Có một thời gian dài, khi nhắc đến Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới, hình ảnh quen thuộc là một thị trường năng động với hơn 100 triệu dân, nơi những sản phẩm mới được giới thiệu, thử sức và nhanh chóng tìm thấy người dùng. Việt Nam khi ấy được biết đến nhiều hơn với vai trò tiếp nhận các xu hướng công nghệ toàn cầu, đồng thời là một mắt xích quan trọng trong chuỗi sản xuất của nhiều tập đoàn quốc tế. Nhưng chỉ trong vài năm trở lại đây, vị trí ấy đang dần thay đổi.
Việt Nam ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong các cuộc thảo luận về trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, xe điện, chuyển đổi số hay đổi mới sáng tạo. Bên cạnh các tập đoàn công nghệ quốc tế mở rộng đầu tư, nhiều doanh nghiệp Việt cũng bắt đầu bước ra thế giới bằng chính sản phẩm, giải pháp và năng lực công nghệ do tự mình phát triển. Đó không đơn thuần là thành công của một vài doanh nghiệp riêng lẻ. Đó là dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, chuyển từ một quốc gia tiếp nhận công nghệ sang một quốc gia đồng kiến tạo giá trị.
Từ thị trường tiêu thụ đến một mắt xích của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu
Sự thay đổi ấy không diễn ra trong một sớm một chiều. Nếu như trước đây, phần lớn những công nghệ tiên tiến đều được nghiên cứu sản xuất ở nước ngoài rồi đưa tới Việt Nam, thì ngày nay chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu đã thay đổi đáng kể. Việt Nam không còn chỉ là nơi tiêu dùng hay lắp ráp sản phẩm, mà ngày càng tham gia sâu hơn vào các khâu nghiên cứu, phát triển, sản xuất và xuất khẩu.
Sự dịch chuyển ấy đã được thúc đẩy bởi nhiều yếu tố. Chính phủ xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ trong nước cũng đang dẫn trưởng thành và phát triển nhanh và táo bạo hơn. Trong khi đó, đội ngũ kỹ sư Việt Nam cũng ngày càng khẳng định năng lực ở những lĩnh vực đòi hỏi hàm lượng chất xám cao như AI, bán dẫn, điện toán đám mây hay an ninh mạng.
Quan trọng hơn cả, nhiều doanh nghiệp Việt đã không còn hài lòng với việc chỉ phục vụ thị trường nội địa. Họ bắt đầu mang sản phẩm của mình cạnh tranh trực tiếp ở những thị trường nước ngoài, vượt qua những rào cản về địa lý, khẳng định vị thế về sản xuất và công nghệ. Đó là quá trình Việt Nam chuyển từ một thị trường tiêu thụ sang một mắt xích của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Những doanh nghiệp đang góp phần thay đổi vị thế quốc gia
Nhắc đến các doanh nghiệp Việt đang góp phần thay đổi vị thế quốc gia có lẽ không ví dụ nào dễ hình dung hơn chính là VinFast. Nếu vài năm trước, việc một thương hiệu ô tô Việt xuất hiện tại các triển lãm quốc tế đã đủ tạo nên sự chú ý, thì đến năm 2026, câu chuyện đã khác. Xe điện VinFast đã được bàn giao tại nhiều thị trường khó tính như Bắc Mỹ, các thị trường lân cận như Ấn Độ, Indonesia, Philippines, Thái Lan đồng thời tiếp tục mở rộng hiện diện tại Trung Đông và châu Âu.
VinFast VF 3 đã ghi dấu ấn mạnh mẽ tại Indonesia khi xuất sắc giành giải thưởng "Tân binh xe điện ấn tượng nhất" tại Carvaganza Editors' Choice Awards 2025.
Bên cạnh dải sản phẩm đa dạng cùng mục tiêu doanh số bán ra, quan trọng hơn, VinFast đang cạnh tranh bằng chính công nghệ, thiết kế, phần mềm, hệ sinh thái và trải nghiệm người dùng do tự mình phát triển. Đây là lần hiếm hoi một thương hiệu công nghệ của Việt Nam bước vào cuộc cạnh tranh toàn cầu với tư cách một nhà sáng tạo sản phẩm, thay vì một đơn vị gia công hay lắp ráp.
FPT đã bắt tay với những tên tuổi lớn trong làng công nghệ toàn cầu như NVIDIA, SCSK, ASUS, Hewlett Packard Enterprise, VAST Data và DDN Storage để xây dựng hệ sinh thái đối tác toàn diện, đa lĩnh vực trong việc phát triển Nhà máy AI.
