Cặp vợ chồng Thạc sĩ "bỏ phố về quê"
Tại vùng Trà Vinh (cũ) – tỉnh có diện tích dừa lớn thứ hai Việt Nam với hơn 25.000 ha – cây dừa từng đối mặt với nguy cơ chết dần do xâm nhập mặn và hạn hán ngày càng nghiêm trọng. Nhiều nông dân Khmer rơi vào cảnh khó khăn khi trái dừa giảm năng suất, thậm chí không còn giá trị kinh tế.
Chính lúc đó, chị Thạch Thị Chal Thi (người Khmer, Thạc sĩ Công nghệ Thực phẩm) và anh Phạm Đình Ngãi (Thạc sĩ Kỹ thuật điện) – hai bạn trẻ xuất thân từ nông thôn – quyết định hồi sinh một nghề truyền thống gần như bị lãng quên: Thu mật hoa dừa.
Vợ chồng chị Thạch Thị Chal Thi (Thạc Sĩ Công Nghệ Thực Phẩm Đại học Bách Khoa TP.HCM) và anh Phạm Đình Ngãi (Thạc sĩ Kỹ thuật điện, Đại học SPKT TP.HCM) đã cùng nhau "bỏ phố về quê" và lập nên SokFarm - Nông nghiệp Hạnh phúc [trong tiếng Khmer, "Sok" có nghĩa là "Hạnh phúc"].
Đến nay, anh chị sở hữu cơ ngơi "Hạnh Phúc" với doanh thu ấn tượng vượt mốc 30 tỷ đồng mỗi năm. Về lâu dài, Sokfarm đang hiện thực hóa khát vọng dẫn đầu ngành mật hoa dừa tại Việt Nam, đồng thời hướng tới mục tiêu ghi tên mình vào Top 5 nhà sản xuất lớn nhất thế giới.
Bí quyết của họ là gì?
Chất tạo ngọt bền vững nhất thế giới
Năm 2023, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đã vinh danh đường hoa dừa là chất tạo ngọt bền vững nhất thế giới.
Sự công nhận này dựa trên những đóng góp thiết thực của sản phẩm trong việc cải thiện sinh kế người nông dân và thích ứng linh hoạt với biến đổi khí hậu. Đây chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi, khẳng định giá trị nhân văn và xu hướng tiêu dùng xanh mà Sokfarm đang theo đuổi.
Và bí quyết để SokFarm vươn tầm thế giới đến từ kỹ thuật mát-xa hoa dừa độc đáo.
Kỹ thuật này bắt nguồn từ cộng đồng người Khmer Nam Bộ, được truyền qua nhiều thế hệ. Không giống như chờ trái dừa chín để hái, người thợ sẽ chọn những bông hoa dừa non (từ cây 3–15 năm tuổi), nhẹ nhàng mát-xa bằng tay hoặc dùng que gõ nhẹ nhàng, đều đặn quanh bông hoa, thân hoa và gốc hoa.
Động tác mát-xa kích thích dòng chảy mật tự nhiên từ bên trong bông hoa, khiến mật bắt đầu tươm ra. Sau đó, họ cắt một mặt nhỏ trên bông hoa, buộc ống tre hoặc dụng cụ thu gom, và để mật nhỏ giọt liên tục.
Mỗi ngày, người thợ phải trèo lên cây 2–5 lần (sáng sớm và chiều mát) để mát-xa lại, cắt mặt mới và thu mật tươi – đảm bảo mật luôn tinh khiết, không lên men sớm.
SokFarm cho biết, mỗi bông hoa dừa có thể cho 25–30 lít mật trong 25–30 ngày liên tục. Trong đó, một cây dừa khỏe mạnh ra khoảng 13–16 hoa/năm.
Việc mát-xa hoa dừa để lấy mật này không làm hại trái dừa (vẫn có thể để trái nếu cần), mà tận dụng chính bông hoa – phần thường bị bỏ phí để tạo nên những giọt mật ngọt, tự nhiên, đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu ra thị trường nước ngoài như Mỹ, Canada, Hà Lan, Đức, Nhật Bản, Campuchia và Lebanon.
Để có được thành công này, chị Chal Thi từng mất hơn 6 tháng thử nghiệm thất bại trước khi hoàn thiện kỹ thuật mát-xa này. Ban đầu, nhiều người dân địa phương nghi ngờ: "Thu mật rồi còn thu trái không?" Nhưng khi thấy mật hoa dừa mang lại thu nhập ổn định – thậm chí cao hơn bán trái – và cây dừa vẫn sống khỏe giữa mặn xâm nhập, họ bắt đầu tham gia.
Sokfarm giờ đây hợp tác với hàng trăm nông dân Khmer (95% lao động là người Khmer, 70% là phụ nữ), tạo sinh kế bền vững, giúp họ không phải di cư hay bỏ ruộng.
Mật hoa thu được được vận chuyển nhanh về nhà máy đạt chuẩn ISO22000:2018 và FDA, chế biến ở nhiệt độ thấp (khoảng 55°C) bằng công nghệ chân không để giữ nguyên dưỡng chất: Chỉ số đường huyết thấp (GI thấp), giàu khoáng chất, axit amin, kali, và vị ngọt thanh tự nhiên thơm hương dừa.
Từ đó sinh ra hơn 30 sản phẩm hữu cơ như mật tươi, mật cô đặc, đường dừa, giấm dừa, nước tương dừa hoàn toàn organic… xuất khẩu ra thị trường quốc tế.
Câu chuyện Sokfarm không chỉ là về một kỹ thuật "mát-xa hoa dừa" độc đáo, mà còn là biểu tượng của Nông nghiệp Hạnh phúc - Biến thử thách khí hậu thành cơ hội, bảo tồn văn hóa Khmer, trao quyền kinh tế cho phụ nữ và thanh niên nông thôn, mang vị ngọt lành mạnh từ thiên nhiên đến người tiêu dùng toàn cầu.
Đó là minh chứng rằng, đôi khi, chỉ cần một cử chỉ nhẹ nhàng – như bàn tay mát-xa bông hoa – có thể thay đổi cuộc đời của cả cộng đồng.
Mộc Tâm


