Việt Nam có thật sự dùng AI nhiều nhất Đông Nam Á?

Ngày 14/7, tại sự kiện Google Marketing Live Đông Nam Á, Google công bố báo cáo Gemini: Đông Nam Á 2026, lần đầu tiên phân tích chi tiết cách người dùng sáu thị trường trong khu vực, gồm Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan, sử dụng trợ lý AI Gemini trong đời sống hằng ngày. Dữ liệu được thu thập từ tháng 1 đến tháng 3 năm nay. Trên toàn cầu, Gemini hiện đạt 900 triệu người dùng hoạt động hàng tháng, phục vụ tại 230 quốc gia và hỗ trợ 70 ngôn ngữ. Riêng Đông Nam Á, theo bà Sapna Chadha, Phó chủ tịch Google phụ trách khu vực Đông Nam Á và Nam Á, lượng người dùng đã tăng hơn gấp đôi trong một năm, tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong số mọi ứng dụng Google từng triển khai tại khu vực này.

Điểm nổi bật nhất liên quan đến Việt Nam nằm ở lĩnh vực học tập. Trong cơ cấu câu lệnh của người dùng Việt, 17% liên quan đến học tập, tỷ lệ cao nhất trong sáu thị trường được khảo sát, so với mức trung bình khu vực là 11%. Mỗi tháng có hơn 160.000 học sinh sử dụng công cụ ôn thi Gemini Canvas, trong khi giáo viên tạo ra khoảng 55.000 yêu cầu hỗ trợ giảng dạy mỗi ngày. Việt Nam cũng dẫn đầu khu vực về tỷ lệ câu lệnh viết bằng ngôn ngữ mẹ đẻ, với 89% yêu cầu gửi tới Gemini bằng tiếng Việt, so với Thái Lan 87% và Indonesia 84%. Ngoài ra, khoảng 4% câu lệnh của người Việt liên quan đến lập trình và 5% liên quan đến toán học, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tỷ lệ sử dụng AI cho công việc kỹ thuật cao trong khu vực. Gần một phần ba lượt tương tác của người Việt diễn ra trên máy tính, cao thứ nhì khu vực sau Singapore, trong khi phần lớn người dùng Đông Nam Á nói chung vẫn thao tác chủ yếu qua điện thoại.

Những con số này sau đó được nhiều nơi diễn giải thành "Việt Nam dùng AI nhiều nhất Đông Nam Á", nhưng đọc kỹ báo cáo gốc thì đây là cách hiểu chưa chính xác. Toàn bộ số liệu Google công bố là tỷ lệ phần trăm trong cơ cấu câu lệnh của từng thị trường, tức là trong 100 câu người Việt hỏi Gemini thì có bao nhiêu câu thuộc về học tập hay dùng tiếng Việt, chứ không phải tổng số lượt sử dụng tuyệt đối. Google không công bố con số tuyệt đối cho bất kỳ thị trường nào trong báo cáo này.

Sự khác biệt đó có ý nghĩa lớn khi đặt cạnh quy mô dân số khu vực. Indonesia hiện có khoảng 279,5 triệu dân, gấp gần 2,7 lần Việt Nam. Philippines có khoảng 113 triệu dân, nhiều hơn Việt Nam khoảng 10 triệu người. Việt Nam đứng thứ ba khu vực về dân số với hơn 102 triệu người, xếp trên Thái Lan, Malaysia và Singapore. Với quy mô dân số lớn hơn đáng kể, tổng số lượt tương tác Gemini thực tế của Indonesia hoặc Philippines hoàn toàn có thể cao hơn Việt Nam về mặt tuyệt đối, dù tỷ lệ phần trăm dành cho một số mục đích cụ thể của họ thấp hơn. Nói cách khác, Việt Nam dẫn đầu về cách người dùng phân bổ câu hỏi cho việc học tập và dùng tiếng mẹ đẻ, chứ chưa có cơ sở để khẳng định Việt Nam là nước dùng AI nhiều nhất khu vực về số lượng.

Một chi tiết khác trong báo cáo cũng đáng chú ý hơn là chỉ nhìn con số. Đặng Thanh Nga, nhà sáng tạo nội dung giáo dục và Đại sứ Sinh viên Google, được Google trích lời trong báo cáo, cho rằng Gemini giúp học sinh phân tích công thức phức tạp và xác định phần kiến thức còn yếu, nhưng đồng thời nhấn mạnh tư duy phản biện và kết quả cuối cùng vẫn phải đến từ chính học sinh. Câu nói này giống một lời nhắc nhở hơn là một khẳng định chắc chắn, đặt trong bối cảnh Việt Nam vốn có nền giáo dục nặng về luyện thi và học sinh đang dẫn đầu khu vực về tỷ lệ dùng AI cho mục đích ôn thi. Việc 160.000 học sinh mỗi tháng dùng công cụ ôn thi AI vừa có thể là tín hiệu tích cực về khả năng tiếp cận công nghệ học tập, vừa đặt ra câu hỏi về mức độ phụ thuộc vào AI trong một hệ thống thi cử vốn đã áp lực.

Google cho biết người dùng Đông Nam Á đang quay lại Gemini thường xuyên hơn khoảng 50% so với trước, số lượng câu lệnh trung bình mỗi người cũng tăng gấp đôi, cho thấy AI đang dần trở thành công cụ phục vụ nhu cầu hằng ngày thay vì chỉ để thử nghiệm. Google đặt mục tiêu đưa Gemini trở thành trợ lý AI hữu ích nhất cho 600 triệu người dân Đông Nam Á, đồng thời có kế hoạch triển khai Gemini Spark, một dạng tác nhân AI chuyển từ vai trò trả lời câu hỏi sang trực tiếp hỗ trợ người dùng hoàn thành công việc.

Thế Duyệt