Năm 2025 đánh dấu bước tiến quan trọng của hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp giữa Việt Nam và Cuba, khi các dự án sản xuất lúa gạo chung bắt đầu mang lại kết quả rõ rệt. Tại đô thị Los Palacios (tỉnh Pinar del Río), mô hình hợp tác này không chỉ giúp gia tăng sản lượng mà còn mở ra triển vọng cải thiện an ninh lương thực cho quốc đảo Caribe.
Theo truyền thông Cuba, dự án được củng cố sau khi các mô hình thí điểm cuối năm 2024 cho kết quả khả quan. Trên nền tảng đó, năm 2025, hai bên đã bước vào giai đoạn sản xuất quy mô lớn hơn, với những tín hiệu tích cực cả về năng suất lẫn hiệu quả kinh tế.
Một trong những hạt nhân của dự án là Công ty Agri VMA (Việt Nam), đơn vị hoạt động tại Khu Phát triển Đặc biệt Mariel. Doanh nghiệp này đã hợp tác với phía Cuba để khai thác quỹ đất tại khu vực Cubanacán – thuộc Công ty nông nghiệp chế biến ngũ cốc Los Palacios, vốn có truyền thống trồng lúa lâu đời.
Ông Jorge Félix Chamizo Taño, Phó giám đốc đơn vị Antilles, cho biết trong năm 2025, dự án đã hoàn thành chu kỳ sản xuất đầu tiên trên diện tích 1.000 ha và bước vào chu kỳ thứ hai. Đồng thời, hoạt động cũng bắt đầu mở rộng sang khu vực Consolación del Sur.
Mô hình được đánh giá hiệu quả
Dự án được triển khai theo ba mô hình, trong đó tại Pinar del Río đang áp dụng mô hình sản xuất do phía Việt Nam đảm nhiệm toàn bộ quy trình. Phía Cuba cung cấp các dịch vụ hỗ trợ như làm đất, thu hoạch, sấy, xay xát và vận chuyển. Sản phẩm gạo sau đó được bán lại cho phía Cuba để phân phối qua hệ thống thương mại nội địa.
Theo đánh giá của các bên, mô hình này giúp giảm đáng kể chi phí so với nhập khẩu, đồng thời tạo ra hiệu quả kinh tế rõ rệt. Trong năm 2025, khoảng 1.100 ha đã được thu hoạch, đạt sản lượng gần 5.900 tấn lúa tươi. Trong đó, hơn 1.700 tấn gạo đã được đưa vào tiêu dùng, góp phần bổ sung nguồn cung cho các hộ gia đình tại khu vực Vueltabajo và một phần tỉnh Artemisa.
Đáng chú ý, phía Việt Nam đã đưa vào sử dụng giống lúa lai CT-16 giống có tiềm năng năng suất cao và khả năng kháng sâu bệnh tốt, dù trước đó Cuba chưa từng canh tác. Bên cạnh đó, các thiết bị nông nghiệp hiện đại như: máy phun thuốc, máy xới và các công cụ hỗ trợ gieo trồng, bón phân cũng được chuyển giao, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.
Hiệu quả rõ nét nhất thể hiện ở năng suất. Nếu trước đây, năng suất lúa trung bình tại Pinar del Río chỉ đạt khoảng 2,5 tấn/ha, thậm chí có thời điểm giảm xuống còn 1 tấn/ha, thì nay đã tăng lên khoảng 5,5 tấn/ha – hơn gấp đôi. Điều này không chỉ cải thiện sản lượng mà còn nâng cao chất lượng hạt gạo.
Chuyên gia của Agri VMA chia sẻ rằng mục tiêu của dự án là giúp Cuba tiếp cận nguồn gạo với chi phí hợp lý hơn.
Ngoài chuyển giao kỹ thuật, phía Việt Nam còn hỗ trợ nhập khẩu vật tư như phân bón, urê và hóa chất, đồng thời phối hợp tuyển dụng lao động địa phương.
Không chỉ dừng lại ở kết quả hiện tại, dự án còn mở ra nhiều triển vọng dài hạn. Ban đầu, hợp đồng hợp tác có thời hạn ba năm nhưng đã được gia hạn. Sự phục hồi rõ rệt của ngành lúa gạo tại Los Palacios đang thu hút thêm nhiều nông dân địa phương tham gia.
Trong thời gian tới, dự án sẽ tiếp tục mở rộng với mô hình hợp tác sản xuất cùng nông dân, đồng thời hướng tới triển khai đầy đủ cả ba mô hình tại Pinar del Río. Ngoài ra, hai bên cũng đang nghiên cứu phát triển hệ thống cung ứng vật tư, sản xuất giống chung và mở các cửa hàng chuyên biệt phục vụ nông dân trồng lúa.
Theo kế hoạch, đến năm 2026, diện tích canh tác có thể tăng lên 2.000 ha, với mục tiêu tối ưu hóa sản xuất và nâng cao hiệu quả toàn chuỗi.
Song song với đó, phong trào trồng lúa trong cộng đồng tại tỉnh cực tây Cuba cũng đang được khôi phục, nhằm đáp ứng nhu cầu tự chủ lương thực ngày càng cấp thiết. Hợp tác với Việt Nam, vì thế, không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần đảm bảo an ninh lương thực bền vững cho Cuba trong tương lai.
Theo Granma
Ngọc Minh
