối giao thông, nhu cầu vận tải hàng không được dự báo có thể thay đổi mạnh mẽ về quy mô và công suất so với thiết kế ban đầu.
Theo dự kiến, đến năm 2030, cả nước có thể có 33 sân bay với công suất khoảng 297 triệu hành khách, và tăng lên 36 sân bay vào năm 2050, phục vụ gần 540 triệu hành khách mỗi năm.
Tổng nhu cầu vốn để phát triển hệ thống cảng hàng không đến năm 2030 được ước tính gần 500.000 tỷ đồng, huy động từ ngân sách nhà nước, nguồn vốn ngoài ngân sách và các nguồn hợp pháp khác.