Ở lĩnh vực công nghệ số, FPT cũng đang cho thấy một hướng đi tương tự. Từ một doanh nghiệp phần mềm, FPT đã mở rộng hoạt động tới hàng chục quốc gia, trở thành đối tác chuyển đổi số của nhiều tập đoàn lớn trên thế giới. Những khoản đầu tư vào AI Factory, đào tạo nhân lực AI, nghiên cứu bán dẫn hay hợp tác với các tập đoàn công nghệ hàng đầu cho thấy doanh nghiệp Việt đã bắt đầu tham gia vào những tầng giá trị cao hơn của ngành công nghệ toàn cầu.
Trong khi đó, Viettel lại đại diện cho một hướng phát triển khác. Từ nền tảng viễn thông, doanh nghiệp này từng bước xây dựng hệ sinh thái công nghệ "Make in Vietnam" với nhiều sản phẩm do chính đội ngũ kỹ sư trong nước nghiên cứu và phát triển, từ thiết bị 5G, hạ tầng mạng, nền tảng số cho tới các giải pháp phục vụ chính phủ số, doanh nghiệp và quốc phòng công nghệ cao. Không ít sản phẩm của Viettel hiện cũng đã được triển khai tại nhiều quốc gia, cho thấy công nghệ Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh bằng năng lực sáng tạo.
Viettel phát triển mạng lưới đầu tư ra thế giới.
Ba doanh nghiệp, ba lĩnh vực khác nhau nhưng lại đang cùng phản ánh một xu hướng đó là "go global", đưa các doanh nghiệp Việt cùng bước vào một giai đoạn phát triển mới: cạnh tranh bằng năng lực đổi mới sáng tạo. Từ xe điện, AI, bán dẫn đến hạ tầng số, giá trị mà doanh nghiệp Việt mang ra thế giới không còn nằm ở chi phí hay năng lực gia công, mà ở chính tri thức, công nghệ và những giải pháp do người Việt làm chủ.
Sự chuyển mình mạnh mẽ hiện diện trong cuộc sống
Điều thú vị là sự thay đổi này không chỉ diễn ra ở cấp độ doanh nghiệp mà còn đang hiện diện rất rõ trong chính cách người Việt tiếp cận công nghệ. Nếu như trước đây, câu hỏi phổ biến nhất khi mua một thiết bị mới thường là cấu hình có mạnh không, pin có lâu không hay giá bán có hợp lý không, thì ngày nay người dùng bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến những giá trị sâu hơn mà công nghệ mang lại.
AI có giúp xử lý công việc hiệu quả hơn không? Hệ sinh thái giữa điện thoại, máy tính và các thiết bị gia đình có đủ liền mạch không? Dữ liệu cá nhân được bảo vệ như thế nào? Hay một chiếc xe điện có thể trở thành một phần của cuộc sống thông minh ra sao? Đó đều là những câu hỏi minh chứng cho một thị trường tiêu dùng đã thực sự trưởng thành hơn. Người dùng Việt không còn sở hữu một thiết bị mới theo kiểu "bắt trend", mà kỳ vọng công nghệ giải quyết những nhu cầu cụ thể trong công việc, học tập, di chuyển, chăm sóc gia đình và nâng cao chất lượng sống.
Các tính năng AI đang được người dùng Việt đón nhận mạnh mẽ.
Ở chiều ngược lại, các hãng công nghệ cũng ngày càng coi Việt Nam là một thị trường ưu tiên. Nhiều sản phẩm được đưa về rất sớm, nhiều tính năng hỗ trợ tiếng Việt được phát triển tốt hơn, trong khi các trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam cũng mở rộng với sự tham gia ngày càng sâu của đội ngũ kỹ sư trong nước. Khoảng cách giữa người dùng Việt Nam với những xu hướng công nghệ mới của thế giới vì thế chưa bao giờ gần như hiện nay. Và khoảng cách giữa doanh nghiệp Việt với những sân chơi công nghệ toàn cầu cũng đang được rút ngắn từng ngày.
Better Choice Awards 2026: Tấm gương phản chiếu một Việt Nam đang chuyển mình
Một giải thưởng không sinh ra để tạo nên xu hướng. Giá trị của một giải thưởng nằm ở khả năng nhìn thấy những chuyển động quan trọng nhất của thời đại và ghi nhận những cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức đang góp phần tạo nên những chuyển động ấy. Với Better Choice Awards 2026, chủ đề của mùa giải không được xây dựng đơn thuần từ những xu hướng công nghệ nổi bật trong năm, mà được hình thành từ chính sự chuyển mình của Việt Nam, phản chiếu một giai đoạn phát triển mới, khi quốc gia đang từng bước khẳng định vị thế trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Đó cũng là lý do giải thưởng năm nay mở rộng góc nhìn của mình. Bên cạnh việc tiếp tục tôn vinh những sản phẩm, dịch vụ và thương hiệu mang đến giá trị thiết thực cho người dùng, Better Choice Awards 2026 còn hướng tới việc ghi nhận những đóng góp đang âm thầm tạo nên nền tảng cho sự phát triển dài hạn của Việt Nam. Một sản phẩm xuất sắc có thể thay đổi trải nghiệm của hàng triệu người dùng, nhưng một doanh nghiệp tiên phong có thể mở ra cả một ngành công nghiệp mới; một sáng kiến đổi mới sáng tạo có thể giải quyết những bài toán của hiện tại, nhưng cũng có thể tạo ra những lợi thế cạnh tranh cho nhiều năm sau. Đó chính là những giá trị mà Better Choice Awards 2026 mong muốn phản ánh và lan tỏa.
Nation Builders Awards: Tôn vinh những người đang kiến tạo năng lực cho Việt Nam
Tinh thần ấy được thể hiện rõ nét qua sự xuất hiện của Nation Builders Awards - trục giải thưởng hoàn toàn mới của Better Choice Awards 2026 hướng tới những cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức đang góp phần xây dựng nền tảng phát triển cho Việt Nam trong tương lai.
Điều giải thưởng tìm kiếm không đơn thuần là quy mô doanh nghiệp hay những thành tích trong ngắn hạn, mà là những đóng góp có khả năng tạo ra giá trị bền vững cho đất nước. Đó có thể là một doanh nghiệp đưa công nghệ Việt ra thị trường quốc tế, một tổ chức kiên trì đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, một đơn vị xây dựng năng lực AI, bán dẫn, dữ liệu hay hạ tầng số, hoặc những sáng kiến âm thầm nhưng tạo ra tác động lâu dài đối với cộng đồng và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Dù hoạt động ở những lĩnh vực khác nhau, điểm chung của họ là đều đang góp phần tạo nên những năng lực mới để Việt Nam có thể cạnh tranh bằng tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên tiếp theo.
Đó cũng chính là ý nghĩa lớn nhất của Nation Builders Awards. Khi Việt Nam đang từng bước chuyển từ một quốc gia tiếp nhận công nghệ sang một quốc gia đồng kiến tạo giá trị, điều cần được tôn vinh không chỉ là những thành công đã hiện diện trên thị trường, mà còn là những con người và tổ chức đang âm thầm xây dựng nền móng cho vị thế mới của Việt Nam trong tương lai.
Vừa đón nhận, vừa góp phần tạo nên tương lai
Ngay từ những mùa giải đầu tiên, Better Choice Awards đã được xây dựng với mong muốn tôn vinh những lựa chọn tốt hơn cho cuộc sống. Tuy nhiên, ở mùa giải 2026, khái niệm "lựa chọn tốt hơn" được mở rộng hơn bao giờ hết. Đó là lựa chọn của những doanh nghiệp dám đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, của những kỹ sư kiên trì theo đuổi những bài toán công nghệ khó, của những tổ chức bền bỉ xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo và rộng hơn là lựa chọn của cả một quốc gia quyết tâm tạo ra giá trị thay vì chỉ tiếp nhận giá trị.
Có lẽ, điều đáng tự hào nhất của công nghệ Việt Nam hôm nay không còn nằm ở việc chúng ta được tiếp cận những công nghệ mới nhanh đến đâu, mà ở việc ngày càng nhiều giá trị công nghệ do người Việt tạo ra đã đủ sức bước ra thế giới. Bên cạnh việc tôn vinh những thành quả ấy, Better Choice Awards 2026 mong muốn ghi lại một giai đoạn đặc biệt trong hành trình phát triển của đất nước - thời điểm Việt Nam từng bước khẳng định vị thế của một quốc gia đồng kiến tạo giá trị trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu.
Vừa đón nhận tương lai, đồng thời góp phần tạo nên tương lai. Đó không chỉ là tinh thần của Better Choice Awards 2026, mà còn là kỳ vọng về một Việt Nam đang tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới bằng chính năng lực đổi mới sáng tạo của mình.
Huy Nguyễn
